Sarga 39

20 shlokas

1. 1

   आज्ञप्तो राजवद्वाक्यं प्रतिकूलं निशाचरः

   अब्रवीत्परुषं वाक्यं मारीचो राक्षसाधिपम्

   ājñapto rājavadvākyaṃ pratikūlaṃ niśācaraḥ

   abravītparuṣaṃ vākyaṃ mārīco rākṣasādhipam

2. 2

   केनायमुपदिष्टस्ते विनाशः पापकर्मणा

   सपुत्रस्य सराष्ट्रस्य सामात्यस्य निशाचर

   kenāyamupadiṣṭaste vināśaḥ pāpakarmaṇā

   saputrasya sarāṣṭrasya sāmātyasya niśācara

3. 3

   कस्त्वया सुखिना राजन्नाभिनन्दति पापकृत्

   केनेदमुपदिष्टं ते मृत्युद्वारमुपायतः

   kastvayā sukhinā rājannābhinandati pāpakṛt

   kenedamupadiṣṭaṃ te mṛtyudvāramupāyataḥ

4. 4

   शत्रवस्तव सुव्यक्तं हीनवीर्या निशाचर

   इच्छन्ति त्वां विनश्यन्तमुपरुद्धं बलीयसा

   śatravastava suvyaktaṃ hīnavīryā niśācara

   icchanti tvāṃ vinaśyantamuparuddhaṃ balīyasā

5. 5

   केनेदमुपदिष्टं ते क्षुद्रेणाहितवादिना

   यस्त्वामिच्छति नश्यन्तं स्वकृतेन निशाचर

   kenedamupadiṣṭaṃ te kṣudreṇāhitavādinā

   yastvāmicchati naśyantaṃ svakṛtena niśācara

6. 6

   वध्याः खलु न हन्यन्ते सचिवास्तव रावण

   ये त्वामुत्पथमारूढं न निगृह्णन्ति सर्वशः

   vadhyāḥ khalu na hanyante sacivāstava rāvaṇa

   ye tvāmutpathamārūḍhaṃ na nigṛhṇanti sarvaśaḥ

7. 7

   अमात्यैः कामवृत्तो हि राजा कापथमाश्रितः

   निग्राह्यः सर्वथा सद्भिर्न निग्राह्यो निगृह्यसे

   amātyaiḥ kāmavṛtto hi rājā kāpathamāśritaḥ

   nigrāhyaḥ sarvathā sadbhirna nigrāhyo nigṛhyase

8. 8

   धर्ममर्थं च कामं च यशश्च जयतां वर

   स्वामिप्रसादात्सचिवाः प्राप्नुवन्ति निशाचर

   dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yaśaśca jayatāṃ vara

   svāmiprasādātsacivāḥ prāpnuvanti niśācara

9. 9

   विपर्यये तु तत्सर्वं व्यर्थं भवति रावण

   व्यसनं स्वामिवैगुण्यात्प्राप्नुवन्तीतरे जनाः

   viparyaye tu tatsarvaṃ vyarthaṃ bhavati rāvaṇa

   vyasanaṃ svāmivaiguṇyātprāpnuvantītare janāḥ

10. 10

    राजमूलो हि धर्मश्च जयश्च जयतां वर

    तस्मात्सर्वास्ववस्थासु रक्षितव्यो नराधिपः

    rājamūlo hi dharmaśca jayaśca jayatāṃ vara

    tasmātsarvāsvavasthāsu rakṣitavyo narādhipaḥ

11. 11

    राज्यं पालयितुं शक्यं न तीक्ष्णेन निशाचर

    न चापि प्रतिकूलेन नाविनीतेन राक्षस

    rājyaṃ pālayituṃ śakyaṃ na tīkṣṇena niśācara

    na cāpi pratikūlena nāvinītena rākṣasa

12. 12

    ये तीक्ष्णमन्त्राः सचिवा भज्यन्ते सह तेन वै

    विषमेषु रथाः शीघ्रं मन्दसारथयो यथा

    ye tīkṣṇamantrāḥ sacivā bhajyante saha tena vai

    viṣameṣu rathāḥ śīghraṃ mandasārathayo yathā

13. 13

    बहवः साधवो लोके युक्तधर्ममनुष्ठिताः

    परेषामपराधेन विनष्टाः सपरिच्छदाः

    bahavaḥ sādhavo loke yuktadharmamanuṣṭhitāḥ

    pareṣāmaparādhena vinaṣṭāḥ saparicchadāḥ

14. 14

    स्वामिना प्रतिकूलेन प्रजास्तीक्ष्णेन रावण

    रक्ष्यमाणा न वर्धन्ते मेषा गोमायुना यथा

    svāminā pratikūlena prajāstīkṣṇena rāvaṇa

    rakṣyamāṇā na vardhante meṣā gomāyunā yathā

15. 15

    अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः

    येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः

    avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ

    yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ

16. 16

    तदिदं काकतालीयं घोरमासादितं त्वया

    अत्र किं शोभनं यत्त्वं ससैन्यो विनशिष्यसि

    tadidaṃ kākatālīyaṃ ghoramāsāditaṃ tvayā

    atra kiṃ śobhanaṃ yattvaṃ sasainyo vinaśiṣyasi

17. 17

    मां निहत्य तु रामोऽसौ नचिरात्त्वां वधिष्यति

    अनेन कृतकृत्योऽस्मि म्रिये यदरिणा हतः

    māṃ nihatya tu rāmo'sau nacirāttvāṃ vadhiṣyati

    anena kṛtakṛtyo'smi mriye yadariṇā hataḥ

18. 18

    दर्शनादेव रामस्य हतं मामुपधारय

    आत्मानं च हतं विद्धि हृत्वा सीतां सबान्धवम्

    darśanādeva rāmasya hataṃ māmupadhāraya

    ātmānaṃ ca hataṃ viddhi hṛtvā sītāṃ sabāndhavam

19. 19

    आनयिष्यसि चेत्सीतामाश्रमात्सहितो मया

    नैव त्वमसि नैवाहं नैव लङ्का न राक्षसाः

    ānayiṣyasi cetsītāmāśramātsahito mayā

    naiva tvamasi naivāhaṃ naiva laṅkā na rākṣasāḥ

20. 20

    निवार्यमाणस्तु मया हितैषिणा न मृष्यसे वाक्यमिदं निशाचर

    परेतकल्पा हि गतायुषो नरा हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम्

    nivāryamāṇastu mayā hitaiṣiṇā na mṛṣyase vākyamidaṃ niśācara

    paretakalpā hi gatāyuṣo narā hitaṃ na gṛhṇanti suhṛdbhirīritam