Sarga 10

92 shlokas

1. 1

   अग्रतः प्रययौ रामः सीता मध्ये सुमध्यमा

   पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्लक्ष्मणोऽनुजगाम ह

   agrataḥ prayayau rāmaḥ sītā madhye sumadhyamā

   pṛṣṭhatastu dhanuṣpāṇirlakṣmaṇo'nujagāma ha

2. 2

   तौ पश्यमानौ विविधाञ्शैलप्रस्थान्वनानि च

   नदीश्च विविधा रम्या जग्मतुः सह सीतया

   tau paśyamānau vividhāñśailaprasthānvanāni ca

   nadīśca vividhā ramyā jagmatuḥ saha sītayā

3. 3

   सारसांश्चक्रवाकांश्च नदीपुलिनचारिणः

   सरांसि च सपद्मानि युतानि जलजैः खगैः

   sārasāṃścakravākāṃśca nadīpulinacāriṇaḥ

   sarāṃsi ca sapadmāni yutāni jalajaiḥ khagaiḥ

4. 4

   यूथबद्धांश्च पृषतान्मदोन्मत्तान्विषाणिनः

   महिषांश्च वराहांश्च गजांश्च द्रुमवैरिणः

   yūthabaddhāṃśca pṛṣatānmadonmattānviṣāṇinaḥ

   mahiṣāṃśca varāhāṃśca gajāṃśca drumavairiṇaḥ

5. 5

   ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे

   ददृशुः सहिता रम्यं तटाकं योजनायतम्

   te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare

   dadṛśuḥ sahitā ramyaṃ taṭākaṃ yojanāyatam

6. 6

   पद्मपुष्करसम्बाधं गजयूथैरलंकृतम्

   सारसैर्हंसकादम्बैः संकुलं जलचारिभिः

   padmapuṣkarasambādhaṃ gajayūthairalaṃkṛtam

   sārasairhaṃsakādambaiḥ saṃkulaṃ jalacāribhiḥ

7. 7

   प्रसन्नसलिले रम्ये तस्मिन्सरसि शुश्रुवे

   गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते

   prasannasalile ramye tasminsarasi śuśruve

   gītavāditranirghoṣo na tu kaścana dṛśyate

8. 8

   ततः कौतूहलाद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः

   मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे

   tataḥ kautūhalādrāmo lakṣmaṇaśca mahārathaḥ

   muniṃ dharmabhṛtaṃ nāma praṣṭuṃ samupacakrame

9. 9

   इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने

   कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम्

   idamatyadbhutaṃ śrutvā sarveṣāṃ no mahāmune

   kautūhalaṃ mahajjātaṃ kimidaṃ sādhu kathyatām

10. 10

    तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा

    प्रभावं सरसः कृत्स्नमाख्यातुमुपचक्रमे

    tenaivamukto dharmātmā rāghaveṇa munistadā

    prabhāvaṃ sarasaḥ kṛtsnamākhyātumupacakrame

11. 11

    इदं पञ्चाप्सरो नाम तटाकं सार्वकालिकम्

    निर्मितं तपसा राम मुनिना माण्डकर्णिना

    idaṃ pañcāpsaro nāma taṭākaṃ sārvakālikam

    nirmitaṃ tapasā rāma muninā māṇḍakarṇinā

12. 12

    स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः

    दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाश्रयः

    sa hi tepe tapastīvraṃ māṇḍakarṇirmahāmuniḥ

    daśavarṣasahasrāṇi vāyubhakṣo jalāśrayaḥ

13. 13

    ततः प्रव्यथिताः सर्वे देवाः साग्निपुरोगमाः

    अब्रुवन्वचनं सर्वे परस्परसमागताः

    अस्माकं कस्यचित्स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः

    tataḥ pravyathitāḥ sarve devāḥ sāgnipurogamāḥ

    abruvanvacanaṃ sarve parasparasamāgatāḥ

    asmākaṃ kasyacitsthānameṣa prārthayate muniḥ

14. 14

    ततः कर्तुं तपोविघ्नं सर्वैर्देवैर्नियोजिताः

    प्रधानाप्सरसः पञ्चविद्युच्चलितवर्चसः

    tataḥ kartuṃ tapovighnaṃ sarvairdevairniyojitāḥ

    pradhānāpsarasaḥ pañcavidyuccalitavarcasaḥ

15. 15

    अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः

    नीतो मदनवश्यत्वं सुराणां कार्यसिद्धये

    apsarobhistatastābhirmunirdṛṣṭaparāvaraḥ

    nīto madanavaśyatvaṃ surāṇāṃ kāryasiddhaye

16. 16

    ताश्चैवाप्सरसः पञ्च मुनेः पत्नीत्वमागताः

    तटाके निर्मितं तासामस्मिन्नन्तर्हितं गृहम्

    tāścaivāpsarasaḥ pañca muneḥ patnītvamāgatāḥ

    taṭāke nirmitaṃ tāsāmasminnantarhitaṃ gṛham

17. 17

    तत्रैवाप्सरसः पञ्च निवसन्त्यो यथासुखम्

    रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम्

    tatraivāpsarasaḥ pañca nivasantyo yathāsukham

    ramayanti tapoyogānmuniṃ yauvanamāsthitam

18. 18

    तासां संक्रीडमानानामेष वादित्रनिःस्वनः

    श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः

    tāsāṃ saṃkrīḍamānānāmeṣa vāditraniḥsvanaḥ

    śrūyate bhūṣaṇonmiśro gītaśabdo manoharaḥ

19. 19

    आश्चर्यमिति तस्यैतद्वचनं भावितात्मनः

    राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः

    āścaryamiti tasyaitadvacanaṃ bhāvitātmanaḥ

    rāghavaḥ pratijagrāha saha bhrātrā mahāyaśāḥ

20. 20

    एवं कथयमानस्य ददर्शाश्रममण्डलम्

    कुशचीरपरिक्षिप्तं नानावृक्षसमावृतम्

    evaṃ kathayamānasya dadarśāśramamaṇḍalam

    kuśacīraparikṣiptaṃ nānāvṛkṣasamāvṛtam

21. 21

    प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः

    तदा तस्मिन्स काकुत्स्थः श्रीमत्याश्रममण्डले

    praviśya saha vaidehyā lakṣmaṇena ca rāghavaḥ

    tadā tasminsa kākutsthaḥ śrīmatyāśramamaṇḍale

22. 22

    उषित्वा सुसुखं तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः

    जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम्

    uṣitvā susukhaṃ tatra pūjyamāno maharṣibhiḥ

    jagāma cāśramāṃsteṣāṃ paryāyeṇa tapasvinām

23. 23

    येषामुषितवान्पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित्

    क्वचित्परिदशान्मासानेकं संवत्सरं क्वचित्

    yeṣāmuṣitavānpūrvaṃ sakāśe sa mahāstravit

    kvacitparidaśānmāsānekaṃ saṃvatsaraṃ kvacit

24. 24

    क्वचिच्च चतुरो मासान्पञ्चषट्चापरान्क्वचित्

    अपरत्राधिकान्मासानध्यर्धमधिकं क्वचित्

    kvacicca caturo māsānpañcaṣaṭcāparānkvacit

    aparatrādhikānmāsānadhyardhamadhikaṃ kvacit

25. 25

    त्रीन्मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत्सुखम्

    तथा संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै

    रमतश्चानुकूल्येन ययुः संवत्सरा दश

    trīnmāsānaṣṭamāsāṃśca rāghavo nyavasatsukham

    tathā saṃvasatastasya munīnāmāśrameṣu vai

    ramataścānukūlyena yayuḥ saṃvatsarā daśa

26. 26

    परिसृत्य च धर्मज्ञो राघवः सह सीतया

    सुतीक्ष्णस्याश्रमं श्रीमान्पुनरेवाजगाम ह

    parisṛtya ca dharmajño rāghavaḥ saha sītayā

    sutīkṣṇasyāśramaṃ śrīmānpunarevājagāma ha

27. 27

    स तमाश्रममागम्य मुनिभिः प्रतिपूजितः

    तत्रापि न्यवसद्रामः कंचित्कालमरिंदमः

    sa tamāśramamāgamya munibhiḥ pratipūjitaḥ

    tatrāpi nyavasadrāmaḥ kaṃcitkālamariṃdamaḥ

28. 28

    अथाश्रमस्थो विनयात्कदाचित्तं महामुनिम्

    उपासीनः स काकुत्स्थः सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत्

    athāśramastho vinayātkadācittaṃ mahāmunim

    upāsīnaḥ sa kākutsthaḥ sutīkṣṇamidamabravīt

29. 29

    अस्मिन्नरण्ये भगवन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः

    वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम्

    asminnaraṇye bhagavannagastyo munisattamaḥ

    vasatīti mayā nityaṃ kathāḥ kathayatāṃ śrutam

30. 30

    न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया

    कुत्राश्रमपदं पुण्यं महर्षेस्तस्य धीमतः

    na tu jānāmi taṃ deśaṃ vanasyāsya mahattayā

    kutrāśramapadaṃ puṇyaṃ maharṣestasya dhīmataḥ