Sarga 67

31 shlokas

1. 1

   पुरा राम महाबाहो महाबलपराक्रम

   रूपमासीन्ममाचिन्त्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

   यथा सोमस्य शक्रस्य सूर्यस्य च यथा वपुः

   purā rāma mahābāho mahābalaparākrama

   rūpamāsīnmamācintyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

   yathā somasya śakrasya sūryasya ca yathā vapuḥ

2. 2

   सोऽहं रूपमिदं कृत्वा लोकवित्रासनं महत्

   ऋषीन्वनगतान्राम त्रासयामि ततस्ततः

   so'haṃ rūpamidaṃ kṛtvā lokavitrāsanaṃ mahat

   ṛṣīnvanagatānrāma trāsayāmi tatastataḥ

3. 3

   ततः स्थूलशिरा नाम महर्षिः कोपितो मया

   संचिन्वन्विविधं वन्यं रूपेणानेन धर्षितः

   tataḥ sthūlaśirā nāma maharṣiḥ kopito mayā

   saṃcinvanvividhaṃ vanyaṃ rūpeṇānena dharṣitaḥ

4. 4

   तेनाहमुक्तः प्रेक्ष्यैवं घोरशापाभिधायिना

   एतदेव नृशंसं ते रूपमस्तु विगर्हितम्

   tenāhamuktaḥ prekṣyaivaṃ ghoraśāpābhidhāyinā

   etadeva nṛśaṃsaṃ te rūpamastu vigarhitam

5. 5

   स मया याचितः क्रुद्धः शापस्यान्तो भवेदिति

   अभिशापकृतस्येति तेनेदं भाषितं वचः

   sa mayā yācitaḥ kruddhaḥ śāpasyānto bhavediti

   abhiśāpakṛtasyeti tenedaṃ bhāṣitaṃ vacaḥ

6. 6

   यदा छित्त्वा भुजौ रामस्त्वां दहेद्विजने वने

   तदा त्वं प्राप्स्यसे रूपं स्वमेव विपुलं शुभम्

   yadā chittvā bhujau rāmastvāṃ dahedvijane vane

   tadā tvaṃ prāpsyase rūpaṃ svameva vipulaṃ śubham

7. 7

   श्रिया विराजितं पुत्रं दनोस्त्वं विद्धि लक्ष्मण

   इन्द्रकोपादिदं रूपं प्राप्तमेवं रणाजिरे

   śriyā virājitaṃ putraṃ danostvaṃ viddhi lakṣmaṇa

   indrakopādidaṃ rūpaṃ prāptamevaṃ raṇājire

8. 8

   अहं हि तपसोग्रेण पितामहमतोषयम्

   दीर्घमायुः स मे प्रादात्ततो मां विभ्रमोऽस्पृशत्

   ahaṃ hi tapasogreṇa pitāmahamatoṣayam

   dīrghamāyuḥ sa me prādāttato māṃ vibhramo'spṛśat

9. 9

   दीर्घमायुर्मया प्राप्तं किं मे शक्रः करिष्यति

   इत्येवं बुद्धिमास्थाय रणे शक्रमधर्षयम्

   dīrghamāyurmayā prāptaṃ kiṃ me śakraḥ kariṣyati

   ityevaṃ buddhimāsthāya raṇe śakramadharṣayam

10. 10

    तस्य बाहुप्रमुक्तेन वज्रेण शतपर्वणा

    सक्थिनी च शिरश्चैव शरीरे संप्रवेशितम्

    tasya bāhupramuktena vajreṇa śataparvaṇā

    sakthinī ca śiraścaiva śarīre saṃpraveśitam

11. 11

    स मया याच्यमानः सन्नानयद्यमसादनम्

    पितामहवचः सत्यं तदस्त्विति ममाब्रवीत्

    sa mayā yācyamānaḥ sannānayadyamasādanam

    pitāmahavacaḥ satyaṃ tadastviti mamābravīt

12. 12

    अनाहारः कथं शक्तो भग्नसक्थिशिरोमुखः

    वज्रेणाभिहतः कालं सुदीर्घमपि जीवितुम्

    anāhāraḥ kathaṃ śakto bhagnasakthiśiromukhaḥ

    vajreṇābhihataḥ kālaṃ sudīrghamapi jīvitum

13. 13

    एवमुक्तस्तु मे शक्रो बाहू योजनमायतौ

    प्रादादास्यं च मे कुक्षौ तीक्ष्णदंष्ट्रमकल्पयत्

    evamuktastu me śakro bāhū yojanamāyatau

    prādādāsyaṃ ca me kukṣau tīkṣṇadaṃṣṭramakalpayat

14. 14

    सोऽहं भुजाभ्यां दीर्घाभ्यां समाकृष्य वनेचरान्

    सिंहद्विपमृगव्याघ्रान्भक्षयामि समन्ततः

    so'haṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ samākṛṣya vanecarān

    siṃhadvipamṛgavyāghrānbhakṣayāmi samantataḥ

15. 15

    स तु मामब्रवीदिन्द्रो यदा रामः सलक्ष्मणः

    छेत्स्यते समरे बाहू तदा स्वर्गं गमिष्यसि

    sa tu māmabravīdindro yadā rāmaḥ salakṣmaṇaḥ

    chetsyate samare bāhū tadā svargaṃ gamiṣyasi

16. 16

    स त्वं रामोऽसि भद्रं ते नाहमन्येन राघव

    शक्यो हन्तुं यथातत्त्वमेवमुक्तं महर्षिणा

    sa tvaṃ rāmo'si bhadraṃ te nāhamanyena rāghava

    śakyo hantuṃ yathātattvamevamuktaṃ maharṣiṇā

17. 17

    अहं हि मतिसाचिव्यं करिष्यामि नरर्षभ

    मित्रं चैवोपदेक्ष्यामि युवाभ्यां संस्कृतोऽग्निना

    ahaṃ hi matisācivyaṃ kariṣyāmi nararṣabha

    mitraṃ caivopadekṣyāmi yuvābhyāṃ saṃskṛto'gninā

18. 18

    एवमुक्तस्तु धर्मात्मा दनुना तेन राघवः

    इदं जगाद वचनं लक्ष्मणस्योपशृण्वतः

    evamuktastu dharmātmā danunā tena rāghavaḥ

    idaṃ jagāda vacanaṃ lakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ

19. 19

    रावणेन हृता सीता मम भार्या यशस्विनी

    निष्क्रान्तस्य जनस्थानात्सह भ्रात्रा यथासुखम्

    rāvaṇena hṛtā sītā mama bhāryā yaśasvinī

    niṣkrāntasya janasthānātsaha bhrātrā yathāsukham

20. 20

    नाममात्रं तु जानामि न रूपं तस्य रक्षसः

    निवासं वा प्रभावं वा वयं तस्य न विद्महे

    nāmamātraṃ tu jānāmi na rūpaṃ tasya rakṣasaḥ

    nivāsaṃ vā prabhāvaṃ vā vayaṃ tasya na vidmahe

21. 21

    शोकार्तानामनाथानामेवं विपरिधावताम्

    कारुण्यं सदृशं कर्तुमुपकारे च वर्तताम्

    śokārtānāmanāthānāmevaṃ viparidhāvatām

    kāruṇyaṃ sadṛśaṃ kartumupakāre ca vartatām

22. 22

    काष्ठान्यानीय शुष्काणि काले भग्नानि कुञ्जरैः

    भक्ष्यामस्त्वां वयं वीर श्वभ्रे महति कल्पिते

    kāṣṭhānyānīya śuṣkāṇi kāle bhagnāni kuñjaraiḥ

    bhakṣyāmastvāṃ vayaṃ vīra śvabhre mahati kalpite

23. 23

    स त्वं सीतां समाचक्ष्व येन वा यत्र वा हृता

    कुरु कल्याणमत्यर्थं यदि जानासि तत्त्वतः

    sa tvaṃ sītāṃ samācakṣva yena vā yatra vā hṛtā

    kuru kalyāṇamatyarthaṃ yadi jānāsi tattvataḥ

24. 24

    एवमुक्तस्तु रामेण वाक्यं दनुरनुत्तमम्

    प्रोवाच कुशलो वक्तुं वक्तारमपि राघवम्

    evamuktastu rāmeṇa vākyaṃ danuranuttamam

    provāca kuśalo vaktuṃ vaktāramapi rāghavam

25. 25

    दिव्यमस्ति न मे ज्ञानं नाभिजानामि मैथिलीम्

    यस्तां ज्ञास्यति तं वक्ष्ये दग्धः स्वं रूपमास्थितः

    divyamasti na me jñānaṃ nābhijānāmi maithilīm

    yastāṃ jñāsyati taṃ vakṣye dagdhaḥ svaṃ rūpamāsthitaḥ

26. 26

    अदग्धस्य हि विज्ञातुं शक्तिरस्ति न मे प्रभो

    राक्षसं तं महावीर्यं सीता येन हृता तव

    adagdhasya hi vijñātuṃ śaktirasti na me prabho

    rākṣasaṃ taṃ mahāvīryaṃ sītā yena hṛtā tava

27. 27

    विज्ञानं हि महद्भ्रष्टं शापदोषेण राघव

    स्वकृतेन मया प्राप्तं रूपं लोकविगर्हितम्

    vijñānaṃ hi mahadbhraṣṭaṃ śāpadoṣeṇa rāghava

    svakṛtena mayā prāptaṃ rūpaṃ lokavigarhitam

28. 28

    किं तु यावन्न यात्यस्तं सविता श्रान्तवाहनः

    तावन्मामवटे क्षिप्त्वा दह राम यथाविधि

    kiṃ tu yāvanna yātyastaṃ savitā śrāntavāhanaḥ

    tāvanmāmavaṭe kṣiptvā daha rāma yathāvidhi

29. 29

    दग्धस्त्वयाहमवटे न्यायेन रघुनन्दन

    वक्ष्यामि तमहं वीर यस्तं ज्ञास्यति राक्षसम्

    dagdhastvayāhamavaṭe nyāyena raghunandana

    vakṣyāmi tamahaṃ vīra yastaṃ jñāsyati rākṣasam

30. 30

    तेन सख्यं च कर्तव्यं न्याय्यवृत्तेन राघव

    कल्पयिष्यति ते प्रीतः साहाय्यं लघुविक्रमः

    tena sakhyaṃ ca kartavyaṃ nyāyyavṛttena rāghava

    kalpayiṣyati te prītaḥ sāhāyyaṃ laghuvikramaḥ