Sarga 12

25 shlokas

1. 1

   राम प्रीतोऽस्मि भद्रं ते परितुष्टोऽस्मि लक्ष्मण

   अभिवादयितुं यन्मां प्राप्तौ स्थः सह सीतया

   rāma prīto'smi bhadraṃ te parituṣṭo'smi lakṣmaṇa

   abhivādayituṃ yanmāṃ prāptau sthaḥ saha sītayā

2. 2

   अध्वश्रमेण वां खेदो बाधते प्रचुरश्रमः

   व्यक्तमुत्कण्ठते चापि मैथिली जनकात्मजा

   adhvaśrameṇa vāṃ khedo bādhate pracuraśramaḥ

   vyaktamutkaṇṭhate cāpi maithilī janakātmajā

3. 3

   एषा हि सुकुमारी च दुःखैश्च न विमानिता

   प्राज्यदोषं वनं प्राप्ता भर्तृस्नेहप्रचोदिता

   eṣā hi sukumārī ca duḥkhaiśca na vimānitā

   prājyadoṣaṃ vanaṃ prāptā bhartṛsnehapracoditā

4. 4

   यथैषा रमते राम इह सीता तथा कुरु

   दुष्करं कृतवत्येषा वने त्वामनुगच्छती

   yathaiṣā ramate rāma iha sītā tathā kuru

   duṣkaraṃ kṛtavatyeṣā vane tvāmanugacchatī

5. 5

   एषा हि प्रकृतिः स्त्रीणामासृष्टे रघुनन्दन

   समस्थमनुरज्यन्ते विषमस्थं त्यजन्ति च

   eṣā hi prakṛtiḥ strīṇāmāsṛṣṭe raghunandana

   samasthamanurajyante viṣamasthaṃ tyajanti ca

6. 6

   शतह्रदानां लोलत्वं शस्त्राणां तीक्ष्णतां तथा

   गरुडानिलयोः शैघ्र्यमनुगच्छन्ति योषितः

   śatahradānāṃ lolatvaṃ śastrāṇāṃ tīkṣṇatāṃ tathā

   garuḍānilayoḥ śaighryamanugacchanti yoṣitaḥ

7. 7

   इयं तु भवतो भार्या दोषैरेतैर्विवर्जिता

   श्लाघ्या च व्यपदेश्या च यथा देवी ह्यरुन्धती

   iyaṃ tu bhavato bhāryā doṣairetairvivarjitā

   ślāghyā ca vyapadeśyā ca yathā devī hyarundhatī

8. 8

   अलंकृतोऽयं देशश्च यत्र सौमित्रिणा सह

   वैदेह्या चानया राम वत्स्यसि त्वमरिंदम

   alaṃkṛto'yaṃ deśaśca yatra saumitriṇā saha

   vaidehyā cānayā rāma vatsyasi tvamariṃdama

9. 9

   एवमुक्तस्तु मुनिना राघवः संयताञ्जलिः

   उवाच प्रश्रितं वाक्यमृषिं दीप्तमिवानलम्

   evamuktastu muninā rāghavaḥ saṃyatāñjaliḥ

   uvāca praśritaṃ vākyamṛṣiṃ dīptamivānalam

10. 10

    धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुंगवः

    गुणैः सभ्रातृभार्यस्य वरदः परितुष्यति

    dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṃgavaḥ

    guṇaiḥ sabhrātṛbhāryasya varadaḥ parituṣyati

11. 11

    किं तु व्यादिश मे देशं सोदकं बहुकाननम्

    यत्राश्रमपदं कृत्वा वसेयं निरतः सुखम्

    kiṃ tu vyādiśa me deśaṃ sodakaṃ bahukānanam

    yatrāśramapadaṃ kṛtvā vaseyaṃ nirataḥ sukham

12. 12

    ततोऽब्रवीन्मुनिश्रेष्ठः श्रुत्वा रामस्य भाषितम्

    ध्यात्वा मुहूर्तं धर्मात्मा धीरो धीरतरं वचः

    tato'bravīnmuniśreṣṭhaḥ śrutvā rāmasya bhāṣitam

    dhyātvā muhūrtaṃ dharmātmā dhīro dhīrataraṃ vacaḥ

13. 13

    इतो द्वियोजने तात बहुमूलफलोदकः

    देशो बहुमृगः श्रीमान्पञ्चवट्यभिविश्रुतः

    ito dviyojane tāta bahumūlaphalodakaḥ

    deśo bahumṛgaḥ śrīmānpañcavaṭyabhiviśrutaḥ

14. 14

    तत्र गत्वाश्रमपदं कृत्वा सौमित्रिणा सह

    रमस्व त्वं पितुर्वाक्यं यथोक्तमनुपालयन्

    tatra gatvāśramapadaṃ kṛtvā saumitriṇā saha

    ramasva tvaṃ piturvākyaṃ yathoktamanupālayan

15. 15

    विदितो ह्येष वृत्तान्तो मम सर्वस्तवानघ

    तपसश्च प्रभावेन स्नेहाद्दशरथस्य च

    vidito hyeṣa vṛttānto mama sarvastavānagha

    tapasaśca prabhāvena snehāddaśarathasya ca

16. 16

    हृदयस्थश्च ते छन्दो विज्ञातस्तपसा मया

    इह वासं प्रतिज्ञाय मया सह तपोवने

    hṛdayasthaśca te chando vijñātastapasā mayā

    iha vāsaṃ pratijñāya mayā saha tapovane

17. 17

    अतश्च त्वामहं ब्रूमि गच्छ पञ्चवटीमिति

    स हि रम्यो वनोद्देशो मैथिली तत्र रंस्यते

    ataśca tvāmahaṃ brūmi gaccha pañcavaṭīmiti

    sa hi ramyo vanoddeśo maithilī tatra raṃsyate

18. 18

    स देशः श्लाघनीयश्च नातिदूरे च राघव

    गोदावर्याः समीपे च मैथिली तत्र रंस्यते

    sa deśaḥ ślāghanīyaśca nātidūre ca rāghava

    godāvaryāḥ samīpe ca maithilī tatra raṃsyate

19. 19

    प्राज्यमूलफलैश्चैव नानाद्विजगणैर्युतः

    विविक्तश्च महाबाहो पुण्यो रम्यस्तथैव च

    prājyamūlaphalaiścaiva nānādvijagaṇairyutaḥ

    viviktaśca mahābāho puṇyo ramyastathaiva ca

20. 20

    भवानपि सदारश्च शक्तश्च परिरक्षणे

    अपि चात्र वसन्रामस्तापसान्पालयिष्यसि

    bhavānapi sadāraśca śaktaśca parirakṣaṇe

    api cātra vasanrāmastāpasānpālayiṣyasi

21. 21

    एतदालक्ष्यते वीर मधुकानां महद्वनम्

    उत्तरेणास्य गन्तव्यं न्यग्रोधमभिगच्छता

    etadālakṣyate vīra madhukānāṃ mahadvanam

    uttareṇāsya gantavyaṃ nyagrodhamabhigacchatā

22. 22

    ततः स्थलमुपारुह्य पर्वतस्याविदूरतः

    ख्यातः पञ्चवटीत्येव नित्यपुष्पितकाननः

    tataḥ sthalamupāruhya parvatasyāvidūrataḥ

    khyātaḥ pañcavaṭītyeva nityapuṣpitakānanaḥ

23. 23

    अगस्त्येनैवमुक्तस्तु रामः सौमित्रिणा सह

    सत्कृत्यामन्त्रयामास तमृषिं सत्यवादिनम्

    agastyenaivamuktastu rāmaḥ saumitriṇā saha

    satkṛtyāmantrayāmāsa tamṛṣiṃ satyavādinam

24. 24

    तौ तु तेनाभ्यनुज्ञातौ कृतपादाभिवन्दनौ

    तदाश्रमात्पञ्चवटीं जग्मतुः सह सीतया

    tau tu tenābhyanujñātau kṛtapādābhivandanau

    tadāśramātpañcavaṭīṃ jagmatuḥ saha sītayā

25. 25

    गृहीतचापौ तु नराधिपात्मजौ विषक्ततूणी समरेष्वकातरौ

    यथोपदिष्टेन पथा महर्षिणा प्रजग्मतुः पञ्चवटीं समाहितौ

    gṛhītacāpau tu narādhipātmajau viṣaktatūṇī samareṣvakātarau

    yathopadiṣṭena pathā maharṣiṇā prajagmatuḥ pañcavaṭīṃ samāhitau