21 shlokas
- 1
मारीचेन तु तद्वाक्यं क्षमं युक्तं च रावणः
उक्तो न प्रतिजग्राह मर्तुकाम इवौषधम्
mārīcena tu tadvākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca rāvaṇaḥ
ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham
- 2
तं पथ्यहितवक्तारं मारीचं राक्षसाधिपः
अब्रवीत्परुषं वाक्यमयुक्तं कालचोदितः
taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ
abravītparuṣaṃ vākyamayuktaṃ kālacoditaḥ
- 3
यत्किलैतदयुक्तार्थं मारीच मयि कथ्यते
वाक्यं निष्फलमत्यर्थं बीजमुप्तमिवोषरे
yatkilaitadayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate
vākyaṃ niṣphalamatyarthaṃ bījamuptamivoṣare
- 4
त्वद्वाक्यैर्न तु मां शक्यं भेत्तुं रामस्य संयुगे
पापशीलस्य मूर्खस्य मानुषस्य विशेषतः
tvadvākyairna tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge
pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ
- 5
यस्त्यक्त्वा सुहृदो राज्यं मातरं पितरं तथा
स्त्रीवाक्यं प्राकृतं श्रुत्वा वनमेकपदे गतः
yastyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā
strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanamekapade gataḥ
- 6
अवश्यं तु मया तस्य संयुगे खरघातिनः
प्राणैः प्रियतरा सीता हर्तव्या तव संनिधौ
avaśyaṃ tu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ
prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava saṃnidhau
- 7
एवं मे निश्चिता बुद्धिर्हृदि मारीच वर्तते
न व्यावर्तयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः
evaṃ me niścitā buddhirhṛdi mārīca vartate
na vyāvartayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ
- 8
दोषं गुणं वा संपृष्टस्त्वमेवं वक्तुमर्हसि
अपायं वाप्युपायं वा कार्यस्यास्य विनिश्चये
doṣaṃ guṇaṃ vā saṃpṛṣṭastvamevaṃ vaktumarhasi
apāyaṃ vāpyupāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye
- 9
संपृष्टेन तु वक्तव्यं सचिवेन विपश्चिता
उद्यताञ्जलिना राज्ञो य इच्छेद्भूतिमात्मनः
saṃpṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā
udyatāñjalinā rājño ya icchedbhūtimātmanaḥ
- 10
वाक्यमप्रतिकूलं तु मृदुपूर्वं शुभं हितम्
उपचारेण युक्तं च वक्तव्यो वसुधाधिपः
vākyamapratikūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ śubhaṃ hitam
upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ
- 11
सावमर्दं तु यद्वाक्यं मारीच हितमुच्यते
नाभिनन्दति तद्राजा मानार्हो मानवर्जितम्
sāvamardaṃ tu yadvākyaṃ mārīca hitamucyate
nābhinandati tadrājā mānārho mānavarjitam
- 12
पञ्चरूपाणि राजानो धारयन्त्यमितौजसः
अग्नेरिन्द्रस्य सोमस्य यमस्य वरुणस्य च
औष्ण्यं तथा विक्रमं च सौम्यं दण्डं प्रसन्नताम्
pañcarūpāṇi rājāno dhārayantyamitaujasaḥ
agnerindrasya somasya yamasya varuṇasya ca
auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām
- 13
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु मान्याः पूज्याश्च पार्थिवाः
त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं मोहमास्थितः
tasmātsarvāsvavasthāsu mānyāḥ pūjyāśca pārthivāḥ
tvaṃ tu dharmamavijñāya kevalaṃ mohamāsthitaḥ
- 14
अभ्यागतं मां दौरात्म्यात्परुषं वदसीदृशम्
गुणदोषौ न पृच्छामि क्षमं चात्मनि राक्षस
अस्मिंस्तु स भवान्कृत्ये साहाय्यं कर्तुमर्हति
abhyāgataṃ māṃ daurātmyātparuṣaṃ vadasīdṛśam
guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa
asmiṃstu sa bhavānkṛtye sāhāyyaṃ kartumarhati
- 15
सौवर्णस्त्वं मृगो भूत्वा चित्रो रजतबिन्दुभिः
प्रलोभयित्वा वैदेहीं यथेष्टं गन्तुमर्हसि
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ
pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantumarhasi
- 16
त्वां तु मायामृगं दृष्ट्वा काञ्चनं जातविस्मया
आनयैनमिति क्षिप्रं रामं वक्ष्यति मैथिली
tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā
ānayainamiti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī
- 17
अपक्रान्ते च काकुत्स्थे लक्ष्मणे च यथासुखम्
आनयिष्यामि वैदेहीं सहस्राक्षः शचीमिव
apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham
ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaḥ śacīmiva
- 18
एवं कृत्वा त्विदं कार्यं यथेष्टं गच्छ राक्षस
राज्यस्यार्धं प्रदास्यामि मारीच तव सुव्रत
evaṃ kṛtvā tvidaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa
rājyasyārdhaṃ pradāsyāmi mārīca tava suvrata
- 19
गच्छ सौम्य शिवं मार्गं कार्यस्यास्य विवृद्धये
प्राप्य सीतामयुद्धेन वञ्चयित्वा तु राघवम्
लङ्कां प्रति गमिष्यामि कृतकार्यः सह त्वया
gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye
prāpya sītāmayuddhena vañcayitvā tu rāghavam
laṅkāṃ prati gamiṣyāmi kṛtakāryaḥ saha tvayā
- 20
एतत्कार्यमवश्यं मे बलादपि करिष्यसि
राज्ञो हि प्रतिकूलस्थो न जातु सुखमेधते
etatkāryamavaśyaṃ me balādapi kariṣyasi
rājño hi pratikūlastho na jātu sukhamedhate
- 21
आसाद्य तं जीवितसंशयस्ते मृत्युर्ध्रुवो ह्यद्य मया विरुध्य
एतद्यथावत्परिगृह्य बुद्ध्या यदत्र पथ्यं कुरु तत्तथा त्वम्
āsādya taṃ jīvitasaṃśayaste mṛtyurdhruvo hyadya mayā virudhya
etadyathāvatparigṛhya buddhyā yadatra pathyaṃ kuru tattathā tvam