Sarga 40

32 shlokas

1. 1

   एवमुक्त्वा तु परुषं मारीचो रावणं ततः

   गच्छावेत्यब्रवीद्दीनो भयाद्रात्रिंचरप्रभोः

   evamuktvā tu paruṣaṃ mārīco rāvaṇaṃ tataḥ

   gacchāvetyabravīddīno bhayādrātriṃcaraprabhoḥ

2. 2

   दृष्टश्चाहं पुनस्तेन शरचापासिधारिणा

   मद्वधोद्यतशस्त्रेण विनष्टं जीवितं च मे

   dṛṣṭaścāhaṃ punastena śaracāpāsidhāriṇā

   madvadhodyataśastreṇa vinaṣṭaṃ jīvitaṃ ca me

3. 3

   किं तु कर्तुं मया शक्यमेवं त्वयि दुरात्मनि

   एष गच्छाम्यहं तात स्वस्ति तेऽस्तु निशाचर

   kiṃ tu kartuṃ mayā śakyamevaṃ tvayi durātmani

   eṣa gacchāmyahaṃ tāta svasti te'stu niśācara

4. 4

   प्रहृष्टस्त्वभवत्तेन वचनेन स राक्षसः

   परिष्वज्य सुसंश्लिष्टमिदं वचनमब्रवीत्

   prahṛṣṭastvabhavattena vacanena sa rākṣasaḥ

   pariṣvajya susaṃśliṣṭamidaṃ vacanamabravīt

5. 5

   एतच्छौण्डीर्ययुक्तं ते मच्छन्दादिव भाषितम्

   इदानीमसि मारीचः पूर्वमन्यो निशाचरः

   etacchauṇḍīryayuktaṃ te macchandādiva bhāṣitam

   idānīmasi mārīcaḥ pūrvamanyo niśācaraḥ

6. 6

   आरुह्यतामयं शीघ्रं खगो रत्नविभूषितः

   मया सह रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः

   āruhyatāmayaṃ śīghraṃ khago ratnavibhūṣitaḥ

   mayā saha ratho yuktaḥ piśācavadanaiḥ kharaiḥ

7. 7

   ततो रावणमारीचौ विमानमिव तं रथम्

   आरुह्य ययतुः शीघ्रं तस्मादाश्रममण्डलात्

   tato rāvaṇamārīcau vimānamiva taṃ ratham

   āruhya yayatuḥ śīghraṃ tasmādāśramamaṇḍalāt

8. 8

   तथैव तत्र पश्यन्तौ पत्तनानि वनानि च

   गिरींश्च सरितः सर्वा राष्ट्राणि नगराणि च

   tathaiva tatra paśyantau pattanāni vanāni ca

   girīṃśca saritaḥ sarvā rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca

9. 9

   समेत्य दण्डकारण्यं राघवस्याश्रमं ततः

   ददर्श सहमारीचो रावणो राक्षसाधिपः

   sametya daṇḍakāraṇyaṃ rāghavasyāśramaṃ tataḥ

   dadarśa sahamārīco rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

10. 10

    अवतीर्य रथात्तस्मात्ततः काञ्चनभूषणात्

    हस्ते गृहीत्वा मारीचं रावणो वाक्यमब्रवीत्

    avatīrya rathāttasmāttataḥ kāñcanabhūṣaṇāt

    haste gṛhītvā mārīcaṃ rāvaṇo vākyamabravīt

11. 11

    एतद्रामाश्रमपदं दृश्यते कदलीवृतम्

    क्रियतां तत्सखे शीघ्रं यदर्थं वयमागताः

    etadrāmāśramapadaṃ dṛśyate kadalīvṛtam

    kriyatāṃ tatsakhe śīghraṃ yadarthaṃ vayamāgatāḥ

12. 12

    स रावणवचः श्रुत्वा मारीचो राक्षसस्तदा

    मृगो भूत्वाश्रमद्वारि रामस्य विचचार ह

    sa rāvaṇavacaḥ śrutvā mārīco rākṣasastadā

    mṛgo bhūtvāśramadvāri rāmasya vicacāra ha

13. 13

    मणिप्रवरशृङ्गाग्रः सितासितमुखाकृतिः

    रक्तपद्मोत्पलमुख इन्द्रनीलोत्पलश्रवाः

    maṇipravaraśṛṅgāgraḥ sitāsitamukhākṛtiḥ

    raktapadmotpalamukha indranīlotpalaśravāḥ

14. 14

    किंचिदभ्युन्नतग्रीव इन्द्रनीलनिभोदरः

    मधूकनिभपार्श्वश्च कञ्जकिञ्जल्कसंनिभः

    kiṃcidabhyunnatagrīva indranīlanibhodaraḥ

    madhūkanibhapārśvaśca kañjakiñjalkasaṃnibhaḥ

15. 15

    वैदूर्यसंकाशखुरस्तनुजङ्घः सुसंहतः

    इन्द्रायुधसवर्णेन पुच्छेनोर्ध्वं विराजितः

    vaidūryasaṃkāśakhurastanujaṅghaḥ susaṃhataḥ

    indrāyudhasavarṇena pucchenordhvaṃ virājitaḥ

16. 16

    मनोहरस्निग्धवर्णो रत्नैर्नानाविधैर्वृतः

    क्षणेन राक्षसो जातो मृगः परमशोभनः

    manoharasnigdhavarṇo ratnairnānāvidhairvṛtaḥ

    kṣaṇena rākṣaso jāto mṛgaḥ paramaśobhanaḥ

17. 17

    वनं प्रज्वलयन्रम्यं रामाश्रमपदं च तत्

    मनोहरं दर्शनीयं रूपं कृत्वा स राक्षसः

    vanaṃ prajvalayanramyaṃ rāmāśramapadaṃ ca tat

    manoharaṃ darśanīyaṃ rūpaṃ kṛtvā sa rākṣasaḥ

18. 18

    प्रलोभनार्थं वैदेह्या नानाधातुविचित्रितम्

    विचरन्गच्छते सम्यक्शाद्वलानि समन्ततः

    pralobhanārthaṃ vaidehyā nānādhātuvicitritam

    vicarangacchate samyakśādvalāni samantataḥ

19. 19

    रूप्यबिन्दुशतैश्चित्रो भूत्वा च प्रियदर्शनः

    विटपीनां किसलयान्भङ्क्त्वादन्विचचार ह

    rūpyabinduśataiścitro bhūtvā ca priyadarśanaḥ

    viṭapīnāṃ kisalayānbhaṅktvādanvicacāra ha

20. 20

    कदलीगृहकं गत्वा कर्णिकारानितस्ततः

    समाश्रयन्मन्दगतिः सीतासंदर्शनं तदा

    kadalīgṛhakaṃ gatvā karṇikārānitastataḥ

    samāśrayanmandagatiḥ sītāsaṃdarśanaṃ tadā

21. 21

    राजीवचित्रपृष्ठः स विरराज महामृगः

    रामाश्रमपदाभ्याशे विचचार यथासुखम्

    rājīvacitrapṛṣṭhaḥ sa virarāja mahāmṛgaḥ

    rāmāśramapadābhyāśe vicacāra yathāsukham

22. 22

    पुनर्गत्वा निवृत्तश्च विचचार मृगोत्तमः

    गत्वा मुहूर्तं त्वरया पुनः प्रतिनिवर्तते

    punargatvā nivṛttaśca vicacāra mṛgottamaḥ

    gatvā muhūrtaṃ tvarayā punaḥ pratinivartate

23. 23

    विक्रीडंश्च पुनर्भूमौ पुनरेव निषीदति

    आश्रमद्वारमागम्य मृगयूथानि गच्छति

    vikrīḍaṃśca punarbhūmau punareva niṣīdati

    āśramadvāramāgamya mṛgayūthāni gacchati

24. 24

    मृगयूथैरनुगतः पुनरेव निवर्तते

    सीतादर्शनमाकाङ्क्षन्राक्षसो मृगतां गतः

    mṛgayūthairanugataḥ punareva nivartate

    sītādarśanamākāṅkṣanrākṣaso mṛgatāṃ gataḥ

25. 25

    परिभ्रमति चित्राणि मण्डलानि विनिष्पतन्

    समुद्वीक्ष्य च सर्वे तं मृगा येऽन्ये वनेचराः

    paribhramati citrāṇi maṇḍalāni viniṣpatan

    samudvīkṣya ca sarve taṃ mṛgā ye'nye vanecarāḥ

26. 26

    उपगम्य समाघ्राय विद्रवन्ति दिशो दश

    राक्षसः सोऽपि तान्वन्यान्मृगान्मृगवधे रतः

    upagamya samāghrāya vidravanti diśo daśa

    rākṣasaḥ so'pi tānvanyānmṛgānmṛgavadhe rataḥ

27. 27

    प्रच्छादनार्थं भावस्य न भक्षयति संस्पृशन्

    तस्मिन्नेव ततः काले वैदेही शुभलोचना

    pracchādanārthaṃ bhāvasya na bhakṣayati saṃspṛśan

    tasminneva tataḥ kāle vaidehī śubhalocanā

28. 28

    कुसुमापचये व्यग्रा पादपानत्यवर्तत

    कर्णिकारानशोकांश्च चूतांश्च मदिरेक्षणा

    kusumāpacaye vyagrā pādapānatyavartata

    karṇikārānaśokāṃśca cūtāṃśca madirekṣaṇā

29. 29

    कुसुमान्यपचिन्वन्ती चचार रुचिरानना

    अनर्हारण्यवासस्य सा तं रत्नमयं मृगम्

    मुक्तामणिविचित्राङ्गं ददर्श परमाङ्गना

    kusumānyapacinvantī cacāra rucirānanā

    anarhāraṇyavāsasya sā taṃ ratnamayaṃ mṛgam

    muktāmaṇivicitrāṅgaṃ dadarśa paramāṅganā

30. 30

    तं वै रुचिरदन्तौष्ठं रूप्यधातुतनूरुहम्

    विस्मयोत्फुल्लनयना सस्नेहं समुदैक्षत

    taṃ vai ruciradantauṣṭhaṃ rūpyadhātutanūruham

    vismayotphullanayanā sasnehaṃ samudaikṣata