Sarga 22

34 shlokas

1. 1

   तत्प्रयातं बलं घोरमशिवं शोणितोदकम्

   अभ्यवर्षन्महामेघस्तुमुलो गर्दभारुणः

   tatprayātaṃ balaṃ ghoramaśivaṃ śoṇitodakam

   abhyavarṣanmahāmeghastumulo gardabhāruṇaḥ

2. 2

   निपेतुस्तुरगास्तस्य रथयुक्ता महाजवाः

   समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया

   nipetusturagāstasya rathayuktā mahājavāḥ

   same puṣpacite deśe rājamārge yadṛcchayā

3. 3

   श्यामं रुधिरपर्यन्तं बभूव परिवेषणम्

   अलातचक्रप्रतिमं प्रतिगृह्य दिवाकरम्

   śyāmaṃ rudhiraparyantaṃ babhūva pariveṣaṇam

   alātacakrapratimaṃ pratigṛhya divākaram

4. 4

   ततो ध्वजमुपागम्य हेमदण्डं समुच्छ्रितम्

   समाक्रम्य महाकायस्तस्थौ गृध्रः सुदारुणः

   tato dhvajamupāgamya hemadaṇḍaṃ samucchritam

   samākramya mahākāyastasthau gṛdhraḥ sudāruṇaḥ

5. 5

   जनस्थानसमीपे च समाक्रम्य खरस्वनाः

   विस्वरान्विविधांश्चक्रुर्मांसादा मृगपक्षिणः

   janasthānasamīpe ca samākramya kharasvanāḥ

   visvarānvividhāṃścakrurmāṃsādā mṛgapakṣiṇaḥ

6. 6

   व्याजह्रुश्च प्रदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम्

   अशिवं यातुधानानां शिवा घोरा महास्वनाः

   vyājahruśca pradīptāyāṃ diśi vai bhairavasvanam

   aśivaṃ yātudhānānāṃ śivā ghorā mahāsvanāḥ

7. 7

   प्रभिन्नगिरिसंकाशास्तोयशोषितधारिणः

   आकाशं तदनाकाशं चक्रुर्भीमा बलाहकाः

   prabhinnagirisaṃkāśāstoyaśoṣitadhāriṇaḥ

   ākāśaṃ tadanākāśaṃ cakrurbhīmā balāhakāḥ

8. 8

   बभूव तिमिरं घोरमुद्धतं रोमहर्षणम्

   दिशो वा विदिशो वापि सुव्यक्तं न चकाशिरे

   babhūva timiraṃ ghoramuddhataṃ romaharṣaṇam

   diśo vā vidiśo vāpi suvyaktaṃ na cakāśire

9. 9

   क्षतजार्द्रसवर्णाभा संध्याकालं विना बभौ

   खरस्याभिमुखं नेदुस्तदा घोरा मृगाः खगाः

   kṣatajārdrasavarṇābhā saṃdhyākālaṃ vinā babhau

   kharasyābhimukhaṃ nedustadā ghorā mṛgāḥ khagāḥ

10. 10

    नित्याशिवकरा युद्धे शिवा घोरनिदर्शनाः

    नेदुर्बलस्याभिमुखं ज्वालोद्गारिभिराननैः

    nityāśivakarā yuddhe śivā ghoranidarśanāḥ

    nedurbalasyābhimukhaṃ jvālodgāribhirānanaiḥ

11. 11

    कबन्धः परिघाभासो दृश्यते भास्करान्तिके

    जग्राह सूर्यं स्वर्भानुरपर्वणि महाग्रहः

    kabandhaḥ parighābhāso dṛśyate bhāskarāntike

    jagrāha sūryaṃ svarbhānuraparvaṇi mahāgrahaḥ

12. 12

    प्रवाति मारुतः शीघ्रं निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः

    उत्पेतुश्च विना रात्रिं ताराः खद्योतसप्रभाः

    pravāti mārutaḥ śīghraṃ niṣprabho'bhūddivākaraḥ

    utpetuśca vinā rātriṃ tārāḥ khadyotasaprabhāḥ

13. 13

    संलीनमीनविहगा नलिन्यः पुष्पपङ्कजाः

    तस्मिन्क्षणे बभूवुश्च विना पुष्पफलैर्द्रुमाः

    saṃlīnamīnavihagā nalinyaḥ puṣpapaṅkajāḥ

    tasminkṣaṇe babhūvuśca vinā puṣpaphalairdrumāḥ

14. 14

    उद्धूतश्च विना वातं रेणुर्जलधरारुणः

    वीचीकूचीति वाश्यन्तो बभूवुस्तत्र सारिकाः

    uddhūtaśca vinā vātaṃ reṇurjaladharāruṇaḥ

    vīcīkūcīti vāśyanto babhūvustatra sārikāḥ

15. 15

    उल्काश्चापि सनिर्घोषा निपेतुर्घोरदर्शनाः

    प्रचचाल मही चापि सशैलवनकानना

    ulkāścāpi sanirghoṣā nipeturghoradarśanāḥ

    pracacāla mahī cāpi saśailavanakānanā

16. 16

    खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः

    प्राकम्पत भुजः सव्यः खरश्चास्यावसज्जत

    kharasya ca rathasthasya nardamānasya dhīmataḥ

    prākampata bhujaḥ savyaḥ kharaścāsyāvasajjata

17. 17

    सास्रा संपद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः

    ललाटे च रुजा जाता न च मोहान्न्यवर्तत

    sāsrā saṃpadyate dṛṣṭiḥ paśyamānasya sarvataḥ

    lalāṭe ca rujā jātā na ca mohānnyavartata

18. 18

    तान्समीक्ष्य महोत्पातानुत्थितान्रोमहर्षणान्

    अब्रवीद्राक्षसान्सर्वान्प्रहसन्स खरस्तदा

    tānsamīkṣya mahotpātānutthitānromaharṣaṇān

    abravīdrākṣasānsarvānprahasansa kharastadā

19. 19

    महोत्पातानिमान्सर्वानुत्थितान्घोरदर्शनान्

    न चिन्तयाम्यहं वीर्याद्बलवान्दुर्बलानिव

    mahotpātānimānsarvānutthitānghoradarśanān

    na cintayāmyahaṃ vīryādbalavāndurbalāniva

20. 20

    तारा अपि शरैस्तीक्ष्णैः पातयेयं नभस्तलात्

    मृत्युं मरणधर्मेण संक्रुद्धो योजयाम्यहम्

    tārā api śaraistīkṣṇaiḥ pātayeyaṃ nabhastalāt

    mṛtyuṃ maraṇadharmeṇa saṃkruddho yojayāmyaham

21. 21

    राघवं तं बलोत्सिक्तं भ्रातरं चापि लक्ष्मणम्

    अहत्वा सायकैस्तीक्ष्णैर्नोपावर्तितुमुत्सहे

    rāghavaṃ taṃ balotsiktaṃ bhrātaraṃ cāpi lakṣmaṇam

    ahatvā sāyakaistīkṣṇairnopāvartitumutsahe

22. 22

    सकामा भगिनी मेऽस्तु पीत्वा तु रुधिरं तयोः

    यन्निमित्तं तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः

    sakāmā bhaginī me'stu pītvā tu rudhiraṃ tayoḥ

    yannimittaṃ tu rāmasya lakṣmaṇasya viparyayaḥ

23. 23

    न क्वचित्प्राप्तपूर्वो मे संयुगेषु पराजयः

    युष्माकमेतत्प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्यहम्

    na kvacitprāptapūrvo me saṃyugeṣu parājayaḥ

    yuṣmākametatpratyakṣaṃ nānṛtaṃ kathayāmyaham

24. 24

    देवराजमपि क्रुद्धो मत्तैरावतयायिनम्

    वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस्तौ च मानुषौ

    devarājamapi kruddho mattairāvatayāyinam

    vajrahastaṃ raṇe hanyāṃ kiṃ punastau ca mānuṣau

25. 25

    सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसस्य महाचमूः

    प्रहर्षमतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता

    sā tasya garjitaṃ śrutvā rākṣasasya mahācamūḥ

    praharṣamatulaṃ lebhe mṛtyupāśāvapāśitā

26. 26

    समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकाङ्क्षिणः

    ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः

    sameyuśca mahātmāno yuddhadarśanakāṅkṣiṇaḥ

    ṛṣayo devagandharvāḥ siddhāśca saha cāraṇaiḥ

27. 27

    समेत्य चोचुः सहितास्तेऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः

    स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्योऽस्तु लोकानां ये च संमताः

    sametya cocuḥ sahitāste'nyonyaṃ puṇyakarmaṇaḥ

    svasti gobrāhmaṇebhyo'stu lokānāṃ ye ca saṃmatāḥ

28. 28

    जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान्रजनीचरान्

    चक्रहस्तो यथा युद्धे सर्वानसुरपुंगवान्

    jayatāṃ rāghavo yuddhe paulastyānrajanīcarān

    cakrahasto yathā yuddhe sarvānasurapuṃgavān

29. 29

    एतच्चान्यच्च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः

    ददृशुर्वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम्

    etaccānyacca bahuśo bruvāṇāḥ paramarṣayaḥ

    dadṛśurvāhinīṃ teṣāṃ rākṣasānāṃ gatāyuṣām

30. 30

    रथेन तु खरो वेगात्सैन्यस्याग्राद्विनिःसृतः

    तं दृष्ट्वा राक्षसं भूयो राक्षसाश्च विनिःसृताः

    rathena tu kharo vegātsainyasyāgrādviniḥsṛtaḥ

    taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ bhūyo rākṣasāśca viniḥsṛtāḥ