Sarga 65

31 shlokas

1. 1

   कृत्वैवमुदकं तस्मै प्रस्थितौ राघवौ तदा

   अवेक्षन्तौ वने सीतां पश्चिमां जग्मतुर्दिशम्

   kṛtvaivamudakaṃ tasmai prasthitau rāghavau tadā

   avekṣantau vane sītāṃ paścimāṃ jagmaturdiśam

2. 2

   तां दिशं दक्षिणां गत्वा शरचापासिधारिणौ

   अविप्रहतमैक्ष्वाकौ पन्थानं प्रतिपेदतुः

   tāṃ diśaṃ dakṣiṇāṃ gatvā śaracāpāsidhāriṇau

   aviprahatamaikṣvākau panthānaṃ pratipedatuḥ

3. 3

   गुल्मैर्वृक्षैश्च बहुभिर्लताभिश्च प्रवेष्टितम्

   आवृतं सर्वतो दुर्गं गहनं घोरदर्शनम्

   gulmairvṛkṣaiśca bahubhirlatābhiśca praveṣṭitam

   āvṛtaṃ sarvato durgaṃ gahanaṃ ghoradarśanam

4. 4

   व्यतिक्रम्य तु वेगेन गृहीत्वा दक्षिणां दिशम्

   सुभीमं तन्महारण्यं व्यतियातौ महाबलौ

   vyatikramya tu vegena gṛhītvā dakṣiṇāṃ diśam

   subhīmaṃ tanmahāraṇyaṃ vyatiyātau mahābalau

5. 5

   ततः परं जनस्थानात्त्रिक्रोशं गम्य राघवौ

   क्रौञ्चारण्यं विविशतुर्गहनं तौ महौजसौ

   tataḥ paraṃ janasthānāttrikrośaṃ gamya rāghavau

   krauñcāraṇyaṃ viviśaturgahanaṃ tau mahaujasau

6. 6

   नानामेघघनप्रख्यं प्रहृष्टमिव सर्वतः

   नानावर्णैः शुभैः पुष्पैर्मृगपक्षिगणैर्युतम्

   nānāmeghaghanaprakhyaṃ prahṛṣṭamiva sarvataḥ

   nānāvarṇaiḥ śubhaiḥ puṣpairmṛgapakṣigaṇairyutam

7. 7

   दिदृक्षमाणौ वैदेहीं तद्वनं तौ विचिक्यतुः

   तत्र तत्रावतिष्ठन्तौ सीताहरणकर्शितौ

   didṛkṣamāṇau vaidehīṃ tadvanaṃ tau vicikyatuḥ

   tatra tatrāvatiṣṭhantau sītāharaṇakarśitau

8. 8

   लक्ष्मणस्तु महातेजाः सत्त्ववाञ्शीलवाञ्शुचिः

   अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम्

   lakṣmaṇastu mahātejāḥ sattvavāñśīlavāñśuciḥ

   abravītprāñjalirvākyaṃ bhrātaraṃ dīptatejasam

9. 9

   स्पन्दते मे दृढं बाहुरुद्विग्नमिव मे मनः

   प्रायशश्चाप्यनिष्टानि निमित्तान्युपलक्षये

   spandate me dṛḍhaṃ bāhurudvignamiva me manaḥ

   prāyaśaścāpyaniṣṭāni nimittānyupalakṣaye

10. 10

    तस्मात्सज्जीभवार्य त्वं कुरुष्व वचनं हितम्

    ममैव हि निमित्तानि सद्यः शंसन्ति सम्भ्रमम्

    tasmātsajjībhavārya tvaṃ kuruṣva vacanaṃ hitam

    mamaiva hi nimittāni sadyaḥ śaṃsanti sambhramam

11. 11

    एष वञ्चुलको नाम पक्षी परमदारुणः

    आवयोर्विजयं युद्धे शंसन्निव विनर्दति

    eṣa vañculako nāma pakṣī paramadāruṇaḥ

    āvayorvijayaṃ yuddhe śaṃsanniva vinardati

12. 12

    तयोरन्वेषतोरेवं सर्वं तद्वनमोजसा

    संजज्ञे विपुलः शब्दः प्रभञ्जन्निव तद्वनम्

    tayoranveṣatorevaṃ sarvaṃ tadvanamojasā

    saṃjajñe vipulaḥ śabdaḥ prabhañjanniva tadvanam

13. 13

    संवेष्टितमिवात्यर्थं गहनं मातरिश्वना

    वनस्य तस्य शब्दोऽभूद्दिवमापूरयन्निव

    saṃveṣṭitamivātyarthaṃ gahanaṃ mātariśvanā

    vanasya tasya śabdo'bhūddivamāpūrayanniva

14. 14

    तं शब्दं काङ्क्षमाणस्तु रामः कक्षे सहानुजः

    ददर्श सुमहाकायं राक्षसं विपुलोरसम्

    taṃ śabdaṃ kāṅkṣamāṇastu rāmaḥ kakṣe sahānujaḥ

    dadarśa sumahākāyaṃ rākṣasaṃ vipulorasam

15. 15

    आसेदतुस्ततस्तत्र तावुभौ प्रमुखे स्थितम्

    विवृद्धमशिरोग्रीवं कबन्धमुदरे मुखम्

    āsedatustatastatra tāvubhau pramukhe sthitam

    vivṛddhamaśirogrīvaṃ kabandhamudare mukham

16. 16

    रोमभिर्निचितैस्तीक्ष्णैर्महागिरिमिवोच्छ्रितम्

    नीलमेघनिभं रौद्रं मेघस्तनितनिःस्वनम्

    romabhirnicitaistīkṣṇairmahāgirimivocchritam

    nīlameghanibhaṃ raudraṃ meghastanitaniḥsvanam

17. 17

    महापक्ष्मेण पिङ्गेन विपुलेनायतेन च

    एकेनोरसि घोरेण नयनेनाशुदर्शिना

    mahāpakṣmeṇa piṅgena vipulenāyatena ca

    ekenorasi ghoreṇa nayanenāśudarśinā

18. 18

    महादंष्ट्रोपपन्नं तं लेलिहानं महामुखम्

    भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विपान्

    mahādaṃṣṭropapannaṃ taṃ lelihānaṃ mahāmukham

    bhakṣayantaṃ mahāghorānṛkṣasiṃhamṛgadvipān

19. 19

    घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ

    कराभ्यां विविधान्गृह्य ऋक्षान्पक्षिगणान्मृगान्

    ghorau bhujau vikurvāṇamubhau yojanamāyatau

    karābhyāṃ vividhāngṛhya ṛkṣānpakṣigaṇānmṛgān

20. 20

    आकर्षन्तं विकर्षन्तमनेकान्मृगयूथपान्

    स्थितमावृत्य पन्थानं तयोर्भ्रात्रोः प्रपन्नयोः

    ākarṣantaṃ vikarṣantamanekānmṛgayūthapān

    sthitamāvṛtya panthānaṃ tayorbhrātroḥ prapannayoḥ

21. 21

    अथ तौ समतिक्रम्य क्रोशमात्रे ददर्शतुः

    महान्तं दारुणं भीमं कबन्धं भुजसंवृतम्

    atha tau samatikramya krośamātre dadarśatuḥ

    mahāntaṃ dāruṇaṃ bhīmaṃ kabandhaṃ bhujasaṃvṛtam

22. 22

    स महाबाहुरत्यर्थं प्रसार्य विपुलौ भुजौ

    जग्राह सहितावेव राघवौ पीडयन्बलात्

    sa mahābāhuratyarthaṃ prasārya vipulau bhujau

    jagrāha sahitāveva rāghavau pīḍayanbalāt

23. 23

    खड्गिनौ दृढधन्वानौ तिग्मतेजौ महाभुजौ

    भ्रातरौ विवशं प्राप्तौ कृष्यमाणौ महाबलौ

    khaḍginau dṛḍhadhanvānau tigmatejau mahābhujau

    bhrātarau vivaśaṃ prāptau kṛṣyamāṇau mahābalau

24. 24

    तावुवाच महाबाहुः कबन्धो दानवोत्तमः

    कौ युवां वृषभस्कन्धौ महाखड्गधनुर्धरौ

    tāvuvāca mahābāhuḥ kabandho dānavottamaḥ

    kau yuvāṃ vṛṣabhaskandhau mahākhaḍgadhanurdharau

25. 25

    घोरं देशमिमं प्राप्तौ मम भक्षावुपस्थितौ

    वदतं कार्यमिह वां किमर्थं चागतौ युवाम्

    ghoraṃ deśamimaṃ prāptau mama bhakṣāvupasthitau

    vadataṃ kāryamiha vāṃ kimarthaṃ cāgatau yuvām

26. 26

    इमं देशमनुप्राप्तौ क्षुधार्तस्येह तिष्ठतः

    सबाणचापखड्गौ च तीक्ष्णशृङ्गाविवर्षभौ

    ममास्यमनुसंप्राप्तौ दुर्लभं जीवितं पुनः

    imaṃ deśamanuprāptau kṣudhārtasyeha tiṣṭhataḥ

    sabāṇacāpakhaḍgau ca tīkṣṇaśṛṅgāvivarṣabhau

    mamāsyamanusaṃprāptau durlabhaṃ jīvitaṃ punaḥ

27. 27

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कबन्धस्य दुरात्मनः

    उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता

    tasya tadvacanaṃ śrutvā kabandhasya durātmanaḥ

    uvāca lakṣmaṇaṃ rāmo mukhena pariśuṣyatā

28. 28

    कृच्छ्रात्कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रम

    व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम्

    kṛcchrātkṛcchrataraṃ prāpya dāruṇaṃ satyavikrama

    vyasanaṃ jīvitāntāya prāptamaprāpya tāṃ priyām

29. 29

    कालस्य सुमहद्वीर्यं सर्वभूतेषु लक्ष्मण

    त्वां च मां च नरव्याघ्र व्यसनैः पश्य मोहितौ

    नातिभारोऽस्ति दैवस्य सर्वभूतेषु लक्ष्मण

    kālasya sumahadvīryaṃ sarvabhūteṣu lakṣmaṇa

    tvāṃ ca māṃ ca naravyāghra vyasanaiḥ paśya mohitau

    nātibhāro'sti daivasya sarvabhūteṣu lakṣmaṇa

30. 30

    शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च रणाजिरे

    कालाभिपन्नाः सीदन्ति यथा वालुकसेतवः

    śūrāśca balavantaśca kṛtāstrāśca raṇājire

    kālābhipannāḥ sīdanti yathā vālukasetavaḥ