Sarga 69

36 shlokas

1. 1

   निदर्शयित्वा रामाय सीतायाः प्रतिपादने

   वाक्यमन्वर्थमर्थज्ञः कबन्धः पुनरब्रवीत्

   nidarśayitvā rāmāya sītāyāḥ pratipādane

   vākyamanvarthamarthajñaḥ kabandhaḥ punarabravīt

2. 2

   एष राम शिवः पन्था यत्रैते पुष्पिता द्रुमाः

   प्रतीचीं दिशमाश्रित्य प्रकाशन्ते मनोरमाः

   eṣa rāma śivaḥ panthā yatraite puṣpitā drumāḥ

   pratīcīṃ diśamāśritya prakāśante manoramāḥ

3. 3

   जम्बूप्रियालपनसाः प्लक्षन्यग्रोधतिन्दुकाः

   अश्वत्थाः कर्णिकाराश्च चूताश्चान्ये च पादपाः

   jambūpriyālapanasāḥ plakṣanyagrodhatindukāḥ

   aśvatthāḥ karṇikārāśca cūtāścānye ca pādapāḥ

4. 4

   तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वा च तान्बलात्

   फलान्यमृतकल्पानि भक्षयन्तौ गमिष्यथः

   tānāruhyāthavā bhūmau pātayitvā ca tānbalāt

   phalānyamṛtakalpāni bhakṣayantau gamiṣyathaḥ

5. 5

   चङ्क्रमन्तौ वरान्देशाञ्शैलाच्छैलं वनाद्वनम्

   ततः पुष्करिणीं वीरौ पम्पां नाम गमिष्यथः

   caṅkramantau varāndeśāñśailācchailaṃ vanādvanam

   tataḥ puṣkariṇīṃ vīrau pampāṃ nāma gamiṣyathaḥ

6. 6

   अशर्करामविभ्रंशां समतीर्थमशैवलाम्

   राम संजातवालूकां कमलोत्पलशोभिताम्

   aśarkarāmavibhraṃśāṃ samatīrthamaśaivalām

   rāma saṃjātavālūkāṃ kamalotpalaśobhitām

7. 7

   तत्र हंसाः प्लवाः क्रौञ्चाः कुरराश्चैव राघव

   वल्गुस्वरा निकूजन्ति पम्पासलिलगोचराः

   tatra haṃsāḥ plavāḥ krauñcāḥ kurarāścaiva rāghava

   valgusvarā nikūjanti pampāsalilagocarāḥ

8. 8

   नोद्विजन्ते नरान्दृष्ट्वा वधस्याकोविदाः शुभाः

   घृतपिण्डोपमान्स्थूलांस्तान्द्विजान्भक्षयिष्यथः

   nodvijante narāndṛṣṭvā vadhasyākovidāḥ śubhāḥ

   ghṛtapiṇḍopamānsthūlāṃstāndvijānbhakṣayiṣyathaḥ

9. 9

   रोहितान्वक्रतुण्डांश्च नलमीनांश्च राघव

   पम्पायामिषुभिर्मत्स्यांस्तत्र राम वरान्हतान्

   rohitānvakratuṇḍāṃśca nalamīnāṃśca rāghava

   pampāyāmiṣubhirmatsyāṃstatra rāma varānhatān

10. 10

    निस्त्वक्पक्षानयस्तप्तानकृशानेककण्टकान्

    तव भक्त्या समायुक्तो लक्ष्मणः सम्प्रदास्यति

    nistvakpakṣānayastaptānakṛśānekakaṇṭakān

    tava bhaktyā samāyukto lakṣmaṇaḥ sampradāsyati

11. 11

    भृशं ते खादतो मत्स्यान्पम्पायाः पुष्पसंचये

    पद्मगन्धि शिवं वारि सुखशीतमनामयम्

    bhṛśaṃ te khādato matsyānpampāyāḥ puṣpasaṃcaye

    padmagandhi śivaṃ vāri sukhaśītamanāmayam

12. 12

    उद्धृत्य स तदाक्लिष्टं रूप्यस्फटिकसंनिभम्

    अथ पुष्करपर्णेन लक्ष्मणः पाययिष्यति

    uddhṛtya sa tadākliṣṭaṃ rūpyasphaṭikasaṃnibham

    atha puṣkaraparṇena lakṣmaṇaḥ pāyayiṣyati

13. 13

    स्थूलान्गिरिगुहाशय्यान्वराहान्वनचारिणः

    अपां लोभादुपावृत्तान्वृषभानिव नर्दतः

    रूपान्वितांश्च पम्पायां द्रक्ष्यसि त्वं नरोत्तम

    sthūlāngiriguhāśayyānvarāhānvanacāriṇaḥ

    apāṃ lobhādupāvṛttānvṛṣabhāniva nardataḥ

    rūpānvitāṃśca pampāyāṃ drakṣyasi tvaṃ narottama

14. 14

    सायाह्ने विचरन्राम विटपीन्माल्यधारिणः

    शीतोदकं च पम्पायां दृष्ट्वा शोकं विहास्यसि

    sāyāhne vicaranrāma viṭapīnmālyadhāriṇaḥ

    śītodakaṃ ca pampāyāṃ dṛṣṭvā śokaṃ vihāsyasi

15. 15

    सुमनोभिश्चितांस्तत्र तिलकान्नक्तमालकान्

    उत्पलानि च फुल्लानि पङ्कजानि च राघव

    sumanobhiścitāṃstatra tilakānnaktamālakān

    utpalāni ca phullāni paṅkajāni ca rāghava

16. 16

    न तानि कश्चिन्माल्यानि तत्रारोपयिता नरः

    मतंगशिष्यास्तत्रासन्नृषयः सुसमाहितः

    na tāni kaścinmālyāni tatrāropayitā naraḥ

    mataṃgaśiṣyāstatrāsannṛṣayaḥ susamāhitaḥ

17. 17

    तेषां भाराभितप्तानां वन्यमाहरतां गुरोः

    ये प्रपेतुर्महीं तूर्णं शरीरात्स्वेदबिन्दवः

    teṣāṃ bhārābhitaptānāṃ vanyamāharatāṃ guroḥ

    ye prapeturmahīṃ tūrṇaṃ śarīrātsvedabindavaḥ

18. 18

    तानि माल्यानि जातानि मुनीनां तपसा तदा

    स्वेदबिन्दुसमुत्थानि न विनश्यन्ति राघव

    tāni mālyāni jātāni munīnāṃ tapasā tadā

    svedabindusamutthāni na vinaśyanti rāghava

19. 19

    तेषामद्यापि तत्रैव दृश्यते परिचारिणी

    श्रमणी शबरी नाम काकुत्स्थ चिरजीविनी

    teṣāmadyāpi tatraiva dṛśyate paricāriṇī

    śramaṇī śabarī nāma kākutstha cirajīvinī

20. 20

    त्वां तु धर्मे स्थिता नित्यं सर्वभूतनमस्कृतम्

    दृष्ट्वा देवोपमं राम स्वर्गलोकं गमिष्यति

    tvāṃ tu dharme sthitā nityaṃ sarvabhūtanamaskṛtam

    dṛṣṭvā devopamaṃ rāma svargalokaṃ gamiṣyati

21. 21

    ततस्तद्राम पम्पायास्तीरमाश्रित्य पश्चिमम्

    आश्रमस्थानमतुलं गुह्यं काकुत्स्थ पश्यसि

    tatastadrāma pampāyāstīramāśritya paścimam

    āśramasthānamatulaṃ guhyaṃ kākutstha paśyasi

22. 22

    न तत्राक्रमितुं नागाः शक्नुवन्ति तमाश्रमम्

    ऋषेस्तस्य मतंगस्य विधानात्तच्च काननम्

    na tatrākramituṃ nāgāḥ śaknuvanti tamāśramam

    ṛṣestasya mataṃgasya vidhānāttacca kānanam

23. 23

    तस्मिन्नन्दनसंकाशे देवारण्योपमे वने

    नानाविहगसंकीर्णे रंस्यसे राम निर्वृतः

    tasminnandanasaṃkāśe devāraṇyopame vane

    nānāvihagasaṃkīrṇe raṃsyase rāma nirvṛtaḥ

24. 24

    ऋष्यमूकस्तु पम्पायाः पुरस्तात्पुष्पितद्रुमः

    सुदुःखारोहणो नाम शिशुनागाभिरक्षितः

    उदारो ब्रह्मणा चैव पूर्वकाले विनिर्मितः

    ṛṣyamūkastu pampāyāḥ purastātpuṣpitadrumaḥ

    suduḥkhārohaṇo nāma śiśunāgābhirakṣitaḥ

    udāro brahmaṇā caiva pūrvakāle vinirmitaḥ

25. 25

    शयानः पुरुषो राम तस्य शैलस्य मूर्धनि

    यत्स्वप्ने लभते वित्तं तत्प्रबुद्धोऽधिगच्छति

    śayānaḥ puruṣo rāma tasya śailasya mūrdhani

    yatsvapne labhate vittaṃ tatprabuddho'dhigacchati

26. 26

    न त्वेनं विषमाचारः पापकर्माधिरोहति

    तत्रैव प्रहरन्त्येनं सुप्तमादाय राक्षसाः

    na tvenaṃ viṣamācāraḥ pāpakarmādhirohati

    tatraiva praharantyenaṃ suptamādāya rākṣasāḥ

27. 27

    ततोऽपि शिशुनागानामाक्रन्दः श्रूयते महान्

    क्रीडतां राम पम्पायां मतंगारण्यवासिनाम्

    tato'pi śiśunāgānāmākrandaḥ śrūyate mahān

    krīḍatāṃ rāma pampāyāṃ mataṃgāraṇyavāsinām

28. 28

    सिक्ता रुधिरधाराभिः संहत्य परमद्विपाः

    प्रचरन्ति पृथक्कीर्णा मेघवर्णास्तरस्विनः

    siktā rudhiradhārābhiḥ saṃhatya paramadvipāḥ

    pracaranti pṛthakkīrṇā meghavarṇāstarasvinaḥ

29. 29

    ते तत्र पीत्वा पानीयं विमलं शीतमव्ययम्

    निवृत्ताः संविगाहन्ते वनानि वनगोचराः

    te tatra pītvā pānīyaṃ vimalaṃ śītamavyayam

    nivṛttāḥ saṃvigāhante vanāni vanagocarāḥ

30. 30

    राम तस्य तु शैलस्य महती शोभते गुहा

    शिलापिधाना काकुत्स्थ दुःखं चास्याः प्रवेशनम्

    rāma tasya tu śailasya mahatī śobhate guhā

    śilāpidhānā kākutstha duḥkhaṃ cāsyāḥ praveśanam