Sarga 29

35 shlokas

1. 1

   भित्त्वा तु तां गदां बाणै राघवो धर्मवत्सलः

   स्मयमानः खरं वाक्यं संरब्धमिदमब्रवीत्

   bhittvā tu tāṃ gadāṃ bāṇai rāghavo dharmavatsalaḥ

   smayamānaḥ kharaṃ vākyaṃ saṃrabdhamidamabravīt

2. 2

   एतत्ते बलसर्वस्वं दर्शितं राक्षसाधम

   शक्तिहीनतरो मत्तो वृथा त्वमवगर्जसि

   etatte balasarvasvaṃ darśitaṃ rākṣasādhama

   śaktihīnataro matto vṛthā tvamavagarjasi

3. 3

   एषा बाणविनिर्भिन्ना गदा भूमितलं गता

   अभिधानप्रगल्भस्य तव प्रत्ययघातिनी

   eṣā bāṇavinirbhinnā gadā bhūmitalaṃ gatā

   abhidhānapragalbhasya tava pratyayaghātinī

4. 4

   यत्त्वयोक्तं विनष्टानामिदमश्रुप्रमार्जनम्

   राक्षसानां करोमीति मिथ्या तदपि ते वचः

   yattvayoktaṃ vinaṣṭānāmidamaśrupramārjanam

   rākṣasānāṃ karomīti mithyā tadapi te vacaḥ

5. 5

   नीचस्य क्षुद्रशीलस्य मिथ्यावृत्तस्य रक्षसः

   प्राणानपहरिष्यामि गरुत्मानमृतं यथा

   nīcasya kṣudraśīlasya mithyāvṛttasya rakṣasaḥ

   prāṇānapahariṣyāmi garutmānamṛtaṃ yathā

6. 6

   अद्य ते भिन्नकण्ठस्य फेनबुद्बुदभूषितम्

   विदारितस्य मद्बाणैर्मही पास्यति शोणितम्

   adya te bhinnakaṇṭhasya phenabudbudabhūṣitam

   vidāritasya madbāṇairmahī pāsyati śoṇitam

7. 7

   पांसुरूषितसर्वाङ्गः स्रस्तन्यस्तभुजद्वयः

   स्वप्स्यसे गां समाश्लिष्य दुर्लभां प्रमदामिव

   pāṃsurūṣitasarvāṅgaḥ srastanyastabhujadvayaḥ

   svapsyase gāṃ samāśliṣya durlabhāṃ pramadāmiva

8. 8

   प्रवृद्धनिद्रे शयिते त्वयि राक्षसपांसने

   भविष्यन्त्यशरण्यानां शरण्या दण्डका इमे

   pravṛddhanidre śayite tvayi rākṣasapāṃsane

   bhaviṣyantyaśaraṇyānāṃ śaraṇyā daṇḍakā ime

9. 9

   जनस्थाने हतस्थाने तव राक्षस मच्छरैः

   निर्भया विचरिष्यन्ति सर्वतो मुनयो वने

   janasthāne hatasthāne tava rākṣasa maccharaiḥ

   nirbhayā vicariṣyanti sarvato munayo vane

10. 10

    अद्य विप्रसरिष्यन्ति राक्षस्यो हतबान्धवाः

    बाष्पार्द्रवदना दीना भयादन्यभयावहाः

    adya viprasariṣyanti rākṣasyo hatabāndhavāḥ

    bāṣpārdravadanā dīnā bhayādanyabhayāvahāḥ

11. 11

    अद्य शोकरसज्ञास्ता भविष्यन्ति निशाचर

    अनुरूपकुलाः पत्न्यो यासां त्वं पतिरीदृशः

    adya śokarasajñāstā bhaviṣyanti niśācara

    anurūpakulāḥ patnyo yāsāṃ tvaṃ patirīdṛśaḥ

12. 12

    नृशंसशील क्षुद्रात्मन्नित्यं ब्राह्मणकण्टक

    त्वत्कृते शङ्कितैरग्नौ मुनिभिः पात्यते हविः

    nṛśaṃsaśīla kṣudrātmannityaṃ brāhmaṇakaṇṭaka

    tvatkṛte śaṅkitairagnau munibhiḥ pātyate haviḥ

13. 13

    तमेवमभिसंरब्धं ब्रुवाणं राघवं रणे

    खरो निर्भर्त्सयामास रोषात्खरतरस्वनः

    tamevamabhisaṃrabdhaṃ bruvāṇaṃ rāghavaṃ raṇe

    kharo nirbhartsayāmāsa roṣātkharatarasvanaḥ

14. 14

    दृढं खल्ववलिप्तोऽसि भयेष्वपि च निर्भयः

    वाच्यावाच्यं ततो हि त्वं मृत्युवश्यो न बुध्यसे

    dṛḍhaṃ khalvavalipto'si bhayeṣvapi ca nirbhayaḥ

    vācyāvācyaṃ tato hi tvaṃ mṛtyuvaśyo na budhyase

15. 15

    कालपाशपरिक्षिप्ता भवन्ति पुरुषा हि ये

    कार्याकार्यं न जानन्ति ते निरस्तषडिन्द्रियाः

    kālapāśaparikṣiptā bhavanti puruṣā hi ye

    kāryākāryaṃ na jānanti te nirastaṣaḍindriyāḥ

16. 16

    एवमुक्त्वा ततो रामं संरुध्य भृकुटिं ततः

    स ददर्श महासालमविदूरे निशाचरः

    evamuktvā tato rāmaṃ saṃrudhya bhṛkuṭiṃ tataḥ

    sa dadarśa mahāsālamavidūre niśācaraḥ

17. 17

    रणे प्रहरणस्यार्थे सर्वतो ह्यवलोकयन्

    स तमुत्पाटयामास संदृश्य दशनच्छदम्

    raṇe praharaṇasyārthe sarvato hyavalokayan

    sa tamutpāṭayāmāsa saṃdṛśya daśanacchadam

18. 18

    तं समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां विनर्दित्वा महाबलः

    राममुद्दिश्य चिक्षेप हतस्त्वमिति चाब्रवीत्

    taṃ samutkṣipya bāhubhyāṃ vinarditvā mahābalaḥ

    rāmamuddiśya cikṣepa hatastvamiti cābravīt

19. 19

    तमापतन्तं बाणौघैश्छित्त्वा रामः प्रतापवान्

    रोषमाहारयत्तीव्रं निहन्तुं समरे खरम्

    tamāpatantaṃ bāṇaughaiśchittvā rāmaḥ pratāpavān

    roṣamāhārayattīvraṃ nihantuṃ samare kharam

20. 20

    जातस्वेदस्ततो रामो रोषाद्रक्तान्तलोचनः

    निर्बिभेद सहस्रेण बाणानां समरे खरम्

    jātasvedastato rāmo roṣādraktāntalocanaḥ

    nirbibheda sahasreṇa bāṇānāṃ samare kharam

21. 21

    तस्य बाणान्तराद्रक्तं बहु सुस्राव फेनिलम्

    गिरेः प्रस्रवणस्येव तोयधारापरिस्रवः

    tasya bāṇāntarādraktaṃ bahu susrāva phenilam

    gireḥ prasravaṇasyeva toyadhārāparisravaḥ

22. 22

    विह्वलः स कृतो बाणैः खरो रामेण संयुगे

    मत्तो रुधिरगन्धेन तमेवाभ्यद्रवद्द्रुतम्

    vihvalaḥ sa kṛto bāṇaiḥ kharo rāmeṇa saṃyuge

    matto rudhiragandhena tamevābhyadravaddrutam

23. 23

    तमापतन्तं संरब्धं कृतास्त्रो रुधिराप्लुतम्

    अपासर्पत्प्रतिपदं किंचित्त्वरितविक्रमः

    tamāpatantaṃ saṃrabdhaṃ kṛtāstro rudhirāplutam

    apāsarpatpratipadaṃ kiṃcittvaritavikramaḥ

24. 24

    ततः पावकसंकाशं वधाय समरे शरम्

    खरस्य रामो जग्राह ब्रह्मदण्डमिवापरम्

    tataḥ pāvakasaṃkāśaṃ vadhāya samare śaram

    kharasya rāmo jagrāha brahmadaṇḍamivāparam

25. 25

    स तद्दत्तं मघवता सुरराजेन धीमता

    संदधे च स धर्मात्मा मुमोच च खरं प्रति

    sa taddattaṃ maghavatā surarājena dhīmatā

    saṃdadhe ca sa dharmātmā mumoca ca kharaṃ prati

26. 26

    स विमुक्तो महाबाणो निर्घातसमनिःस्वनः

    रामेण धनुरुद्यम्य खरस्योरसि चापतत्

    sa vimukto mahābāṇo nirghātasamaniḥsvanaḥ

    rāmeṇa dhanurudyamya kharasyorasi cāpatat

27. 27

    स पपात खरो भूमौ दह्यमानः शराग्निना

    रुद्रेणैव विनिर्दग्धः श्वेतारण्ये यथान्धकः

    sa papāta kharo bhūmau dahyamānaḥ śarāgninā

    rudreṇaiva vinirdagdhaḥ śvetāraṇye yathāndhakaḥ

28. 28

    स वृत्र इव वज्रेण फेनेन नमुचिर्यथा

    बलो वेन्द्राशनिहतो निपपात हतः खरः

    sa vṛtra iva vajreṇa phenena namuciryathā

    balo vendrāśanihato nipapāta hataḥ kharaḥ

29. 29

    ततो राजर्षयः सर्वे संगताः परमर्षयः

    सभाज्य मुदिता राममिदं वचनमब्रुवन्

    tato rājarṣayaḥ sarve saṃgatāḥ paramarṣayaḥ

    sabhājya muditā rāmamidaṃ vacanamabruvan

30. 30

    एतदर्थं महातेजा महेन्द्रः पाकशासनः

    शरभङ्गाश्रमं पुण्यमाजगाम पुरंदरः

    etadarthaṃ mahātejā mahendraḥ pākaśāsanaḥ

    śarabhaṅgāśramaṃ puṇyamājagāma puraṃdaraḥ