42 shlokas
- 1
तमल्पजीवितं भूमौ स्फुरन्तं राक्षसाधिपः
ददर्श गृध्रं पतितं समीपे राघवाश्रमात्
tamalpajīvitaṃ bhūmau sphurantaṃ rākṣasādhipaḥ
dadarśa gṛdhraṃ patitaṃ samīpe rāghavāśramāt
- 2
सा तु ताराधिपमुखी रावणेन समीक्ष्य तम्
गृध्रराजं विनिहतं विललाप सुदुःखिता
sā tu tārādhipamukhī rāvaṇena samīkṣya tam
gṛdhrarājaṃ vinihataṃ vilalāpa suduḥkhitā
- 3
निमित्तं लक्षणज्ञानं शकुनिस्वरदर्शनम्
अवश्यं सुखदुःखेषु नराणां प्रतिदृश्यते
nimittaṃ lakṣaṇajñānaṃ śakunisvaradarśanam
avaśyaṃ sukhaduḥkheṣu narāṇāṃ pratidṛśyate
- 4
न नूनं राम जानासि महद्व्यसनमात्मनः
धावन्ति नूनं काकुत्स्थ मदर्थं मृगपक्षिणः
na nūnaṃ rāma jānāsi mahadvyasanamātmanaḥ
dhāvanti nūnaṃ kākutstha madarthaṃ mṛgapakṣiṇaḥ
- 5
त्राहि मामद्य काकुत्स्थ लक्ष्मणेति वराङ्गना
सुसंत्रस्ता समाक्रन्दच्छृण्वतां तु यथान्तिके
trāhi māmadya kākutstha lakṣmaṇeti varāṅganā
susaṃtrastā samākrandacchṛṇvatāṃ tu yathāntike
- 6
तां क्लिष्टमाल्याभरणां विलपन्तीमनाथवत्
अभ्यधावत वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः
tāṃ kliṣṭamālyābharaṇāṃ vilapantīmanāthavat
abhyadhāvata vaidehīṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ
- 7
तां लतामिव वेष्टन्तीमालिङ्गन्तीं महाद्रुमान्
मुञ्च मुञ्चेति बहुशः प्रवदन्राक्षसाधिपः
tāṃ latāmiva veṣṭantīmāliṅgantīṃ mahādrumān
muñca muñceti bahuśaḥ pravadanrākṣasādhipaḥ
- 8
क्रोशन्तीं राम रामेति रामेण रहितां वने
जीवितान्ताय केशेषु जग्राहान्तकसंनिभः
krośantīṃ rāma rāmeti rāmeṇa rahitāṃ vane
jīvitāntāya keśeṣu jagrāhāntakasaṃnibhaḥ
- 9
प्रधर्षितायां वैदेह्यां बभूव सचराचरम्
जगत्सर्वममर्यादं तमसान्धेन संवृतम्
pradharṣitāyāṃ vaidehyāṃ babhūva sacarācaram
jagatsarvamamaryādaṃ tamasāndhena saṃvṛtam
- 10
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दीनां दिव्येन चक्षुषा
कृतं कार्यमिति श्रीमान्व्याजहार पितामहः
dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ dīnāṃ divyena cakṣuṣā
kṛtaṃ kāryamiti śrīmānvyājahāra pitāmahaḥ
- 11
प्रहृष्टा व्यथिताश्चासन्सर्वे ते परमर्षयः
दृष्ट्वा सीतां परामृष्टां दण्डकारण्यवासिनः
prahṛṣṭā vyathitāścāsansarve te paramarṣayaḥ
dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ daṇḍakāraṇyavāsinaḥ
- 12
स तु तां राम रामेति रुदन्तीं लक्ष्मणेति च
जगामाकाशमादाय रावणो राक्षसाधिपः
sa tu tāṃ rāma rāmeti rudantīṃ lakṣmaṇeti ca
jagāmākāśamādāya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ
- 13
तप्ताभरणसर्वाङ्गी पीतकौशेयवासनी
रराज राजपुत्री तु विद्युत्सौदामनी यथा
taptābharaṇasarvāṅgī pītakauśeyavāsanī
rarāja rājaputrī tu vidyutsaudāmanī yathā
- 14
उद्धूतेन च वस्त्रेण तस्याः पीतेन रावणः
अधिकं परिबभ्राज गिरिर्दीप्त इवाग्निना
uddhūtena ca vastreṇa tasyāḥ pītena rāvaṇaḥ
adhikaṃ paribabhrāja girirdīpta ivāgninā
- 15
तस्याः परमकल्याण्यास्ताम्राणि सुरभीणि च
पद्मपत्राणि वैदेह्या अभ्यकीर्यन्त रावणम्
tasyāḥ paramakalyāṇyāstāmrāṇi surabhīṇi ca
padmapatrāṇi vaidehyā abhyakīryanta rāvaṇam
- 16
तस्याः कौशेयमुद्धूतमाकाशे कनकप्रभम्
बभौ चादित्यरागेण ताम्रमभ्रमिवातपे
tasyāḥ kauśeyamuddhūtamākāśe kanakaprabham
babhau cādityarāgeṇa tāmramabhramivātape
- 17
तस्यास्तद्विमलं वक्त्रमाकाशे रावणाङ्कगम्
न रराज विना रामं विनालमिव पङ्कजम्
tasyāstadvimalaṃ vaktramākāśe rāvaṇāṅkagam
na rarāja vinā rāmaṃ vinālamiva paṅkajam
- 18
बभूव जलदं नीलं भित्त्वा चन्द्र इवोदितः
सुललाटं सुकेशान्तं पद्मगर्भाभमव्रणम्
शुक्लैः सुविमलैर्दन्तैः प्रभावद्भिरलंकृतम्
babhūva jaladaṃ nīlaṃ bhittvā candra ivoditaḥ
sulalāṭaṃ sukeśāntaṃ padmagarbhābhamavraṇam
śuklaiḥ suvimalairdantaiḥ prabhāvadbhiralaṃkṛtam
- 19
रुदितं व्यपमृष्टास्रं चन्द्रवत्प्रियदर्शनम्
सुनासं चारुताम्रौष्ठमाकाशे हाटकप्रभम्
ruditaṃ vyapamṛṣṭāsraṃ candravatpriyadarśanam
sunāsaṃ cārutāmrauṣṭhamākāśe hāṭakaprabham
- 20
राक्षसेन्द्रसमाधूतं तस्यास्तद्वचनं शुभम्
शुशुभे न विना रामं दिवा चन्द्र इवोदितः
rākṣasendrasamādhūtaṃ tasyāstadvacanaṃ śubham
śuśubhe na vinā rāmaṃ divā candra ivoditaḥ
- 21
सा हेमवर्णा नीलाङ्गं मैथिली राक्षसाधिपम्
शुशुभे काञ्चनी काञ्ची नीलं मणिमिवाश्रिता
sā hemavarṇā nīlāṅgaṃ maithilī rākṣasādhipam
śuśubhe kāñcanī kāñcī nīlaṃ maṇimivāśritā
- 22
सा पद्मगौरी हेमाभा रावणं जनकात्मजा
विद्युद्घनमिवाविश्य शुशुभे तप्तभूषणा
sā padmagaurī hemābhā rāvaṇaṃ janakātmajā
vidyudghanamivāviśya śuśubhe taptabhūṣaṇā
- 23
तस्या भूषणघोषेण वैदेह्या राक्षसाधिपः
बभूव विमलो नीलः सघोष इव तोयदः
tasyā bhūṣaṇaghoṣeṇa vaidehyā rākṣasādhipaḥ
babhūva vimalo nīlaḥ saghoṣa iva toyadaḥ
- 24
उत्तमाङ्गच्युता तस्याः पुष्पवृष्टिः समन्ततः
सीताया ह्रियमाणायाः पपात धरणीतले
uttamāṅgacyutā tasyāḥ puṣpavṛṣṭiḥ samantataḥ
sītāyā hriyamāṇāyāḥ papāta dharaṇītale
- 25
सा तु रावणवेगेन पुष्पवृष्टिः समन्ततः
समाधूता दशग्रीवं पुनरेवाभ्यवर्तत
sā tu rāvaṇavegena puṣpavṛṣṭiḥ samantataḥ
samādhūtā daśagrīvaṃ punarevābhyavartata
- 26
अभ्यवर्तत पुष्पाणां धारा वैश्रवणानुजम्
नक्षत्रमालाविमला मेरुं नगमिवोत्तमम्
abhyavartata puṣpāṇāṃ dhārā vaiśravaṇānujam
nakṣatramālāvimalā meruṃ nagamivottamam
- 27
चरणान्नूपुरं भ्रष्टं वैदेह्या रत्नभूषितम्
विद्युन्मण्डलसंकाशं पपात मधुरस्वनम्
caraṇānnūpuraṃ bhraṣṭaṃ vaidehyā ratnabhūṣitam
vidyunmaṇḍalasaṃkāśaṃ papāta madhurasvanam
- 28
तरुप्रवालरक्ता सा नीलाङ्गं राक्षसेश्वरम्
प्राशोभयत वैदेही गजं कष्येव काञ्चनी
tarupravālaraktā sā nīlāṅgaṃ rākṣaseśvaram
prāśobhayata vaidehī gajaṃ kaṣyeva kāñcanī
- 29
तां महोल्कामिवाकाशे दीप्यमानां स्वतेजसा
जहाराकाशमाविश्य सीतां वैश्रवणानुजः
tāṃ maholkāmivākāśe dīpyamānāṃ svatejasā
jahārākāśamāviśya sītāṃ vaiśravaṇānujaḥ
- 30
तस्यास्तान्यग्निवर्णानि भूषणानि महीतले
सघोषाण्यवकीर्यन्त क्षीणास्तारा इवाम्बरात्
tasyāstānyagnivarṇāni bhūṣaṇāni mahītale
saghoṣāṇyavakīryanta kṣīṇāstārā ivāmbarāt