Sarga 58

35 shlokas

1. 1

   भृशमाव्रजमानस्य तस्याधोवामलोचनम्

   प्रास्फुरच्चास्खलद्रामो वेपथुश्चास्य जायते

   bhṛśamāvrajamānasya tasyādhovāmalocanam

   prāsphuraccāskhaladrāmo vepathuścāsya jāyate

2. 2

   उपालक्ष्य निमित्तानि सोऽशुभानि मुहुर्मुहुः

   अपि क्षेमं तु सीताया इति वै व्याजहार ह

   upālakṣya nimittāni so'śubhāni muhurmuhuḥ

   api kṣemaṃ tu sītāyā iti vai vyājahāra ha

3. 3

   त्वरमाणो जगामाथ सीतादर्शनलालसः

   शून्यमावसथं दृष्ट्वा बभूवोद्विग्नमानसः

   tvaramāṇo jagāmātha sītādarśanalālasaḥ

   śūnyamāvasathaṃ dṛṣṭvā babhūvodvignamānasaḥ

4. 4

   उद्भ्रमन्निव वेगेन विक्षिपन्रघुनन्दनः

   तत्र तत्रोटजस्थानमभिवीक्ष्य समन्ततः

   udbhramanniva vegena vikṣipanraghunandanaḥ

   tatra tatroṭajasthānamabhivīkṣya samantataḥ

5. 5

   ददर्श पर्णशालां च रहितां सीतया तदा

   श्रिया विरहितां ध्वस्तां हेमन्ते पद्मिनीमिव

   dadarśa parṇaśālāṃ ca rahitāṃ sītayā tadā

   śriyā virahitāṃ dhvastāṃ hemante padminīmiva

6. 6

   रुदन्तमिव वृक्षैश्च म्लानपुष्पमृगद्विजम्

   श्रिया विहीनं विध्वस्तं संत्यक्तवनदैवतम्

   rudantamiva vṛkṣaiśca mlānapuṣpamṛgadvijam

   śriyā vihīnaṃ vidhvastaṃ saṃtyaktavanadaivatam

7. 7

   विप्रकीर्णाजिनकुशं विप्रविद्धबृसीकटम्

   दृष्ट्वा शून्योटजस्थानं विललाप पुनः पुनः

   viprakīrṇājinakuśaṃ vipraviddhabṛsīkaṭam

   dṛṣṭvā śūnyoṭajasthānaṃ vilalāpa punaḥ punaḥ

8. 8

   हृता मृता वा नष्टा वा भक्षिता वा भविष्यति

   निलीनाप्यथ वा भीरुरथ वा वनमाश्रिता

   hṛtā mṛtā vā naṣṭā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati

   nilīnāpyatha vā bhīruratha vā vanamāśritā

9. 9

   गता विचेतुं पुष्पाणि फलान्यपि च वा पुनः

   अथ वा पद्मिनीं याता जलार्थं वा नदीं गता

   gatā vicetuṃ puṣpāṇi phalānyapi ca vā punaḥ

   atha vā padminīṃ yātā jalārthaṃ vā nadīṃ gatā

10. 10

    यत्नान्मृगयमाणस्तु नाससाद वने प्रियाम्

    शोकरक्तेक्षणः शोकादुन्मत्त इव लक्ष्यते

    yatnānmṛgayamāṇastu nāsasāda vane priyām

    śokaraktekṣaṇaḥ śokādunmatta iva lakṣyate

11. 11

    वृक्षाद्वृक्षं प्रधावन्स गिरींश्चापि नदीन्नदीम्

    बभूव विलपन्रामः शोकपङ्कार्णवप्लुतः

    vṛkṣādvṛkṣaṃ pradhāvansa girīṃścāpi nadīnnadīm

    babhūva vilapanrāmaḥ śokapaṅkārṇavaplutaḥ

12. 12

    अस्ति कच्चित्त्वया दृष्टा सा कदम्बप्रिया प्रिया

    कदम्ब यदि जानीषे शंस सीतां शुभाननाम्

    asti kaccittvayā dṛṣṭā sā kadambapriyā priyā

    kadamba yadi jānīṣe śaṃsa sītāṃ śubhānanām

13. 13

    स्निग्धपल्लवसंकाशां पीतकौशेयवासिनीम्

    शंसस्व यदि वा दृष्टा बिल्व बिल्वोपमस्तनी

    snigdhapallavasaṃkāśāṃ pītakauśeyavāsinīm

    śaṃsasva yadi vā dṛṣṭā bilva bilvopamastanī

14. 14

    अथ वार्जुन शंस त्वं प्रियां तामर्जुनप्रियाम्

    जनकस्य सुता भीरुर्यदि जीवति वा न वा

    atha vārjuna śaṃsa tvaṃ priyāṃ tāmarjunapriyām

    janakasya sutā bhīruryadi jīvati vā na vā

15. 15

    ककुभः ककुभोरुं तां व्यक्तं जानाति मैथिलीम्

    लतापल्लवपुष्पाढ्यो भाति ह्येष वनस्पतिः

    kakubhaḥ kakubhoruṃ tāṃ vyaktaṃ jānāti maithilīm

    latāpallavapuṣpāḍhyo bhāti hyeṣa vanaspatiḥ

16. 16

    भ्रमरैरुपगीतश्च यथा द्रुमवरो ह्ययम्

    एष व्यक्तं विजानाति तिलकस्तिलकप्रियाम्

    bhramarairupagītaśca yathā drumavaro hyayam

    eṣa vyaktaṃ vijānāti tilakastilakapriyām

17. 17

    अशोक शोकापनुद शोकोपहतचेतसम्

    त्वन्नामानं कुरु क्षिप्रं प्रियासंदर्शनेन माम्

    aśoka śokāpanuda śokopahatacetasam

    tvannāmānaṃ kuru kṣipraṃ priyāsaṃdarśanena mām

18. 18

    यदि ताल त्वया दृष्टा पक्वतालफलस्तनी

    कथयस्व वरारोहां कारुण्यं यदि ते मयि

    yadi tāla tvayā dṛṣṭā pakvatālaphalastanī

    kathayasva varārohāṃ kāruṇyaṃ yadi te mayi

19. 19

    यदि दृष्टा त्वया सीता जम्बु जाम्बूनदप्रभा

    प्रियां यदि विजानीषे निःशङ्कं कथयस्व मे

    yadi dṛṣṭā tvayā sītā jambu jāmbūnadaprabhā

    priyāṃ yadi vijānīṣe niḥśaṅkaṃ kathayasva me

20. 20

    अथ वा मृगशावाक्षीं मृग जानासि मैथिलीम्

    मृगविप्रेक्षणी कान्ता मृगीभिः सहिता भवेत्

    atha vā mṛgaśāvākṣīṃ mṛga jānāsi maithilīm

    mṛgaviprekṣaṇī kāntā mṛgībhiḥ sahitā bhavet

21. 21

    गज सा गजनासोरुर्यदि दृष्टा त्वया भवेत्

    तां मन्ये विदितां तुभ्यमाख्याहि वरवारण

    gaja sā gajanāsoruryadi dṛṣṭā tvayā bhavet

    tāṃ manye viditāṃ tubhyamākhyāhi varavāraṇa

22. 22

    शार्दूल यदि सा दृष्टा प्रिया चन्द्रनिभानना

    मैथिली मम विस्रब्धः कथयस्व न ते भयम्

    śārdūla yadi sā dṛṣṭā priyā candranibhānanā

    maithilī mama visrabdhaḥ kathayasva na te bhayam

23. 23

    किं धावसि प्रिये नूनं दृष्टासि कमलेक्षणे

    वृक्षेणाच्छाद्य चात्मानं किं मां न प्रतिभाषसे

    kiṃ dhāvasi priye nūnaṃ dṛṣṭāsi kamalekṣaṇe

    vṛkṣeṇācchādya cātmānaṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase

24. 24

    तिष्ठ तिष्ठ वरारोहे न तेऽस्ति करुणा मयि

    नात्यर्थं हास्यशीलासि किमर्थं मामुपेक्षसे

    tiṣṭha tiṣṭha varārohe na te'sti karuṇā mayi

    nātyarthaṃ hāsyaśīlāsi kimarthaṃ māmupekṣase

25. 25

    पीतकौशेयकेनासि सूचिता वरवर्णिनि

    धावन्त्यपि मया दृष्टा तिष्ठ यद्यस्ति सौहृदम्

    pītakauśeyakenāsi sūcitā varavarṇini

    dhāvantyapi mayā dṛṣṭā tiṣṭha yadyasti sauhṛdam

26. 26

    नैव सा नूनमथ वा हिंसिता चारुहासिनी

    कृच्छ्रं प्राप्तं हि मां नूनं यथोपेक्षितुमर्हति

    naiva sā nūnamatha vā hiṃsitā cāruhāsinī

    kṛcchraṃ prāptaṃ hi māṃ nūnaṃ yathopekṣitumarhati

27. 27

    व्यक्तं सा भक्षिता बाला राक्षसैः पिशिताशनैः

    विभज्याङ्गानि सर्वाणि मया विरहिता प्रिया

    vyaktaṃ sā bhakṣitā bālā rākṣasaiḥ piśitāśanaiḥ

    vibhajyāṅgāni sarvāṇi mayā virahitā priyā

28. 28

    नूनं तच्छुभदन्तौष्ठं मुखं निष्प्रभतां गतम्

    सा हि चम्पकवर्णाभा ग्रीवा ग्रैवेयशोभिता

    nūnaṃ tacchubhadantauṣṭhaṃ mukhaṃ niṣprabhatāṃ gatam

    sā hi campakavarṇābhā grīvā graiveyaśobhitā

29. 29

    कोमला विलपन्त्यास्तु कान्ताया भक्षिता शुभा

    नूनं विक्षिप्यमाणौ तौ बाहू पल्लवकोमलौ

    komalā vilapantyāstu kāntāyā bhakṣitā śubhā

    nūnaṃ vikṣipyamāṇau tau bāhū pallavakomalau

30. 30

    भक्षितौ वेपमानाग्रौ सहस्ताभरणाङ्गदौ

    मया विरहिता बाला रक्षसां भक्षणाय वै

    bhakṣitau vepamānāgrau sahastābharaṇāṅgadau

    mayā virahitā bālā rakṣasāṃ bhakṣaṇāya vai