21 shlokas
- 1
वाक्यमेतत्तु वैदेह्या व्याहृतं भर्तृभक्तया
श्रुत्वा धर्मे स्थितो रामः प्रत्युवाचाथ मैथिलीम्
vākyametattu vaidehyā vyāhṛtaṃ bhartṛbhaktayā
śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvācātha maithilīm
- 2
हितमुक्तं त्वया देवि स्निग्धया सदृशं वचः
कुलं व्यपदिशन्त्या च धर्मज्ञे जनकात्मजे
hitamuktaṃ tvayā devi snigdhayā sadṛśaṃ vacaḥ
kulaṃ vyapadiśantyā ca dharmajñe janakātmaje
- 3
किं तु वक्ष्याम्यहं देवि त्वयैवोक्तमिदं वचः
क्षत्रियैर्धार्यते चापो नार्तशब्दो भवेदिति
kiṃ tu vakṣyāmyahaṃ devi tvayaivoktamidaṃ vacaḥ
kṣatriyairdhāryate cāpo nārtaśabdo bhavediti
- 4
ते चार्ता दण्डकारण्ये मुनयः संशितव्रताः
मां सीते स्वयमागम्य शरण्याः शरणं गताः
te cārtā daṇḍakāraṇye munayaḥ saṃśitavratāḥ
māṃ sīte svayamāgamya śaraṇyāḥ śaraṇaṃ gatāḥ
- 5
वसन्तो धर्मनिरता वने मूलफलाशनाः
न लभन्ते सुखं भीता राक्षसैः क्रूरकर्मभिः
vasanto dharmaniratā vane mūlaphalāśanāḥ
na labhante sukhaṃ bhītā rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ
- 6
काले काले च निरता नियमैर्विविधैर्वने
भक्ष्यन्ते राक्षसैर्भीमैर्नरमांसोपजीविभिः
kāle kāle ca niratā niyamairvividhairvane
bhakṣyante rākṣasairbhīmairnaramāṃsopajīvibhiḥ
- 7
ते भक्ष्यमाणा मुनयो दण्डकारण्यवासिनः
अस्मानभ्यवपद्येति मामूचुर्द्विजसत्तमाः
te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇyavāsinaḥ
asmānabhyavapadyeti māmūcurdvijasattamāḥ
- 8
मया तु वचनं श्रुत्वा तेषामेवं मुखाच्च्युतम्
कृत्वा चरणशुश्रूषां वाक्यमेतदुदाहृतम्
mayā tu vacanaṃ śrutvā teṣāmevaṃ mukhāccyutam
kṛtvā caraṇaśuśrūṣāṃ vākyametadudāhṛtam
- 9
प्रसीदन्तु भवन्तो मे ह्रीरेषा हि ममातुला
यदीदृशैरहं विप्रैरुपस्थेयैरुपस्थितः
किं करोमीति च मया व्याहृतं द्विजसंनिधौ
prasīdantu bhavanto me hrīreṣā hi mamātulā
yadīdṛśairahaṃ viprairupastheyairupasthitaḥ
kiṃ karomīti ca mayā vyāhṛtaṃ dvijasaṃnidhau
- 10
सर्वैरेव समागम्य वागियं समुदाहृता
राक्षसैर्दण्डकारण्ये बहुभिः कामरूपिभिः
अर्दिताः स्म भृशं राम भवान्नस्त्रातुमर्हति
sarvaireva samāgamya vāgiyaṃ samudāhṛtā
rākṣasairdaṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāmarūpibhiḥ
arditāḥ sma bhṛśaṃ rāma bhavānnastrātumarhati
- 11
होमकाले तु सम्प्राप्ते पर्वकालेषु चानघ
धर्षयन्ति स्म दुर्धर्षा राक्षसाः पिशिताशनाः
homakāle tu samprāpte parvakāleṣu cānagha
dharṣayanti sma durdharṣā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ
- 12
राक्षसैर्धर्षितानां च तापसानां तपस्विनाम्
गतिं मृगयमाणानां भवान्नः परमा गतिः
rākṣasairdharṣitānāṃ ca tāpasānāṃ tapasvinām
gatiṃ mṛgayamāṇānāṃ bhavānnaḥ paramā gatiḥ
- 13
कामं तपःप्रभावेन शक्ता हन्तुं निशाचरान्
चिरार्जितं तु नेच्छामस्तपः खण्डयितुं वयम्
kāmaṃ tapaḥprabhāvena śaktā hantuṃ niśācarān
cirārjitaṃ tu necchāmastapaḥ khaṇḍayituṃ vayam
- 14
बहुविघ्नं तपोनित्यं दुश्चरं चैव राघव
तेन शापं न मुञ्चामो भक्ष्यमाणाश्च राक्षसैः
bahuvighnaṃ taponityaṃ duścaraṃ caiva rāghava
tena śāpaṃ na muñcāmo bhakṣyamāṇāśca rākṣasaiḥ
- 15
तदर्द्यमानान्रक्षोभिर्दण्डकारण्यवासिभिः
रक्ष नस्त्वं सह भ्रात्रा त्वन्नाथा हि वयं वने
tadardyamānānrakṣobhirdaṇḍakāraṇyavāsibhiḥ
rakṣa nastvaṃ saha bhrātrā tvannāthā hi vayaṃ vane
- 16
मया चैतद्वचः श्रुत्वा कार्त्स्न्येन परिपालनम्
ऋषीणां दण्डकारण्ये संश्रुतं जनकात्मजे
mayā caitadvacaḥ śrutvā kārtsnyena paripālanam
ṛṣīṇāṃ daṇḍakāraṇye saṃśrutaṃ janakātmaje
- 17
संश्रुत्य च न शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम्
मुनीनामन्यथा कर्तुं सत्यमिष्टं हि मे सदा
saṃśrutya ca na śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam
munīnāmanyathā kartuṃ satyamiṣṭaṃ hi me sadā
- 18
अप्यहं जीवितं जह्यां त्वां वा सीते सलक्ष्मणाम्
न तु प्रतिज्ञां संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः
apyahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ tvāṃ vā sīte salakṣmaṇām
na tu pratijñāṃ saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ
- 19
तदवश्यं मया कार्यमृषीणां परिपालनम्
अनुक्तेनापि वैदेहि प्रतिज्ञाय तु किं पुनः
tadavaśyaṃ mayā kāryamṛṣīṇāṃ paripālanam
anuktenāpi vaidehi pratijñāya tu kiṃ punaḥ
- 20
मम स्नेहाच्च सौहार्दादिदमुक्तं त्वया वचः
परितुष्टोऽस्म्यहं सीते न ह्यनिष्टोऽनुशिष्यते
सदृशं चानुरूपं च कुलस्य तव शोभने
mama snehācca sauhārdādidamuktaṃ tvayā vacaḥ
parituṣṭo'smyahaṃ sīte na hyaniṣṭo'nuśiṣyate
sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca kulasya tava śobhane
- 21
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा सीतां प्रियां मैथिलराजपुत्रीम्
रामो धनुष्मान्सह लक्ष्मणेन जगाम रम्याणि तपोवनानि
ityevamuktvā vacanaṃ mahātmā sītāṃ priyāṃ maithilarājaputrīm
rāmo dhanuṣmānsaha lakṣmaṇena jagāma ramyāṇi tapovanāni