Sarga 44

36 shlokas

1. 1

   तया परुषमुक्तस्तु कुपितो राघवानुजः

   स विकाङ्क्षन्भृशं रामं प्रतस्थे नचिरादिव

   tayā paruṣamuktastu kupito rāghavānujaḥ

   sa vikāṅkṣanbhṛśaṃ rāmaṃ pratasthe nacirādiva

2. 2

   तदासाद्य दशग्रीवः क्षिप्रमन्तरमास्थितः

   अभिचक्राम वैदेहीं परिव्राजकरूपधृक्

   tadāsādya daśagrīvaḥ kṣipramantaramāsthitaḥ

   abhicakrāma vaidehīṃ parivrājakarūpadhṛk

3. 3

   श्लक्ष्णकाषायसंवीतः शिखी छत्री उपानही

   वामे चांसेऽवसज्याथ शुभे यष्टिकमण्डलू

   परिव्राजकरूपेण वैदेहीं समुपागमत्

   ślakṣṇakāṣāyasaṃvītaḥ śikhī chatrī upānahī

   vāme cāṃse'vasajyātha śubhe yaṣṭikamaṇḍalū

   parivrājakarūpeṇa vaidehīṃ samupāgamat

4. 4

   तामाससादातिबलो भ्रातृभ्यां रहितां वने

   रहितां सूर्यचन्द्राभ्यां संध्यामिव महत्तमः

   tāmāsasādātibalo bhrātṛbhyāṃ rahitāṃ vane

   rahitāṃ sūryacandrābhyāṃ saṃdhyāmiva mahattamaḥ

5. 5

   तामपश्यत्ततो बालां राजपुत्रीं यशस्विनीम्

   रोहिणीं शशिना हीनां ग्रहवद्भृशदारुणः

   tāmapaśyattato bālāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm

   rohiṇīṃ śaśinā hīnāṃ grahavadbhṛśadāruṇaḥ

6. 6

   तमुग्रं पापकर्माणं जनस्थानरुहा द्रुमाः

   समीक्ष्य न प्रकम्पन्ते न प्रवाति च मारुतः

   tamugraṃ pāpakarmāṇaṃ janasthānaruhā drumāḥ

   samīkṣya na prakampante na pravāti ca mārutaḥ

7. 7

   शीघ्रस्रोताश्च तं दृष्ट्वा वीक्षन्तं रक्तलोचनम्

   स्तिमितं गन्तुमारेभे भयाद्गोदावरी नदी

   śīghrasrotāśca taṃ dṛṣṭvā vīkṣantaṃ raktalocanam

   stimitaṃ gantumārebhe bhayādgodāvarī nadī

8. 8

   रामस्य त्वन्तरं प्रेप्सुर्दशग्रीवस्तदन्तरे

   उपतस्थे च वैदेहीं भिक्षुरूपेण रावणः

   rāmasya tvantaraṃ prepsurdaśagrīvastadantare

   upatasthe ca vaidehīṃ bhikṣurūpeṇa rāvaṇaḥ

9. 9

   अभव्यो भव्यरूपेण भर्तारमनुशोचतीम्

   अभ्यवर्तत वैदेहीं चित्रामिव शनैश्चरः

   abhavyo bhavyarūpeṇa bhartāramanuśocatīm

   abhyavartata vaidehīṃ citrāmiva śanaiścaraḥ

10. 10

    स पापो भव्यरूपेण तृणैः कूप इवावृतः

    अतिष्ठत्प्रेक्ष्य वैदेहीं रामपत्नीं यशस्विनीम्

    sa pāpo bhavyarūpeṇa tṛṇaiḥ kūpa ivāvṛtaḥ

    atiṣṭhatprekṣya vaidehīṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm

11. 11

    शुभां रुचिरदन्तौष्ठीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम्

    आसीनां पर्णशालायां बाष्पशोकाभिपीडिताम्

    śubhāṃ ruciradantauṣṭhīṃ pūrṇacandranibhānanām

    āsīnāṃ parṇaśālāyāṃ bāṣpaśokābhipīḍitām

12. 12

    स तां पद्मपलाशाक्षीं पीतकौशेयवासिनीम्

    अभ्यगच्छत वैदेहीं दुष्टचेता निशाचरः

    sa tāṃ padmapalāśākṣīṃ pītakauśeyavāsinīm

    abhyagacchata vaidehīṃ duṣṭacetā niśācaraḥ

13. 13

    स मन्मथशराविष्टो ब्रह्मघोषमुदीरयन्

    अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपः

    sa manmathaśarāviṣṭo brahmaghoṣamudīrayan

    abravītpraśritaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipaḥ

14. 14

    तामुत्तमां त्रिलोकानां पद्महीनामिव श्रियम्

    विभ्राजमानां वपुषा रावणः प्रशशंस ह

    tāmuttamāṃ trilokānāṃ padmahīnāmiva śriyam

    vibhrājamānāṃ vapuṣā rāvaṇaḥ praśaśaṃsa ha

15. 15

    का त्वं काञ्चनवर्णाभे पीतकौशेयवासिनि

    कमलानां शुभां मालां पद्मिनीव च बिभ्रती

    kā tvaṃ kāñcanavarṇābhe pītakauśeyavāsini

    kamalānāṃ śubhāṃ mālāṃ padminīva ca bibhratī

16. 16

    ह्रीः श्रीः कीर्तिः शुभा लक्ष्मीरप्सरा वा शुभानने

    भूतिर्वा त्वं वरारोहे रतिर्वा स्वैरचारिणी

    hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ śubhā lakṣmīrapsarā vā śubhānane

    bhūtirvā tvaṃ varārohe ratirvā svairacāriṇī

17. 17

    समाः शिखरिणः स्निग्धाः पाण्डुरा दशनास्तव

    विशाले विमले नेत्रे रक्तान्ते कृष्णतारके

    samāḥ śikhariṇaḥ snigdhāḥ pāṇḍurā daśanāstava

    viśāle vimale netre raktānte kṛṣṇatārake

18. 18

    विशालं जघनं पीनमूरू करिकरोपमौ

    एतावुपचितौ वृत्तौ सहितौ संप्रगल्भितौ

    viśālaṃ jaghanaṃ pīnamūrū karikaropamau

    etāvupacitau vṛttau sahitau saṃpragalbhitau

19. 19

    पीनोन्नतमुखौ कान्तौ स्निग्धतालफलोपमौ

    मणिप्रवेकाभरणौ रुचिरौ ते पयोधरौ

    pīnonnatamukhau kāntau snigdhatālaphalopamau

    maṇipravekābharaṇau rucirau te payodharau

20. 20

    चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि

    मनो हरसि मे रामे नदीकूलमिवाम्भसा

    cārusmite cārudati cārunetre vilāsini

    mano harasi me rāme nadīkūlamivāmbhasā

21. 21

    करान्तमितमध्यासि सुकेशी संहतस्तनी

    नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किंनरी

    karāntamitamadhyāsi sukeśī saṃhatastanī

    naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kiṃnarī

22. 22

    नैवंरूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले

    इह वासश्च कान्तारे चित्तमुन्माथयन्ति मे

    naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale

    iha vāsaśca kāntāre cittamunmāthayanti me

23. 23

    सा प्रतिक्राम भद्रं ते न त्वं वस्तुमिहार्हसि

    राक्षसानामयं वासो घोराणां कामरूपिणाम्

    sā pratikrāma bhadraṃ te na tvaṃ vastumihārhasi

    rākṣasānāmayaṃ vāso ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām

24. 24

    प्रासादाग्र्याणि रम्याणि नगरोपवनानि च

    सम्पन्नानि सुगन्धीनि युक्तान्याचरितुं त्वया

    prāsādāgryāṇi ramyāṇi nagaropavanāni ca

    sampannāni sugandhīni yuktānyācarituṃ tvayā

25. 25

    वरं माल्यं वरं पानं वरं वस्त्रं च शोभने

    भर्तारं च वरं मन्ये त्वद्युक्तमसितेक्षणे

    varaṃ mālyaṃ varaṃ pānaṃ varaṃ vastraṃ ca śobhane

    bhartāraṃ ca varaṃ manye tvadyuktamasitekṣaṇe

26. 26

    का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा शुचिस्मिते

    वसूनां वा वरारोहे देवता प्रतिभासि मे

    kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā śucismite

    vasūnāṃ vā varārohe devatā pratibhāsi me

27. 27

    नेह गच्छन्ति गन्धर्वा न देवा न च किंनराः

    राक्षसानामयं वासः कथं नु त्वमिहागता

    neha gacchanti gandharvā na devā na ca kiṃnarāḥ

    rākṣasānāmayaṃ vāsaḥ kathaṃ nu tvamihāgatā

28. 28

    इह शाखामृगाः सिंहा द्वीपिव्याघ्रमृगास्तथा

    ऋक्षास्तरक्षवः कङ्काः कथं तेभ्यो न बिभ्यसे

    iha śākhāmṛgāḥ siṃhā dvīpivyāghramṛgāstathā

    ṛkṣāstarakṣavaḥ kaṅkāḥ kathaṃ tebhyo na bibhyase

29. 29

    मदान्वितानां घोराणां कुञ्जराणां तरस्विनाम्

    कथमेका महारण्ये न बिभेषि वरानने

    madānvitānāṃ ghorāṇāṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām

    kathamekā mahāraṇye na bibheṣi varānane

30. 30

    कासि कस्य कुतश्च त्वं किंनिमित्तं च दण्डकान्

    एका चरसि कल्याणि घोरान्राक्षससेवितान्

    kāsi kasya kutaśca tvaṃ kiṃnimittaṃ ca daṇḍakān

    ekā carasi kalyāṇi ghorānrākṣasasevitān