Sarga 2

24 shlokas

1. 1

   कृतातिथ्योऽथ रामस्तु सूर्यस्योदयनं प्रति

   आमन्त्र्य स मुनीन्सर्वान्वनमेवान्वगाहत

   kṛtātithyo'tha rāmastu sūryasyodayanaṃ prati

   āmantrya sa munīnsarvānvanamevānvagāhata

2. 2

   नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलवृकसेवितम्

   ध्वस्तवृक्षलतागुल्मं दुर्दर्शसलिलाशयम्

   nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ śārdūlavṛkasevitam

   dhvastavṛkṣalatāgulmaṃ durdarśasalilāśayam

3. 3

   निष्कूजनानाशकुनि झिल्लिकागणनादितम्

   लक्ष्मणानुगतो रामो वनमध्यं ददर्श ह

   niṣkūjanānāśakuni jhillikāgaṇanāditam

   lakṣmaṇānugato rāmo vanamadhyaṃ dadarśa ha

4. 4

   वनमध्ये तु काकुत्स्थस्तस्मिन्घोरमृगायुते

   ददर्श गिरिशृङ्गाभं पुरुषादं महास्वनम्

   vanamadhye tu kākutsthastasminghoramṛgāyute

   dadarśa giriśṛṅgābhaṃ puruṣādaṃ mahāsvanam

5. 5

   गभीराक्षं महावक्त्रं विकटं विषमोदरम्

   बीभत्सं विषमं दीर्घं विकृतं घोरदर्शनम्

   gabhīrākṣaṃ mahāvaktraṃ vikaṭaṃ viṣamodaram

   bībhatsaṃ viṣamaṃ dīrghaṃ vikṛtaṃ ghoradarśanam

6. 6

   वसानं चर्म वैयाघ्रं वसार्द्रं रुधिरोक्षितम्

   त्रासनं सर्वभूतानां व्यादितास्यमिवान्तकम्

   vasānaṃ carma vaiyāghraṃ vasārdraṃ rudhirokṣitam

   trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ vyāditāsyamivāntakam

7. 7

   त्रीन्सिंहांश्चतुरो व्याघ्रान्द्वौ वृकौ पृषतान्दश

   सविषाणं वसादिग्धं गजस्य च शिरो महत्

   trīnsiṃhāṃścaturo vyāghrāndvau vṛkau pṛṣatāndaśa

   saviṣāṇaṃ vasādigdhaṃ gajasya ca śiro mahat

8. 8

   अवसज्यायसे शूले विनदन्तं महास्वनम्

   स रामं लक्ष्मणं चैव सीतां दृष्ट्वा च मैथिलीम्

   avasajyāyase śūle vinadantaṃ mahāsvanam

   sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sītāṃ dṛṣṭvā ca maithilīm

9. 9

   अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धः प्रजाः काल इवान्तकः

   स कृत्वा भैरवं नादं चालयन्निव मेदिनीम्

   abhyadhāvatsusaṃkruddhaḥ prajāḥ kāla ivāntakaḥ

   sa kṛtvā bhairavaṃ nādaṃ cālayanniva medinīm

10. 10

    अङ्गेनादाय वैदेहीमपक्रम्य ततोऽब्रवीत्

    युवां जटाचीरधरौ सभार्यौ क्षीणजीवितौ

    aṅgenādāya vaidehīmapakramya tato'bravīt

    yuvāṃ jaṭācīradharau sabhāryau kṣīṇajīvitau

11. 11

    प्रविष्टौ दण्डकारण्यं शरचापासिधारिणौ

    कथं तापसयोर्वां च वासः प्रमदया सह

    praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ śaracāpāsidhāriṇau

    kathaṃ tāpasayorvāṃ ca vāsaḥ pramadayā saha

12. 12

    अधर्मचारिणौ पापौ कौ युवां मुनिदूषकौ

    अहं वनमिदं दुर्गं विराधो नाम राक्षसः

    adharmacāriṇau pāpau kau yuvāṃ munidūṣakau

    ahaṃ vanamidaṃ durgaṃ virādho nāma rākṣasaḥ

13. 13

    चरामि सायुधो नित्यमृषिमांसानि भक्षयन्

    इयं नारी वरारोहा मम भार्या भविष्यति

    युवयोः पापयोश्चाहं पास्यामि रुधिरं मृधे

    carāmi sāyudho nityamṛṣimāṃsāni bhakṣayan

    iyaṃ nārī varārohā mama bhāryā bhaviṣyati

    yuvayoḥ pāpayoścāhaṃ pāsyāmi rudhiraṃ mṛdhe

14. 14

    तस्यैवं ब्रुवतो धृष्टं विराधस्य दुरात्मनः

    श्रुत्वा सगर्वितं वाक्यं संभ्रान्ता जनकात्मजा

    सीता प्रावेपतोद्वेगात्प्रवाते कदली यथा

    tasyaivaṃ bruvato dhṛṣṭaṃ virādhasya durātmanaḥ

    śrutvā sagarvitaṃ vākyaṃ saṃbhrāntā janakātmajā

    sītā prāvepatodvegātpravāte kadalī yathā

15. 15

    तां दृष्ट्वा राघवः सीतां विराधाङ्कगतां शुभाम्

    अब्रवील्लक्ष्मणं वाक्यं मुखेन परिशुष्यता

    tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ sītāṃ virādhāṅkagatāṃ śubhām

    abravīllakṣmaṇaṃ vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā

16. 16

    पश्य सौम्य नरेन्द्रस्य जनकस्यात्मसम्भवाम्

    मम भार्यां शुभाचारां विराधाङ्के प्रवेशिताम्

    अत्यन्तसुखसंवृद्धां राजपुत्रीं यशस्विनीम्

    paśya saumya narendrasya janakasyātmasambhavām

    mama bhāryāṃ śubhācārāṃ virādhāṅke praveśitām

    atyantasukhasaṃvṛddhāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm

17. 17

    यदभिप्रेतमस्मासु प्रियं वरवृतं च यत्

    कैकेय्यास्तु सुसंवृत्तं क्षिप्रमद्यैव लक्ष्मण

    yadabhipretamasmāsu priyaṃ varavṛtaṃ ca yat

    kaikeyyāstu susaṃvṛttaṃ kṣipramadyaiva lakṣmaṇa

18. 18

    या न तुष्यति राज्येन पुत्रार्थे दीर्घदर्शिनी

    ययाहं सर्वभूतानां हितः प्रस्थापितो वनम्

    अद्येदानीं सकामा सा या माता मम मध्यमा

    yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī

    yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ hitaḥ prasthāpito vanam

    adyedānīṃ sakāmā sā yā mātā mama madhyamā

19. 19

    परस्पर्शात्तु वैदेह्या न दुःखतरमस्ति मे

    पितुर्विनाशात्सौमित्रे स्वराज्यहरणात्तथा

    parasparśāttu vaidehyā na duḥkhataramasti me

    piturvināśātsaumitre svarājyaharaṇāttathā

20. 20

    इति ब्रुवति काकुत्स्थे बाष्पशोकपरिप्लुते

    अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धो रुद्धो नाग इव श्वसन्

    iti bruvati kākutsthe bāṣpaśokapariplute

    abravīllakṣmaṇaḥ kruddho ruddho nāga iva śvasan

21. 21

    अनाथ इव भूतानां नाथस्त्वं वासवोपमः

    मया प्रेष्येण काकुत्स्थ किमर्थं परितप्स्यसे

    anātha iva bhūtānāṃ nāthastvaṃ vāsavopamaḥ

    mayā preṣyeṇa kākutstha kimarthaṃ paritapsyase

22. 22

    शरेण निहतस्याद्य मया क्रुद्धेन रक्षसः

    विराधस्य गतासोर्हि मही पास्यति शोणितम्

    śareṇa nihatasyādya mayā kruddhena rakṣasaḥ

    virādhasya gatāsorhi mahī pāsyati śoṇitam

23. 23

    राज्यकामे मम क्रोधो भरते यो बभूव ह

    तं विराधे विमोक्ष्यामि वज्री वज्रमिवाचले

    rājyakāme mama krodho bharate yo babhūva ha

    taṃ virādhe vimokṣyāmi vajrī vajramivācale

24. 24

    मम भुजबलवेगवेगितः पततु शरोऽस्य महान्महोरसि

    व्यपनयतु तनोश्च जीवितं पततु ततश्च महीं विघूर्णितः

    mama bhujabalavegavegitaḥ patatu śaro'sya mahānmahorasi

    vyapanayatu tanośca jīvitaṃ patatu tataśca mahīṃ vighūrṇitaḥ