Sarga 33

38 shlokas

1. 1

   ततः शूर्पणखावाक्यं तच्छ्रुत्वा रोमहर्षणम्

   सचिवानभ्यनुज्ञाय कार्यं बुद्ध्वा जगाम ह

   tataḥ śūrpaṇakhāvākyaṃ tacchrutvā romaharṣaṇam

   sacivānabhyanujñāya kāryaṃ buddhvā jagāma ha

2. 2

   तत्कार्यमनुगम्याथ यथावदुपलभ्य च

   दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्

   tatkāryamanugamyātha yathāvadupalabhya ca

   doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca sampradhārya balābalam

3. 3

   इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः

   स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह

   iti kartavyamityeva kṛtvā niścayamātmanaḥ

   sthirabuddhistato ramyāṃ yānaśālāṃ jagāma ha

4. 4

   यानशालां ततो गत्वा प्रच्छन्नं राक्षसाधिपः

   सूतं संचोदयामास रथः संयुज्यतामिति

   yānaśālāṃ tato gatvā pracchannaṃ rākṣasādhipaḥ

   sūtaṃ saṃcodayāmāsa rathaḥ saṃyujyatāmiti

5. 5

   एवमुक्तः क्षणेनैव सारथिर्लघुविक्रमः

   रथं संयोजयामास तस्याभिमतमुत्तमम्

   evamuktaḥ kṣaṇenaiva sārathirlaghuvikramaḥ

   rathaṃ saṃyojayāmāsa tasyābhimatamuttamam

6. 6

   काञ्चनं रथमास्थाय कामगं रत्नभूषितम्

   पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः कनकभूषणैः

   kāñcanaṃ rathamāsthāya kāmagaṃ ratnabhūṣitam

   piśācavadanairyuktaṃ kharaiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ

7. 7

   मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः

   राक्षसाधिपतिः श्रीमान्ययौ नदनदीपतिम्

   meghapratimanādena sa tena dhanadānujaḥ

   rākṣasādhipatiḥ śrīmānyayau nadanadīpatim

8. 8

   स श्वेतबालव्यसनः श्वेतच्छत्रो दशाननः

   स्निग्धवैदूर्यसंकाशस्तप्तकाञ्चनभूषणः

   sa śvetabālavyasanaḥ śvetacchatro daśānanaḥ

   snigdhavaidūryasaṃkāśastaptakāñcanabhūṣaṇaḥ

9. 9

   दशास्यो विंशतिभुजो दर्शनीयपरिच्छदः

   त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्

   daśāsyo viṃśatibhujo darśanīyaparicchadaḥ

   tridaśārirmunīndraghno daśaśīrṣa ivādrirāṭ

10. 10

    कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसाधिपः

    विद्युन्मण्डलवान्मेघः सबलाक इवाम्बरे

    kāmagaṃ rathamāsthāya śuśubhe rākṣasādhipaḥ

    vidyunmaṇḍalavānmeghaḥ sabalāka ivāmbare

11. 11

    सशैलं सागरानूपं वीर्यवानवलोकयन्

    नानापुष्पफलैर्वृक्षैरनुकीर्णं सहस्रशः

    saśailaṃ sāgarānūpaṃ vīryavānavalokayan

    nānāpuṣpaphalairvṛkṣairanukīrṇaṃ sahasraśaḥ

12. 12

    शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिः समन्ततः

    विशालैराश्रमपदैर्वेदिमद्भिः समावृतम्

    śītamaṅgalatoyābhiḥ padminībhiḥ samantataḥ

    viśālairāśramapadairvedimadbhiḥ samāvṛtam

13. 13

    कदल्याढकिसंबाधं नालिकेरोपशोभितम्

    सालैस्तालैस्तमालैश्च तरुभिश्च सुपुष्पितैः

    kadalyāḍhakisaṃbādhaṃ nālikeropaśobhitam

    sālaistālaistamālaiśca tarubhiśca supuṣpitaiḥ

14. 14

    अत्यन्तनियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः

    नागैः सुपर्णैर्गन्धर्वैः किंनरैश्च सहस्रशः

    atyantaniyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ

    nāgaiḥ suparṇairgandharvaiḥ kiṃnaraiśca sahasraśaḥ

15. 15

    जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैश्चोपशोभितम्

    आजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः

    jitakāmaiśca siddhaiśca cāraṇaiścopaśobhitam

    ājairvaikhānasairmāṣairvālakhilyairmarīcipaiḥ

16. 16

    दिव्याभरणमाल्याभिर्दिव्यरूपाभिरावृतम्

    क्रीडारतिविधिज्ञाभिरप्सरोभिः सहस्रशः

    divyābharaṇamālyābhirdivyarūpābhirāvṛtam

    krīḍāratividhijñābhirapsarobhiḥ sahasraśaḥ

17. 17

    सेवितं देवपत्नीभिः श्रीमतीभिः श्रिया वृतम्

    देवदानवसंघैश्च चरितं त्वमृताशिभिः

    sevitaṃ devapatnībhiḥ śrīmatībhiḥ śriyā vṛtam

    devadānavasaṃghaiśca caritaṃ tvamṛtāśibhiḥ

18. 18

    हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैः संप्रणादितम्

    वैदूर्यप्रस्तरं रम्यं स्निग्धं सागरतेजसा

    haṃsakrauñcaplavākīrṇaṃ sārasaiḥ saṃpraṇāditam

    vaidūryaprastaraṃ ramyaṃ snigdhaṃ sāgaratejasā

19. 19

    पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च

    तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः

    pāṇḍurāṇi viśālāni divyamālyayutāni ca

    tūryagītābhijuṣṭāni vimānāni samantataḥ

20. 20

    तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसंपतन्

    गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः

    tapasā jitalokānāṃ kāmagānyabhisaṃpatan

    gandharvāpsarasaścaiva dadarśa dhanadānujaḥ

21. 21

    निर्यासरसमूलानां चन्दनानां सहस्रशः

    वनानि पश्यन्सौम्यानि घ्राणतृप्तिकराणि च

    niryāsarasamūlānāṃ candanānāṃ sahasraśaḥ

    vanāni paśyansaumyāni ghrāṇatṛptikarāṇi ca

22. 22

    अगरूणां च मुख्यानां वनान्युपवनानि च

    तक्कोलानां च जात्यानां फलानां च सुगन्धिनाम्

    agarūṇāṃ ca mukhyānāṃ vanānyupavanāni ca

    takkolānāṃ ca jātyānāṃ phalānāṃ ca sugandhinām

23. 23

    पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च

    मुक्तानां च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः

    puṣpāṇi ca tamālasya gulmāni maricasya ca

    muktānāṃ ca samūhāni śuṣyamāṇāni tīrataḥ

24. 24

    शङ्खानां प्रस्तरं चैव प्रवालनिचयं तथा

    काञ्चनानि च शैलानि राजतानि च सर्वशः

    śaṅkhānāṃ prastaraṃ caiva pravālanicayaṃ tathā

    kāñcanāni ca śailāni rājatāni ca sarvaśaḥ

25. 25

    प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नानि ह्रदानि च

    धनधान्योपपन्नानि स्त्रीरत्नैरावृतानि च

    prasravāṇi manojñāni prasannāni hradāni ca

    dhanadhānyopapannāni strīratnairāvṛtāni ca

26. 26

    हस्त्यश्वरथगाढानि नगराण्यवलोकयन्

    तं समं सर्वतः स्निग्धं मृदुसंस्पर्शमारुतम्

    hastyaśvarathagāḍhāni nagarāṇyavalokayan

    taṃ samaṃ sarvataḥ snigdhaṃ mṛdusaṃsparśamārutam

27. 27

    अनूपं सिन्धुराजस्य ददर्श त्रिदिवोपमम्

    तत्रापश्यत्स मेघाभं न्यग्रोधमृषिभिर्वृतम्

    anūpaṃ sindhurājasya dadarśa tridivopamam

    tatrāpaśyatsa meghābhaṃ nyagrodhamṛṣibhirvṛtam

28. 28

    समन्ताद्यस्य ताः शाखाः शतयोजनमायताः

    यस्य हस्तिनमादाय महाकायं च कच्छपम्

    भक्षार्थं गरुडः शाखामाजगाम महाबलः

    samantādyasya tāḥ śākhāḥ śatayojanamāyatāḥ

    yasya hastinamādāya mahākāyaṃ ca kacchapam

    bhakṣārthaṃ garuḍaḥ śākhāmājagāma mahābalaḥ

29. 29

    तस्य तां सहसा शाखां भारेण पतगोत्तमः

    सुपर्णः पर्णबहुलां बभञ्जाथ महाबलः

    tasya tāṃ sahasā śākhāṃ bhāreṇa patagottamaḥ

    suparṇaḥ parṇabahulāṃ babhañjātha mahābalaḥ

30. 30

    तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः

    अजा बभूवुर्धूम्राश्च संगताः परमर्षयः

    tatra vaikhānasā māṣā vālakhilyā marīcipāḥ

    ajā babhūvurdhūmrāśca saṃgatāḥ paramarṣayaḥ