Sarga 45

45 shlokas

1. 1

   रावणेन तु वैदेही तदा पृष्टा जिहीर्षुणा

   परिव्राजकरूपेण शशंसात्मानमात्मना

   rāvaṇena tu vaidehī tadā pṛṣṭā jihīrṣuṇā

   parivrājakarūpeṇa śaśaṃsātmānamātmanā

2. 2

   ब्राह्मणश्चातिथिश्चैष अनुक्तो हि शपेत माम्

   इति ध्यात्वा मुहूर्तं तु सीता वचनमब्रवीत्

   brāhmaṇaścātithiścaiṣa anukto hi śapeta mām

   iti dhyātvā muhūrtaṃ tu sītā vacanamabravīt

3. 3

   दुहिता जनकस्याहं मैथिलस्य महात्मनः

   सीता नाम्नास्मि भद्रं ते रामभार्या द्विजोत्तम

   duhitā janakasyāhaṃ maithilasya mahātmanaḥ

   sītā nāmnāsmi bhadraṃ te rāmabhāryā dvijottama

4. 4

   संवत्सरं चाध्युषिता राघवस्य निवेशने

   भुञ्जाना मानुषान्भोगान्सर्वकामसमृद्धिनी

   saṃvatsaraṃ cādhyuṣitā rāghavasya niveśane

   bhuñjānā mānuṣānbhogānsarvakāmasamṛddhinī

5. 5

   ततः संवत्सरादूर्ध्वं सममन्यत मे पतिम्

   अभिषेचयितुं रामं समेतो राजमन्त्रिभिः

   tataḥ saṃvatsarādūrdhvaṃ samamanyata me patim

   abhiṣecayituṃ rāmaṃ sameto rājamantribhiḥ

6. 6

   तस्मिन्संभ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने

   कैकेयी नाम भर्तारं ममार्या याचते वरम्

   tasminsaṃbhriyamāṇe tu rāghavasyābhiṣecane

   kaikeyī nāma bhartāraṃ mamāryā yācate varam

7. 7

   प्रतिगृह्य तु कैकेयी श्वशुरं सुकृतेन मे

   मम प्रव्राजनं भर्तुर्भरतस्याभिषेचनम्

   द्वावयाचत भर्तारं सत्यसंधं नृपोत्तमम्

   pratigṛhya tu kaikeyī śvaśuraṃ sukṛtena me

   mama pravrājanaṃ bharturbharatasyābhiṣecanam

   dvāvayācata bhartāraṃ satyasaṃdhaṃ nṛpottamam

8. 8

   नाद्य भोक्ष्ये न च स्वप्स्ये न पास्येऽहं कदाचन

   एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते

   nādya bhokṣye na ca svapsye na pāsye'haṃ kadācana

   eṣa me jīvitasyānto rāmo yadyabhiṣicyate

9. 9

   इति ब्रुवाणां कैकेयीं श्वशुरो मे स मानदः

   अयाचतार्थैरन्वर्थैर्न च याच्ञां चकार सा

   iti bruvāṇāṃ kaikeyīṃ śvaśuro me sa mānadaḥ

   ayācatārthairanvarthairna ca yācñāṃ cakāra sā

10. 10

    मम भर्ता महातेजा वयसा पञ्चविंशकः

    रामेति प्रथितो लोके गुणवान्सत्यवाक्शुचिः

    विशालाक्षो महाबाहुः सर्वभूतहिते रतः

    mama bhartā mahātejā vayasā pañcaviṃśakaḥ

    rāmeti prathito loke guṇavānsatyavākśuciḥ

    viśālākṣo mahābāhuḥ sarvabhūtahite rataḥ

11. 11

    अभिषेकाय तु पितुः समीपं राममागतम्

    कैकेयी मम भर्तारमित्युवाच द्रुतं वचः

    abhiṣekāya tu pituḥ samīpaṃ rāmamāgatam

    kaikeyī mama bhartāramityuvāca drutaṃ vacaḥ

12. 12

    तव पित्रा समाज्ञप्तं ममेदं शृणु राघव

    भरताय प्रदातव्यमिदं राज्यमकण्टकम्

    tava pitrā samājñaptaṃ mamedaṃ śṛṇu rāghava

    bharatāya pradātavyamidaṃ rājyamakaṇṭakam

13. 13

    त्वया तु खलु वस्तव्यं नव वर्षाणि पञ्च च

    वने प्रव्रज काकुत्स्थ पितरं मोचयानृतात्

    tvayā tu khalu vastavyaṃ nava varṣāṇi pañca ca

    vane pravraja kākutstha pitaraṃ mocayānṛtāt

14. 14

    तथेत्युवाच तां रामः कैकेयीमकुतोभयः

    चकार तद्वचस्तस्या मम भर्ता दृढव्रतः

    tathetyuvāca tāṃ rāmaḥ kaikeyīmakutobhayaḥ

    cakāra tadvacastasyā mama bhartā dṛḍhavrataḥ

15. 15

    दद्यान्न प्रतिगृह्णीयात्सत्यं ब्रूयान्न चानृतम्

    एतद्ब्राह्मण रामस्य व्रतं ध्रुवमनुत्तमम्

    dadyānna pratigṛhṇīyātsatyaṃ brūyānna cānṛtam

    etadbrāhmaṇa rāmasya vrataṃ dhruvamanuttamam

16. 16

    तस्य भ्राता तु वैमात्रो लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्

    रामस्य पुरुषव्याघ्रः सहायः समरेऽरिहा

    tasya bhrātā tu vaimātro lakṣmaṇo nāma vīryavān

    rāmasya puruṣavyāghraḥ sahāyaḥ samare'rihā

17. 17

    स भ्राता लक्ष्मणो नाम धर्मचारी दृढव्रतः

    अन्वगच्छद्धनुष्पाणिः प्रव्रजन्तं मया सह

    sa bhrātā lakṣmaṇo nāma dharmacārī dṛḍhavrataḥ

    anvagacchaddhanuṣpāṇiḥ pravrajantaṃ mayā saha

18. 18

    ते वयं प्रच्युता राज्यात्कैकेय्यास्तु कृते त्रयः

    विचराम द्विजश्रेष्ठ वनं गम्भीरमोजसा

    te vayaṃ pracyutā rājyātkaikeyyāstu kṛte trayaḥ

    vicarāma dvijaśreṣṭha vanaṃ gambhīramojasā

19. 19

    समाश्वस मुहूर्तं तु शक्यं वस्तुमिह त्वया

    आगमिष्यति मे भर्ता वन्यमादाय पुष्कलम्

    samāśvasa muhūrtaṃ tu śakyaṃ vastumiha tvayā

    āgamiṣyati me bhartā vanyamādāya puṣkalam

20. 20

    स त्वं नाम च गोत्रं च कुलमाचक्ष्व तत्त्वतः

    एकश्च दण्डकारण्ये किमर्थं चरसि द्विज

    sa tvaṃ nāma ca gotraṃ ca kulamācakṣva tattvataḥ

    ekaśca daṇḍakāraṇye kimarthaṃ carasi dvija

21. 21

    एवं ब्रुवत्यां सीतायां रामपत्न्यां महाबलः

    प्रत्युवाचोत्तरं तीव्रं रावणो राक्षसाधिपः

    evaṃ bruvatyāṃ sītāyāṃ rāmapatnyāṃ mahābalaḥ

    pratyuvācottaraṃ tīvraṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

22. 22

    येन वित्रासिता लोकाः सदेवासुरपन्नगाः

    अहं स रावणो नाम सीते रक्षोगणेश्वरः

    yena vitrāsitā lokāḥ sadevāsurapannagāḥ

    ahaṃ sa rāvaṇo nāma sīte rakṣogaṇeśvaraḥ

23. 23

    त्वां तु काञ्चनवर्णाभां दृष्ट्वा कौशेयवासिनीम्

    रतिं स्वकेषु दारेषु नाधिगच्छाम्यनिन्दिते

    tvāṃ tu kāñcanavarṇābhāṃ dṛṣṭvā kauśeyavāsinīm

    ratiṃ svakeṣu dāreṣu nādhigacchāmyanindite

24. 24

    बह्वीनामुत्तमस्त्रीणामाहृतानामितस्ततः

    सर्वासामेव भद्रं ते ममाग्रमहिषी भव

    bahvīnāmuttamastrīṇāmāhṛtānāmitastataḥ

    sarvāsāmeva bhadraṃ te mamāgramahiṣī bhava

25. 25

    लङ्का नाम समुद्रस्य मध्ये मम महापुरी

    सागरेण परिक्षिप्ता निविष्टा गिरिमूर्धनि

    laṅkā nāma samudrasya madhye mama mahāpurī

    sāgareṇa parikṣiptā niviṣṭā girimūrdhani

26. 26

    तत्र सीते मया सार्धं वनेषु विचरिष्यसि

    न चास्यारण्यवासस्य स्पृहयिष्यसि भामिनि

    tatra sīte mayā sārdhaṃ vaneṣu vicariṣyasi

    na cāsyāraṇyavāsasya spṛhayiṣyasi bhāmini

27. 27

    पञ्च दास्यः सहस्राणि सर्वाभरणभूषिताः

    सीते परिचरिष्यन्ति भार्या भवसि मे यदि

    pañca dāsyaḥ sahasrāṇi sarvābharaṇabhūṣitāḥ

    sīte paricariṣyanti bhāryā bhavasi me yadi

28. 28

    रावणेनैवमुक्ता तु कुपिता जनकात्मजा

    प्रत्युवाचानवद्याङ्गी तमनादृत्य राक्षसम्

    rāvaṇenaivamuktā tu kupitā janakātmajā

    pratyuvācānavadyāṅgī tamanādṛtya rākṣasam

29. 29

    महागिरिमिवाकम्प्यं महेन्द्रसदृशं पतिम्

    महोदधिमिवाक्षोभ्यमहं राममनुव्रता

    mahāgirimivākampyaṃ mahendrasadṛśaṃ patim

    mahodadhimivākṣobhyamahaṃ rāmamanuvratā

30. 30

    महाबाहुं महोरस्कं सिंहविक्रान्तगामिनम्

    नृसिंहं सिंहसंकाशमहं राममनुव्रता

    mahābāhuṃ mahoraskaṃ siṃhavikrāntagāminam

    nṛsiṃhaṃ siṃhasaṃkāśamahaṃ rāmamanuvratā