36 shlokas
- 1
सीताया वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः प्रतापवान्
हस्ते हस्तं समाहत्य चकार सुमहद्वपुः
sītāyā vacanaṃ śrutvā daśagrīvaḥ pratāpavān
haste hastaṃ samāhatya cakāra sumahadvapuḥ
- 2
स मैथिलीं पुनर्वाक्यं बभाषे च ततो भृशम्
नोन्मत्तया श्रुतौ मन्ये मम वीर्यपराक्रमौ
sa maithilīṃ punarvākyaṃ babhāṣe ca tato bhṛśam
nonmattayā śrutau manye mama vīryaparākramau
- 3
उद्वहेयं भुजाभ्यां तु मेदिनीमम्बरे स्थितः
आपिबेयं समुद्रं च मृत्युं हन्यां रणे स्थितः
udvaheyaṃ bhujābhyāṃ tu medinīmambare sthitaḥ
āpibeyaṃ samudraṃ ca mṛtyuṃ hanyāṃ raṇe sthitaḥ
- 4
अर्कं रुन्ध्यां शरैस्तीक्ष्णैर्विभिन्द्यां हि महीतलम्
कामरूपिणमुन्मत्ते पश्य मां कामदं पतिम्
arkaṃ rundhyāṃ śaraistīkṣṇairvibhindyāṃ hi mahītalam
kāmarūpiṇamunmatte paśya māṃ kāmadaṃ patim
- 5
एवमुक्तवतस्तस्य रावणस्य शिखिप्रभे
क्रुद्धस्य हरिपर्यन्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः
evamuktavatastasya rāvaṇasya śikhiprabhe
kruddhasya hariparyante rakte netre babhūvatuḥ
- 6
सद्यः सौम्यं परित्यज्य भिक्षुरूपं स रावणः
स्वं रूपं कालरूपाभं भेजे वैश्रवणानुजः
sadyaḥ saumyaṃ parityajya bhikṣurūpaṃ sa rāvaṇaḥ
svaṃ rūpaṃ kālarūpābhaṃ bheje vaiśravaṇānujaḥ
- 7
संरक्तनयनः श्रीमांस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः
दशास्यः कार्मुकी बाणी बभूव क्षणदाचरः
saṃraktanayanaḥ śrīmāṃstaptakāñcanakuṇḍalaḥ
daśāsyaḥ kārmukī bāṇī babhūva kṣaṇadācaraḥ
- 8
स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत्
प्रतिपेदे स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः
sa parivrājakacchadma mahākāyo vihāya tat
pratipede svakaṃ rūpaṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ
- 9
संरक्तनयनः क्रोधाज्जीमूतनिचयप्रभः
रक्ताम्बरधरस्तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम्
saṃraktanayanaḥ krodhājjīmūtanicayaprabhaḥ
raktāmbaradharastasthau strīratnaṃ prekṣya maithilīm
- 10
स तामसितकेशान्तां भास्करस्य प्रभामिव
वसनाभरणोपेतां मैथिलीं रावणोऽब्रवीत्
sa tāmasitakeśāntāṃ bhāskarasya prabhāmiva
vasanābharaṇopetāṃ maithilīṃ rāvaṇo'bravīt
- 11
त्रिषु लोकेषु विख्यातं यदि भर्तारमिच्छसि
मामाश्रय वरारोहे तवाहं सदृशः पतिः
triṣu lokeṣu vikhyātaṃ yadi bhartāramicchasi
māmāśraya varārohe tavāhaṃ sadṛśaḥ patiḥ
- 12
मां भजस्व चिराय त्वमहं श्लाघ्यस्तव प्रियः
नैव चाहं क्वचिद्भद्रे करिष्ये तव विप्रियम्
त्यज्यतां मानुषो भावो मयि भावः प्रणीयताम्
māṃ bhajasva cirāya tvamahaṃ ślāghyastava priyaḥ
naiva cāhaṃ kvacidbhadre kariṣye tava vipriyam
tyajyatāṃ mānuṣo bhāvo mayi bhāvaḥ praṇīyatām
- 13
राज्याच्च्युतमसिद्धार्थं रामं परिमितायुषम्
कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि
rājyāccyutamasiddhārthaṃ rāmaṃ parimitāyuṣam
kairguṇairanuraktāsi mūḍhe paṇḍitamānini
- 14
यः स्त्रिया वचनाद्राज्यं विहाय ससुहृज्जनम्
अस्मिन्व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः
yaḥ striyā vacanādrājyaṃ vihāya sasuhṛjjanam
asminvyālānucarite vane vasati durmatiḥ
- 15
इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम्
जग्राह रावणः सीतां बुधः खे रोहिणीमिव
ityuktvā maithilīṃ vākyaṃ priyārhāṃ priyavādinīm
jagrāha rāvaṇaḥ sītāṃ budhaḥ khe rohiṇīmiva
- 16
वामेन सीतां पद्माक्षीं मूर्धजेषु करेण सः
ऊर्वोस्तु दक्षिणेनैव परिजग्राह पाणिना
vāmena sītāṃ padmākṣīṃ mūrdhajeṣu kareṇa saḥ
ūrvostu dakṣiṇenaiva parijagrāha pāṇinā
- 17
तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाभुजम्
प्राद्रवन्मृत्युसंकाशं भयार्ता वनदेवताः
taṃ dṛṣṭvā giriśṛṅgābhaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ mahābhujam
prādravanmṛtyusaṃkāśaṃ bhayārtā vanadevatāḥ
- 18
स च मायामयो दिव्यः खरयुक्तः खरस्वनः
प्रत्यदृश्यत हेमाङ्गो रावणस्य महारथः
sa ca māyāmayo divyaḥ kharayuktaḥ kharasvanaḥ
pratyadṛśyata hemāṅgo rāvaṇasya mahārathaḥ
- 19
ततस्तां परुषैर्वाक्यैरभितर्ज्य महास्वनः
अङ्केनादाय वैदेहीं रथमारोपयत्तदा
tatastāṃ paruṣairvākyairabhitarjya mahāsvanaḥ
aṅkenādāya vaidehīṃ rathamāropayattadā
- 20
सा गृहीतातिचुक्रोश रावणेन यशस्विनी
रामेति सीता दुःखार्ता रामं दूरगतं वने
sā gṛhītāticukrośa rāvaṇena yaśasvinī
rāmeti sītā duḥkhārtā rāmaṃ dūragataṃ vane
- 21
तामकामां स कामार्तः पन्नगेन्द्रवधूमिव
विवेष्टमानामादाय उत्पपाताथ रावणः
tāmakāmāṃ sa kāmārtaḥ pannagendravadhūmiva
viveṣṭamānāmādāya utpapātātha rāvaṇaḥ
- 22
ततः सा राक्षसेन्द्रेण ह्रियमाणा विहायसा
भृशं चुक्रोश मत्तेव भ्रान्तचित्ता यथातुरा
tataḥ sā rākṣasendreṇa hriyamāṇā vihāyasā
bhṛśaṃ cukrośa matteva bhrāntacittā yathāturā
- 23
हा लक्ष्मण महाबाहो गुरुचित्तप्रसादक
ह्रियमाणां न जानीषे रक्षसा कामरूपिणा
hā lakṣmaṇa mahābāho gurucittaprasādaka
hriyamāṇāṃ na jānīṣe rakṣasā kāmarūpiṇā
- 24
जीवितं सुखमर्थांश्च धर्महेतोः परित्यजन्
ह्रियमाणामधर्मेण मां राघव न पश्यसि
jīvitaṃ sukhamarthāṃśca dharmahetoḥ parityajan
hriyamāṇāmadharmeṇa māṃ rāghava na paśyasi
- 25
ननु नामाविनीतानां विनेतासि परंतप
कथमेवंविधं पापं न त्वं शाधि हि रावणम्
nanu nāmāvinītānāṃ vinetāsi paraṃtapa
kathamevaṃvidhaṃ pāpaṃ na tvaṃ śādhi hi rāvaṇam
- 26
ननु सद्योऽविनीतस्य दृश्यते कर्मणः फलम्
कालोऽप्यङ्गी भवत्यत्र सस्यानामिव पक्तये
nanu sadyo'vinītasya dṛśyate karmaṇaḥ phalam
kālo'pyaṅgī bhavatyatra sasyānāmiva paktaye
- 27
स कर्म कृतवानेतत्कालोपहतचेतनः
जीवितान्तकरं घोरं रामाद्व्यसनमाप्नुहि
sa karma kṛtavānetatkālopahatacetanaḥ
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ rāmādvyasanamāpnuhi
- 28
हन्तेदानीं सकामा तु कैकेयी बान्धवैः सह
ह्रियेयं धर्मकामस्य धर्मपत्नी यशस्विनः
hantedānīṃ sakāmā tu kaikeyī bāndhavaiḥ saha
hriyeyaṃ dharmakāmasya dharmapatnī yaśasvinaḥ
- 29
आमन्त्रये जनस्थानं कर्णिकारांश्च पुष्पितान्
क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः
āmantraye janasthānaṃ karṇikārāṃśca puṣpitān
kṣipraṃ rāmāya śaṃsadhvaṃ sītāṃ harati rāvaṇaḥ
- 30
माल्यवन्तं शिखरिणं वन्दे प्रस्रवणं गिरिम्
क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः
mālyavantaṃ śikhariṇaṃ vande prasravaṇaṃ girim
kṣipraṃ rāmāya śaṃsadhvaṃ sītāṃ harati rāvaṇaḥ