17 shlokas
- 1
कर्ण उवाच
या नः श्रुता मनुष्येषु स्त्रियो रूपेण संमताः
तासाम् एतादृशं कर्म न कस्यांचन शुश्रुमः
karṇa uvāca
yā naḥ śrutā manuṣyeṣu striyo rūpeṇa saṃmatāḥ
tāsām etādṛśaṃ karma na kasyāṃcana śuśrumaḥ
- 2
क्रोधाविष्टेषु पार्थेषु धार्तराष्ट्रेषु चाप्यति
द्रौपदी पाण्डुपुत्राणां कृष्णा शान्तिर् इहाभवत्
krodhāviṣṭeṣu pārtheṣu dhārtarāṣṭreṣu cāpyati
draupadī pāṇḍuputrāṇāṃ kṛṣṇā śāntir ihābhavat
- 3
अप्लवे ऽम्भसि मग्नानाम् अप्रतिष्ठे निमज्जताम्
पाञ्चाली पाण्डुपुत्राणां नौर् एषा पारगाभवत्
aplave 'mbhasi magnānām apratiṣṭhe nimajjatām
pāñcālī pāṇḍuputrāṇāṃ naur eṣā pāragābhavat
- 4
वैशंपायन उवाच
तद्वै श्रुत्वा भीमसेनः कुरुमध्ये ऽत्यमर्षणः
स्त्री गतिः पाण्डुपुत्राणाम् इत्युवाच सुदुर्मनाः
vaiśaṃpāyana uvāca
tadvai śrutvā bhīmasenaḥ kurumadhye 'tyamarṣaṇaḥ
strī gatiḥ pāṇḍuputrāṇām ityuvāca sudurmanāḥ
- 5
त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलो ऽब्रवीत्
अपत्यं कर्म विद्या च यतः सृष्टाः प्रजास्ततः
trīṇi jyotīṃṣi puruṣa iti vai devalo 'bravīt
apatyaṃ karma vidyā ca yataḥ sṛṣṭāḥ prajāstataḥ
- 6
अमेध्ये वै गतप्राणे शून्ये ज्ञातिभिर् उज्झिते
देहे त्रितयम् एवैतत्पुरुषस्योपजायते
amedhye vai gataprāṇe śūnye jñātibhir ujjhite
dehe tritayam evaitatpuruṣasyopajāyate
- 7
तन्नो ज्योतिर् अभिहतं दाराणाम् अभिमर्शनात्
धनंजय कथं स्वित्स्याद् अपत्यम् अभिमृष्टजम्
tanno jyotir abhihataṃ dārāṇām abhimarśanāt
dhanaṃjaya kathaṃ svitsyād apatyam abhimṛṣṭajam
- 8
अर्जुन उवाच
न चैवोक्ता न चानुक्ता हीनतः परुषा गिरः
भारताः प्रतिजल्पन्ति सदा तूत्तमपूरुषाः
arjuna uvāca
na caivoktā na cānuktā hīnataḥ paruṣā giraḥ
bhāratāḥ pratijalpanti sadā tūttamapūruṣāḥ
- 9
स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतानि च
सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययम् आत्मनः
smaranti sukṛtānyeva na vairāṇi kṛtāni ca
santaḥ prativijānanto labdhvā pratyayam ātmanaḥ
- 10
भीम उवाच
इहैवैतांस्तुरा सर्वान्हन्मि शत्रून्समागतान्
अथ निष्क्रम्य राजेन्द्र समूलान्कृन्धि भारत
bhīma uvāca
ihaivaitāṃsturā sarvānhanmi śatrūnsamāgatān
atha niṣkramya rājendra samūlānkṛndhi bhārata
- 11
किं नो विवदितेनेह किं नः क्लेशेन भारत
अद्यैवैतान्निहन्मीह प्रशाधि वसुधाम् इमाम्
kiṃ no vivaditeneha kiṃ naḥ kleśena bhārata
adyaivaitānnihanmīha praśādhi vasudhām imām
- 12
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वा भीमसेनस्तु कनिष्ठैर्भ्रातृभिर्वृतः
मृगमध्ये यथा सिंहो मुहुः परिघम् ऐक्षत
vaiśaṃpāyana uvāca
ityuktvā bhīmasenastu kaniṣṭhairbhrātṛbhirvṛtaḥ
mṛgamadhye yathā siṃho muhuḥ parigham aikṣata
- 13
सान्त्व्यमानो वीज्यमानः पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा
स्विद्यते च महाबाहुर् अन्तर्दाहेन वीर्यवान्
sāntvyamāno vījyamānaḥ pārthenākliṣṭakarmaṇā
svidyate ca mahābāhur antardāhena vīryavān
- 14
क्रुद्धस्य तस्य स्रोतोभ्यः कर्णादिभ्यो नराधिप
सधूमः सस्फुलिङ्गार्चिः पावकः समजायत
kruddhasya tasya srotobhyaḥ karṇādibhyo narādhipa
sadhūmaḥ sasphuliṅgārciḥ pāvakaḥ samajāyata
- 15
भ्रुकुटीपुटदुष्प्रेक्ष्यम् अभवत्तस्य तन्मुखम्
युगान्तकाले सम्प्राप्ते कृतान्तस्येव रूपिणः
bhrukuṭīpuṭaduṣprekṣyam abhavattasya tanmukham
yugāntakāle samprāpte kṛtāntasyeva rūpiṇaḥ
- 16
युधिष्ठिरस्तम् आवार्य बाहुना बाहुशालिनम्
मैवम् इत्यब्रवीच्चैनं जोषम् आस्स्वेति भारत
yudhiṣṭhirastam āvārya bāhunā bāhuśālinam
maivam ityabravīccainaṃ joṣam āssveti bhārata
- 17
निवार्य तं महाबाहुं कोपसंरक्तलोचनम्
पितरं समुपातिष्ठद्धृतराष्ट्रं कृताञ्जलिः
nivārya taṃ mahābāhuṃ kopasaṃraktalocanam
pitaraṃ samupātiṣṭhaddhṛtarāṣṭraṃ kṛtāñjaliḥ

