Sarga 17

26 shlokas

1. 1

   तां तु शूर्पणखां रामः कामपाशावपाशिताम्

   स्वेच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मितपूर्वमथाब्रवीत्

   tāṃ tu śūrpaṇakhāṃ rāmaḥ kāmapāśāvapāśitām

   svecchayā ślakṣṇayā vācā smitapūrvamathābravīt

2. 2

   कृतदारोऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम

   त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता

   kṛtadāro'smi bhavati bhāryeyaṃ dayitā mama

   tvadvidhānāṃ tu nārīṇāṃ suduḥkhā sasapatnatā

3. 3

   अनुजस्त्वेष मे भ्राता शीलवान्प्रियदर्शनः

   श्रीमानकृतदारश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्

   anujastveṣa me bhrātā śīlavānpriyadarśanaḥ

   śrīmānakṛtadāraśca lakṣmaṇo nāma vīryavān

4. 4

   अपूर्वी भार्यया चार्थी तरुणः प्रियदर्शनः

   अनुरूपश्च ते भर्ता रूपस्यास्य भविष्यति

   apūrvī bhāryayā cārthī taruṇaḥ priyadarśanaḥ

   anurūpaśca te bhartā rūpasyāsya bhaviṣyati

5. 5

   एनं भज विशालाक्षि भर्तारं भ्रातरं मम

   असपत्ना वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा

   enaṃ bhaja viśālākṣi bhartāraṃ bhrātaraṃ mama

   asapatnā varārohe merumarkaprabhā yathā

6. 6

   इति रामेण सा प्रोक्ता राक्षसी काममोहिता

   विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणमब्रवीत्

   iti rāmeṇa sā proktā rākṣasī kāmamohitā

   visṛjya rāmaṃ sahasā tato lakṣmaṇamabravīt

7. 7

   अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्याहं वरवर्णिनी

   मया सह सुखं सर्वान्दण्डकान्विचरिष्यसि

   asya rūpasya te yuktā bhāryāhaṃ varavarṇinī

   mayā saha sukhaṃ sarvāndaṇḍakānvicariṣyasi

8. 8

   एवमुक्तस्तु सौमित्री राक्षस्या वाक्यकोविदः

   ततः शूर्पणखीं स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तमब्रवीत्

   evamuktastu saumitrī rākṣasyā vākyakovidaḥ

   tataḥ śūrpaṇakhīṃ smitvā lakṣmaṇo yuktamabravīt

9. 9

   कथं दासस्य मे दासी भार्या भवितुमिच्छसि

   सोऽहमार्येण परवान्भ्रात्रा कमलवर्णिनि

   kathaṃ dāsasya me dāsī bhāryā bhavitumicchasi

   so'hamāryeṇa paravānbhrātrā kamalavarṇini

10. 10

    समृद्धार्थस्य सिद्धार्था मुदितामलवर्णिनी

    आर्यस्य त्वं विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी

    samṛddhārthasya siddhārthā muditāmalavarṇinī

    āryasya tvaṃ viśālākṣi bhāryā bhava yavīyasī

11. 11

    एतां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्

    भार्यां वृद्धां परित्यज्य त्वामेवैष भजिष्यति

    etāṃ virūpāmasatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm

    bhāryāṃ vṛddhāṃ parityajya tvāmevaiṣa bhajiṣyati

12. 12

    को हि रूपमिदं श्रेष्ठं संत्यज्य वरवर्णिनि

    मानुषेषु वरारोहे कुर्याद्भावं विचक्षणः

    ko hi rūpamidaṃ śreṣṭhaṃ saṃtyajya varavarṇini

    mānuṣeṣu varārohe kuryādbhāvaṃ vicakṣaṇaḥ

13. 13

    इति सा लक्ष्मणेनोक्ता कराला निर्णतोदरी

    मन्यते तद्वचः सत्यं परिहासाविचक्षणा

    iti sā lakṣmaṇenoktā karālā nirṇatodarī

    manyate tadvacaḥ satyaṃ parihāsāvicakṣaṇā

14. 14

    सा रामं पर्णशालायामुपविष्टं परंतपम्

    सीतया सह दुर्धर्षमब्रवीत्काममोहिता

    sā rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ paraṃtapam

    sītayā saha durdharṣamabravītkāmamohitā

15. 15

    इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्

    वृद्धां भार्यामवष्टभ्य न मां त्वं बहु मन्यसे

    imāṃ virūpāmasatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm

    vṛddhāṃ bhāryāmavaṣṭabhya na māṃ tvaṃ bahu manyase

16. 16

    अद्येमां भक्षयिष्यामि पश्यतस्तव मानुषीम्

    त्वया सह चरिष्यामि निःसपत्ना यथासुखम्

    adyemāṃ bhakṣayiṣyāmi paśyatastava mānuṣīm

    tvayā saha cariṣyāmi niḥsapatnā yathāsukham

17. 17

    इत्युक्त्वा मृगशावाक्षीमलातसदृशेक्षणा

    अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धा महोल्का रोहिणीमिव

    ityuktvā mṛgaśāvākṣīmalātasadṛśekṣaṇā

    abhyadhāvatsusaṃkruddhā maholkā rohiṇīmiva

18. 18

    तां मृत्युपाशप्रतिमामापतन्तीं महाबलः

    निगृह्य रामः कुपितस्ततो लक्ष्मणमब्रवीत्

    tāṃ mṛtyupāśapratimāmāpatantīṃ mahābalaḥ

    nigṛhya rāmaḥ kupitastato lakṣmaṇamabravīt

19. 19

    क्रूरैरनार्यैः सौमित्रे परिहासः कथंचन

    न कार्यः पश्य वैदेहीं कथंचित्सौम्य जीवतीम्

    krūrairanāryaiḥ saumitre parihāsaḥ kathaṃcana

    na kāryaḥ paśya vaidehīṃ kathaṃcitsaumya jīvatīm

20. 20

    इमां विरूपामसतीमतिमत्तां महोदरीम्

    राक्षसीं पुरुषव्याघ्र विरूपयितुमर्हसि

    imāṃ virūpāmasatīmatimattāṃ mahodarīm

    rākṣasīṃ puruṣavyāghra virūpayitumarhasi

21. 21

    इत्युक्तो लक्ष्मणस्तस्याः क्रुद्धो रामस्य पश्यतः

    उद्धृत्य खड्गं चिच्छेद कर्णनासं महाबलः

    ityukto lakṣmaṇastasyāḥ kruddho rāmasya paśyataḥ

    uddhṛtya khaḍgaṃ ciccheda karṇanāsaṃ mahābalaḥ

22. 22

    निकृत्तकर्णनासा तु विस्वरं सा विनद्य च

    यथागतं प्रदुद्राव घोरा शूर्पणखा वनम्

    nikṛttakarṇanāsā tu visvaraṃ sā vinadya ca

    yathāgataṃ pradudrāva ghorā śūrpaṇakhā vanam

23. 23

    सा विरूपा महाघोरा राक्षसी शोणितोक्षिता

    ननाद विविधान्नादान्यथा प्रावृषि तोयदः

    sā virūpā mahāghorā rākṣasī śoṇitokṣitā

    nanāda vividhānnādānyathā prāvṛṣi toyadaḥ

24. 24

    सा विक्षरन्ती रुधिरं बहुधा घोरदर्शना

    प्रगृह्य बाहू गर्जन्ती प्रविवेश महावनम्

    sā vikṣarantī rudhiraṃ bahudhā ghoradarśanā

    pragṛhya bāhū garjantī praviveśa mahāvanam

25. 25

    ततस्तु सा राक्षससंघसंवृतं खरं जनस्थानगतं विरूपिता

    उपेत्य तं भ्रातरमुग्रतेजसं पपात भूमौ गगनाद्यथाशनिः

    tatastu sā rākṣasasaṃghasaṃvṛtaṃ kharaṃ janasthānagataṃ virūpitā

    upetya taṃ bhrātaramugratejasaṃ papāta bhūmau gaganādyathāśaniḥ

26. 26

    ततः सभार्यं भयमोहमूर्छिता सलक्ष्मणं राघवमागतं वनम्

    विरूपणं चात्मनि शोणितोक्षिता शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा

    tataḥ sabhāryaṃ bhayamohamūrchitā salakṣmaṇaṃ rāghavamāgataṃ vanam

    virūpaṇaṃ cātmani śoṇitokṣitā śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā