Sarga 1

22 shlokas

1. 1

   प्रविश्य तु महारण्यं दण्डकारण्यमात्मवान्

   ददर्श रामो दुर्धर्षस्तापसाश्रममण्डलम्

   praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyamātmavān

   dadarśa rāmo durdharṣastāpasāśramamaṇḍalam

2. 2

   कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम्

   यथा प्रदीप्तं दुर्धर्षं गगने सूर्यमण्डलम्

   kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam

   yathā pradīptaṃ durdharṣaṃ gagane sūryamaṇḍalam

3. 3

   शरण्यं सर्वभूतानां सुसंमृष्टाजिरं सदा

   पूजितं चोपनृत्तं च नित्यमप्सरसां गणैः

   śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susaṃmṛṣṭājiraṃ sadā

   pūjitaṃ copanṛttaṃ ca nityamapsarasāṃ gaṇaiḥ

4. 4

   विशालैरग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैरजिनैः कुशैः

   समिद्भिस्तोयकलशैः फलमूलैश्च शोभितम्

   viśālairagniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍairajinaiḥ kuśaiḥ

   samidbhistoyakalaśaiḥ phalamūlaiśca śobhitam

5. 5

   आरण्यैश्च महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर्वृतम्

   बलिहोमार्चितं पुण्यं ब्रह्मघोषनिनादितम्

   āraṇyaiśca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaiḥ svāduphalairvṛtam

   balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam

6. 6

   पुष्पैर्वन्यैः परिक्षिप्तं पद्मिन्या च सपद्मया

   फलमूलाशनैर्दान्तैश्चीरकृष्णाजिनाम्बरैः

   puṣpairvanyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā

   phalamūlāśanairdāntaiścīrakṛṣṇājināmbaraiḥ

7. 7

   सूर्यवैश्वानराभैश्च पुराणैर्मुनिभिर्वृतम्

   पुण्यैश्च नियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः

   sūryavaiśvānarābhaiśca purāṇairmunibhirvṛtam

   puṇyaiśca niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ

8. 8

   तद्ब्रह्मभवनप्रख्यं ब्रह्मघोषनिनादितम्

   ब्रह्मविद्भिर्महाभागैर्ब्राह्मणैरुपशोभितम्

   tadbrahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam

   brahmavidbhirmahābhāgairbrāhmaṇairupaśobhitam

9. 9

   तद्दृष्ट्वा राघवः श्रीमांस्तापसाश्रममण्डलम्

   अभ्यगच्छन्महातेजा विज्यं कृत्वा महद्धनुः

   taddṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃstāpasāśramamaṇḍalam

   abhyagacchanmahātejā vijyaṃ kṛtvā mahaddhanuḥ

10. 10

    दिव्यज्ञानोपपन्नास्ते रामं दृष्ट्वा महर्षयः

    अभ्यगच्छंस्तदा प्रीता वैदेहीं च यशस्विनीम्

    divyajñānopapannāste rāmaṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ

    abhyagacchaṃstadā prītā vaidehīṃ ca yaśasvinīm

11. 11

    ते तं सोममिवोद्यन्तं दृष्ट्वा वै धर्मचारिणः

    मङ्गलानि प्रयुञ्जानाः प्रत्यगृह्णन्दृढव्रताः

    te taṃ somamivodyantaṃ dṛṣṭvā vai dharmacāriṇaḥ

    maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇandṛḍhavratāḥ

12. 12

    रूपसंहननं लक्ष्मीं सौकुमार्यं सुवेषताम्

    ददृशुर्विस्मिताकारा रामस्य वनवासिनः

    rūpasaṃhananaṃ lakṣmīṃ saukumāryaṃ suveṣatām

    dadṛśurvismitākārā rāmasya vanavāsinaḥ

13. 13

    वैदेहीं लक्ष्मणं रामं नेत्रैरनिमिषैरिव

    आश्चर्यभूतान्ददृशुः सर्वे ते वनचारिणः

    vaidehīṃ lakṣmaṇaṃ rāmaṃ netrairanimiṣairiva

    āścaryabhūtāndadṛśuḥ sarve te vanacāriṇaḥ

14. 14

    अत्रैनं हि महाभागाः सर्वभूतहिते रताः

    अतिथिं पर्णशालायां राघवं संन्यवेशयन्

    atrainaṃ hi mahābhāgāḥ sarvabhūtahite ratāḥ

    atithiṃ parṇaśālāyāṃ rāghavaṃ saṃnyaveśayan

15. 15

    ततो रामस्य सत्कृत्य विधिना पावकोपमाः

    आजह्रुस्ते महाभागाः सलिलं धर्मचारिणः

    tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvakopamāḥ

    ājahruste mahābhāgāḥ salilaṃ dharmacāriṇaḥ

16. 16

    मूलं पुष्पं फलं वन्यमाश्रमं च महात्मनः

    निवेदयित्वा धर्मज्ञास्ततः प्राञ्जलयोऽब्रुवन्

    mūlaṃ puṣpaṃ phalaṃ vanyamāśramaṃ ca mahātmanaḥ

    nivedayitvā dharmajñāstataḥ prāñjalayo'bruvan

17. 17

    धर्मपालो जनस्यास्य शरण्यश्च महायशाः

    पूजनीयश्च मान्यश्च राजा दण्डधरो गुरुः

    dharmapālo janasyāsya śaraṇyaśca mahāyaśāḥ

    pūjanīyaśca mānyaśca rājā daṇḍadharo guruḥ

18. 18

    इन्द्रस्यैव चतुर्भागः प्रजा रक्षति राघव

    राजा तस्माद्वरान्भोगान्भुङ्क्ते लोकनमस्कृतः

    indrasyaiva caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava

    rājā tasmādvarānbhogānbhuṅkte lokanamaskṛtaḥ

19. 19

    ते वयं भवता रक्ष्या भवद्विषयवासिनः

    नगरस्थो वनस्थो वा त्वं नो राजा जनेश्वरः

    te vayaṃ bhavatā rakṣyā bhavadviṣayavāsinaḥ

    nagarastho vanastho vā tvaṃ no rājā janeśvaraḥ

20. 20

    न्यस्तदण्डा वयं राजञ्जितक्रोधा जितेन्द्रियाः

    रक्षितव्यास्त्वया शश्वद्गर्भभूतास्तपोधनाः

    nyastadaṇḍā vayaṃ rājañjitakrodhā jitendriyāḥ

    rakṣitavyāstvayā śaśvadgarbhabhūtāstapodhanāḥ

21. 21

    एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैर्वन्यैश्च राघवम्

    अन्यैश्च विविधाहारैः सलक्ष्मणमपूजयन्

    evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairvanyaiśca rāghavam

    anyaiśca vividhāhāraiḥ salakṣmaṇamapūjayan

22. 22

    तथान्ये तापसाः सिद्धा रामं वैश्वानरोपमाः

    न्यायवृत्ता यथान्यायं तर्पयामासुरीश्वरम्

    tathānye tāpasāḥ siddhā rāmaṃ vaiśvānaropamāḥ

    nyāyavṛttā yathānyāyaṃ tarpayāmāsurīśvaram