20 shlokas
- 1
राक्षसं मृगरूपेण चरन्तं कामरूपिणम्
निहत्य रामो मारीचं तूर्णं पथि न्यवर्तत
rākṣasaṃ mṛgarūpeṇa carantaṃ kāmarūpiṇam
nihatya rāmo mārīcaṃ tūrṇaṃ pathi nyavartata
- 2
तस्य संत्वरमाणस्य द्रष्टुकामस्य मैथिलीम्
क्रूरस्वरोऽथ गोमायुर्विननादास्य पृष्ठतः
tasya saṃtvaramāṇasya draṣṭukāmasya maithilīm
krūrasvaro'tha gomāyurvinanādāsya pṛṣṭhataḥ
- 3
स तस्य स्वरमाज्ञाय दारुणं रोमहर्षणम्
चिन्तयामास गोमायोः स्वरेण परिशङ्कितः
sa tasya svaramājñāya dāruṇaṃ romaharṣaṇam
cintayāmāsa gomāyoḥ svareṇa pariśaṅkitaḥ
- 4
अशुभं बत मन्येऽहं गोमायुर्वाश्यते यथा
स्वस्ति स्यादपि वैदेह्या राक्षसैर्भक्षणं विना
aśubhaṃ bata manye'haṃ gomāyurvāśyate yathā
svasti syādapi vaidehyā rākṣasairbhakṣaṇaṃ vinā
- 5
मारीचेन तु विज्ञाय स्वरमालक्ष्य मामकम्
विक्रुष्टं मृगरूपेण लक्ष्मणः शृणुयाद्यदि
mārīcena tu vijñāya svaramālakṣya māmakam
vikruṣṭaṃ mṛgarūpeṇa lakṣmaṇaḥ śṛṇuyādyadi
- 6
स सौमित्रिः स्वरं श्रुत्वा तां च हित्वाथ मैथिलीम्
तयैव प्रहितः क्षिप्रं मत्सकाशमिहैष्यति
sa saumitriḥ svaraṃ śrutvā tāṃ ca hitvātha maithilīm
tayaiva prahitaḥ kṣipraṃ matsakāśamihaiṣyati
- 7
राक्षसैः सहितैर्नूनं सीताया ईप्सितो वधः
काञ्चनश्च मृगो भूत्वा व्यपनीयाश्रमात्तु माम्
rākṣasaiḥ sahitairnūnaṃ sītāyā īpsito vadhaḥ
kāñcanaśca mṛgo bhūtvā vyapanīyāśramāttu mām
- 8
दूरं नीत्वा तु मारीचो राक्षसोऽभूच्छराहतः
हा लक्ष्मण हतोऽस्मीति यद्वाक्यं व्याजहार ह
dūraṃ nītvā tu mārīco rākṣaso'bhūccharāhataḥ
hā lakṣmaṇa hato'smīti yadvākyaṃ vyājahāra ha
- 9
अपि स्वस्ति भवेद्द्वाभ्यां रहिताभ्यां मया वने
जनस्थाननिमित्तं हि कृतवैरोऽस्मि राक्षसैः
निमित्तानि च घोराणि दृश्यन्तेऽद्य बहूनि च
api svasti bhaveddvābhyāṃ rahitābhyāṃ mayā vane
janasthānanimittaṃ hi kṛtavairo'smi rākṣasaiḥ
nimittāni ca ghorāṇi dṛśyante'dya bahūni ca
- 10
इत्येवं चिन्तयन्रामः श्रुत्वा गोमायुनिःस्वनम्
आत्मनश्चापनयनं मृगरूपेण रक्षसा
आजगाम जनस्थानं राघवः परिशङ्कितः
ityevaṃ cintayanrāmaḥ śrutvā gomāyuniḥsvanam
ātmanaścāpanayanaṃ mṛgarūpeṇa rakṣasā
ājagāma janasthānaṃ rāghavaḥ pariśaṅkitaḥ
- 11
तं दीनमानसं दीनमासेदुर्मृगपक्षिणः
सव्यं कृत्वा महात्मानं घोरांश्च ससृजुः स्वरान्
taṃ dīnamānasaṃ dīnamāsedurmṛgapakṣiṇaḥ
savyaṃ kṛtvā mahātmānaṃ ghorāṃśca sasṛjuḥ svarān
- 12
तानि दृष्ट्वा निमित्तानि महाघोराणि राघवः
ततो लक्ष्मणमायान्तं ददर्श विगतप्रभम्
tāni dṛṣṭvā nimittāni mahāghorāṇi rāghavaḥ
tato lakṣmaṇamāyāntaṃ dadarśa vigataprabham
- 13
ततोऽविदूरे रामेण समीयाय स लक्ष्मणः
विषण्णः स विषण्णेन दुःखितो दुःखभागिना
tato'vidūre rāmeṇa samīyāya sa lakṣmaṇaḥ
viṣaṇṇaḥ sa viṣaṇṇena duḥkhito duḥkhabhāginā
- 14
संजगर्हेऽथ तं भ्राता ज्येष्ठो लक्ष्मणमागतम्
विहाय सीतां विजने वने राक्षससेविते
saṃjagarhe'tha taṃ bhrātā jyeṣṭho lakṣmaṇamāgatam
vihāya sītāṃ vijane vane rākṣasasevite
- 15
गृहीत्वा च करं सव्यं लक्ष्मणं रघुनन्दनः
उवाच मधुरोदर्कमिदं परुषमार्तवत्
gṛhītvā ca karaṃ savyaṃ lakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ
uvāca madhurodarkamidaṃ paruṣamārtavat
- 16
अहो लक्ष्मण गर्ह्यं ते कृतं यत्त्वं विहाय ताम्
सीतामिहागतः सौम्य कच्चित्स्वस्ति भवेदिति
aho lakṣmaṇa garhyaṃ te kṛtaṃ yattvaṃ vihāya tām
sītāmihāgataḥ saumya kaccitsvasti bhavediti
- 17
न मेऽस्ति संशयो वीर सर्वथा जनकात्मजा
विनष्टा भक्षिता वापि राक्षसैर्वनचारिभिः
na me'sti saṃśayo vīra sarvathā janakātmajā
vinaṣṭā bhakṣitā vāpi rākṣasairvanacāribhiḥ
- 18
अशुभान्येव भूयिष्ठं यथा प्रादुर्भवन्ति मे
अपि लक्ष्मण सीतायाः सामग्र्यं प्राप्नुयावहे
aśubhānyeva bhūyiṣṭhaṃ yathā prādurbhavanti me
api lakṣmaṇa sītāyāḥ sāmagryaṃ prāpnuyāvahe
- 19
इदं हि रक्षो मृगसंनिकाशं प्रलोभ्य मां दूरमनुप्रयातम्
हतं कथंचिन्महता श्रमेण स राक्षसोऽभून्म्रियमाण एव
idaṃ hi rakṣo mṛgasaṃnikāśaṃ pralobhya māṃ dūramanuprayātam
hataṃ kathaṃcinmahatā śrameṇa sa rākṣaso'bhūnmriyamāṇa eva
- 20
मनश्च मे दीनमिहाप्रहृष्टं चक्षुश्च सव्यं कुरुते विकारम्
असंशयं लक्ष्मण नास्ति सीता हृता मृता वा पथि वर्तते वा
manaśca me dīnamihāprahṛṣṭaṃ cakṣuśca savyaṃ kurute vikāram
asaṃśayaṃ lakṣmaṇa nāsti sītā hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā