Sarga 24

28 shlokas

1. 1

   अवष्टब्धधनुं रामं क्रुद्धं च रिपुघातिनम्

   ददर्शाश्रममागम्य खरः सह पुरःसरैः

   avaṣṭabdhadhanuṃ rāmaṃ kruddhaṃ ca ripughātinam

   dadarśāśramamāgamya kharaḥ saha puraḥsaraiḥ

2. 2

   तं दृष्ट्वा सगुणं चापमुद्यम्य खरनिःस्वनम्

   रामस्याभिमुखं सूतं चोद्यतामित्यचोदयत्

   taṃ dṛṣṭvā saguṇaṃ cāpamudyamya kharaniḥsvanam

   rāmasyābhimukhaṃ sūtaṃ codyatāmityacodayat

3. 3

   स खरस्याज्ञया सूतस्तुरगान्समचोदयत्

   यत्र रामो महाबाहुरेको धुन्वन्धनुः स्थितः

   sa kharasyājñayā sūtasturagānsamacodayat

   yatra rāmo mahābāhureko dhunvandhanuḥ sthitaḥ

4. 4

   तं तु निष्पतितं दृष्ट्वा सर्वे ते रजनीचराः

   नर्दमाना महानादं सचिवाः पर्यवारयन्

   taṃ tu niṣpatitaṃ dṛṣṭvā sarve te rajanīcarāḥ

   nardamānā mahānādaṃ sacivāḥ paryavārayan

5. 5

   स तेषां यातुधानानां मध्ये रतो गतः खरः

   बभूव मध्ये ताराणां लोहिताङ्ग इवोदितः

   sa teṣāṃ yātudhānānāṃ madhye rato gataḥ kharaḥ

   babhūva madhye tārāṇāṃ lohitāṅga ivoditaḥ

6. 6

   ततस्तं भीमधन्वानं क्रुद्धाः सर्वे निशाचराः

   रामं नानाविधैः शस्त्रैरभ्यवर्षन्त दुर्जयम्

   tatastaṃ bhīmadhanvānaṃ kruddhāḥ sarve niśācarāḥ

   rāmaṃ nānāvidhaiḥ śastrairabhyavarṣanta durjayam

7. 7

   मुद्गरैरायसैः शूलैः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः

   राक्षसाः समरे रामं निजघ्नू रोषतत्पराः

   mudgarairāyasaiḥ śūlaiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ

   rākṣasāḥ samare rāmaṃ nijaghnū roṣatatparāḥ

8. 8

   ते बलाहकसंकाशा महानादा महाबलाः

   अभ्यधावन्त काकुत्स्थं रामं युद्धे जिघांसवः

   te balāhakasaṃkāśā mahānādā mahābalāḥ

   abhyadhāvanta kākutsthaṃ rāmaṃ yuddhe jighāṃsavaḥ

9. 9

   ते रामे शरवर्षाणि व्यसृजन्रक्षसां गुणाः

   शैलेन्द्रमिव धाराभिर्वर्षमाणा बलाहकाः

   te rāme śaravarṣāṇi vyasṛjanrakṣasāṃ guṇāḥ

   śailendramiva dhārābhirvarṣamāṇā balāhakāḥ

10. 10

    स तैः परिवृतो घोरै राघवो रक्षसां गणैः

    तिथिष्विव महादेवो वृतः पारिषदां गणैः

    sa taiḥ parivṛto ghorai rāghavo rakṣasāṃ gaṇaiḥ

    tithiṣviva mahādevo vṛtaḥ pāriṣadāṃ gaṇaiḥ

11. 11

    तानि मुक्तानि शस्त्राणि यातुधानैः स राघवः

    प्रतिजग्राह विशिखैर्नद्योघानिव सागरः

    tāni muktāni śastrāṇi yātudhānaiḥ sa rāghavaḥ

    pratijagrāha viśikhairnadyoghāniva sāgaraḥ

12. 12

    स तैः प्रहरणैर्घोरैर्भिन्नगात्रो न विव्यथे

    रामः प्रदीप्तैर्बहुभिर्वज्रैरिव महाचलः

    sa taiḥ praharaṇairghorairbhinnagātro na vivyathe

    rāmaḥ pradīptairbahubhirvajrairiva mahācalaḥ

13. 13

    स विद्धः क्षतजादिग्धः सर्वगात्रेषु राघवः

    बभूव रामः संध्याभ्रैर्दिवाकर इवावृतः

    sa viddhaḥ kṣatajādigdhaḥ sarvagātreṣu rāghavaḥ

    babhūva rāmaḥ saṃdhyābhrairdivākara ivāvṛtaḥ

14. 14

    विषेदुर्देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः

    एकं सहस्रैर्बहुभिस्तदा दृष्ट्वा समावृतम्

    viṣedurdevagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ

    ekaṃ sahasrairbahubhistadā dṛṣṭvā samāvṛtam

15. 15

    ततो रामः सुसंक्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः

    ससर्ज निशितान्बाणाञ्शतशोऽथ सहस्रशः

    tato rāmaḥ susaṃkruddho maṇḍalīkṛtakārmukaḥ

    sasarja niśitānbāṇāñśataśo'tha sahasraśaḥ

16. 16

    दुरावारान्दुर्विषहान्कालपाशोपमान्रणे

    मुमोच लीलया रामः कङ्कपत्रानजिह्मगान्

    durāvārāndurviṣahānkālapāśopamānraṇe

    mumoca līlayā rāmaḥ kaṅkapatrānajihmagān

17. 17

    ते शराः शत्रुसैन्येषु मुक्ता रामेण लीलया

    आददू रक्षसां प्राणान्पाशाः कालकृता इव

    te śarāḥ śatrusainyeṣu muktā rāmeṇa līlayā

    ādadū rakṣasāṃ prāṇānpāśāḥ kālakṛtā iva

18. 18

    भित्त्वा राक्षसदेहांस्तांस्ते शरा रुधिराप्लुताः

    अन्तरिक्षगता रेजुर्दीप्ताग्निसमतेजसः

    bhittvā rākṣasadehāṃstāṃste śarā rudhirāplutāḥ

    antarikṣagatā rejurdīptāgnisamatejasaḥ

19. 19

    असंख्येयास्तु रामस्य सायकाश्चापमण्डलात्

    विनिष्पेतुरतीवोग्रा रक्षःप्राणापहारिणः

    asaṃkhyeyāstu rāmasya sāyakāścāpamaṇḍalāt

    viniṣpeturatīvogrā rakṣaḥprāṇāpahāriṇaḥ

20. 20

    तैर्धनूंषि ध्वजाग्राणि वर्माणि च शिरांसि च

    बहून्सहस्ताभरणानूरून्करिकरोपमान्

    tairdhanūṃṣi dhvajāgrāṇi varmāṇi ca śirāṃsi ca

    bahūnsahastābharaṇānūrūnkarikaropamān

21. 21

    ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकर्णिभिः

    भीममार्तस्वरं चक्रुर्भिद्यमाना निशाचराः

    tato nālīkanārācaistīkṣṇāgraiśca vikarṇibhiḥ

    bhīmamārtasvaraṃ cakrurbhidyamānā niśācarāḥ

22. 22

    तत्सैन्यं निशितैर्बाणैरर्दितं मर्मभेदिभिः

    रामेण न सुखं लेभे शुष्कं वनमिवाग्निना

    tatsainyaṃ niśitairbāṇairarditaṃ marmabhedibhiḥ

    rāmeṇa na sukhaṃ lebhe śuṣkaṃ vanamivāgninā

23. 23

    केचिद्भीमबलाः शूराः शूलान्खड्गान्परश्वधान्

    चिक्षिपुः परमक्रुद्धा रामाय रजनीचराः

    kecidbhīmabalāḥ śūrāḥ śūlānkhaḍgānparaśvadhān

    cikṣipuḥ paramakruddhā rāmāya rajanīcarāḥ

24. 24

    तानि बाणैर्महाबाहुः शस्त्राण्यावार्य राघवः

    जहार समरे प्राणांश्चिच्छेद च शिरोधरान्

    tāni bāṇairmahābāhuḥ śastrāṇyāvārya rāghavaḥ

    jahāra samare prāṇāṃściccheda ca śirodharān

25. 25

    अवशिष्टाश्च ये तत्र विषण्णाश्च निशाचराः

    खरमेवाभ्यधावन्त शरणार्थं शरार्दिताः

    avaśiṣṭāśca ye tatra viṣaṇṇāśca niśācarāḥ

    kharamevābhyadhāvanta śaraṇārthaṃ śarārditāḥ

26. 26

    तान्सर्वान्पुनरादाय समाश्वास्य च दूषणः

    अभ्यधावत काकुत्स्थं क्रुद्धो रुद्रमिवान्तकः

    tānsarvānpunarādāya samāśvāsya ca dūṣaṇaḥ

    abhyadhāvata kākutsthaṃ kruddho rudramivāntakaḥ

27. 27

    निवृत्तास्तु पुनः सर्वे दूषणाश्रयनिर्भयाः

    राममेवाभ्यधावन्त सालतालशिलायुधाः

    nivṛttāstu punaḥ sarve dūṣaṇāśrayanirbhayāḥ

    rāmamevābhyadhāvanta sālatālaśilāyudhāḥ

28. 28

    तद्बभूवाद्भुतं युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्

    रामस्यास्य महाघोरं पुनस्तेषां च रक्षसाम्

    tadbabhūvādbhutaṃ yuddhaṃ tumulaṃ romaharṣaṇam

    rāmasyāsya mahāghoraṃ punasteṣāṃ ca rakṣasām