20 shlokas
- 1
स दृष्ट्वा लक्ष्मणं दीनं शून्ये दशरथात्मजः
पर्यपृच्छत धर्मात्मा वैदेहीमागतं विना
sa dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ dīnaṃ śūnye daśarathātmajaḥ
paryapṛcchata dharmātmā vaidehīmāgataṃ vinā
- 2
प्रस्थितं दण्डकारण्यं या मामनुजगाम ह
क्व सा लक्ष्मण वैदेही यां हित्वा त्वमिहागतः
prasthitaṃ daṇḍakāraṇyaṃ yā māmanujagāma ha
kva sā lakṣmaṇa vaidehī yāṃ hitvā tvamihāgataḥ
- 3
राज्यभ्रष्टस्य दीनस्य दण्डकान्परिधावतः
क्व सा दुःखसहाया मे वैदेही तनुमध्यमा
rājyabhraṣṭasya dīnasya daṇḍakānparidhāvataḥ
kva sā duḥkhasahāyā me vaidehī tanumadhyamā
- 4
यां विना नोत्सहे वीर मुहूर्तमपि जीवितुम्
क्व सा प्राणसहाया मे सीता सुरसुतोपमा
yāṃ vinā notsahe vīra muhūrtamapi jīvitum
kva sā prāṇasahāyā me sītā surasutopamā
- 5
पतित्वममराणां वा पृथिव्याश्चापि लक्ष्मण
विना तां तपनीयाभां नेच्छेयं जनकात्मजाम्
patitvamamarāṇāṃ vā pṛthivyāścāpi lakṣmaṇa
vinā tāṃ tapanīyābhāṃ neccheyaṃ janakātmajām
- 6
कच्चिज्जीवति वैदेही प्राणैः प्रियतरा मम
कच्चित्प्रव्राजनं सौम्य न मे मिथ्या भविष्यति
kaccijjīvati vaidehī prāṇaiḥ priyatarā mama
kaccitpravrājanaṃ saumya na me mithyā bhaviṣyati
- 7
सीतानिमित्तं सौमित्रे मृते मयि गते त्वयि
कच्चित्सकामा सुखिता कैकेयी सा भविष्यति
sītānimittaṃ saumitre mṛte mayi gate tvayi
kaccitsakāmā sukhitā kaikeyī sā bhaviṣyati
- 8
सपुत्रराज्यां सिद्धार्थां मृतपुत्रा तपस्विनी
उपस्थास्यति कौसल्या कच्चित्सौम्य न कैकयीम्
saputrarājyāṃ siddhārthāṃ mṛtaputrā tapasvinī
upasthāsyati kausalyā kaccitsaumya na kaikayīm
- 9
यदि जीवति वैदेही गमिष्याम्याश्रमं पुनः
सुवृत्ता यदि वृत्ता सा प्राणांस्त्यक्ष्यामि लक्ष्मण
yadi jīvati vaidehī gamiṣyāmyāśramaṃ punaḥ
suvṛttā yadi vṛttā sā prāṇāṃstyakṣyāmi lakṣmaṇa
- 10
यदि मामाश्रमगतं वैदेही नाभिभाषते
पुनः प्रहसिता सीता विनशिष्यामि लक्ष्मण
yadi māmāśramagataṃ vaidehī nābhibhāṣate
punaḥ prahasitā sītā vinaśiṣyāmi lakṣmaṇa
- 11
ब्रूहि लक्ष्मण वैदेही यदि जीवति वा न वा
त्वयि प्रमत्ते रक्षोभिर्भक्षिता वा तपस्विनी
brūhi lakṣmaṇa vaidehī yadi jīvati vā na vā
tvayi pramatte rakṣobhirbhakṣitā vā tapasvinī
- 12
सुकुमारी च बाला च नित्यं चादुःखदर्शिनी
मद्वियोगेन वैदेही व्यक्तं शोचति दुर्मनाः
sukumārī ca bālā ca nityaṃ cāduḥkhadarśinī
madviyogena vaidehī vyaktaṃ śocati durmanāḥ
- 13
सर्वथा रक्षसा तेन जिह्मेन सुदुरात्मना
वदता लक्ष्मणेत्युच्चैस्तवापि जनितं भयम्
sarvathā rakṣasā tena jihmena sudurātmanā
vadatā lakṣmaṇetyuccaistavāpi janitaṃ bhayam
- 14
श्रुतश्च शङ्के वैदेह्या स स्वरः सदृशो मम
त्रस्तया प्रेषितस्त्वं च द्रष्टुं मां शीघ्रमागतः
śrutaśca śaṅke vaidehyā sa svaraḥ sadṛśo mama
trastayā preṣitastvaṃ ca draṣṭuṃ māṃ śīghramāgataḥ
- 15
सर्वथा तु कृतं कष्टं सीतामुत्सृजता वने
प्रतिकर्तुं नृशंसानां रक्षसां दत्तमन्तरम्
sarvathā tu kṛtaṃ kaṣṭaṃ sītāmutsṛjatā vane
pratikartuṃ nṛśaṃsānāṃ rakṣasāṃ dattamantaram
- 16
दुःखिताः खरघातेन राक्षसाः पिशिताशनाः
तैः सीता निहता घोरैर्भविष्यति न संशयः
duḥkhitāḥ kharaghātena rākṣasāḥ piśitāśanāḥ
taiḥ sītā nihatā ghorairbhaviṣyati na saṃśayaḥ
- 17
अहोऽस्मि व्यसने मग्नः सर्वथा रिपुनाशन
किं त्विदानीं करिष्यामि शङ्के प्राप्तव्यमीदृशम्
aho'smi vyasane magnaḥ sarvathā ripunāśana
kiṃ tvidānīṃ kariṣyāmi śaṅke prāptavyamīdṛśam
- 18
इति सीतां वरारोहां चिन्तयन्नेव राघवः
आजगाम जनस्थानं त्वरया सहलक्ष्मणः
iti sītāṃ varārohāṃ cintayanneva rāghavaḥ
ājagāma janasthānaṃ tvarayā sahalakṣmaṇaḥ
- 19
विगर्हमाणोऽनुजमार्तरूपं क्षुधा श्रमाच्चैव पिपासया च
विनिःश्वसञ्शुष्कमुखो विषण्णः प्रतिश्रयं प्राप्य समीक्ष्य शून्यम्
vigarhamāṇo'nujamārtarūpaṃ kṣudhā śramāccaiva pipāsayā ca
viniḥśvasañśuṣkamukho viṣaṇṇaḥ pratiśrayaṃ prāpya samīkṣya śūnyam
- 20
स्वमाश्रमं संप्रविगाह्य वीरो विहारदेशाननुसृत्य कांश्चित्
एतत्तदित्येव निवासभूमौ प्रहृष्टरोमा व्यथितो बभूव
svamāśramaṃ saṃpravigāhya vīro vihāradeśānanusṛtya kāṃścit
etattadityeva nivāsabhūmau prahṛṣṭaromā vyathito babhūva