Sarga 25

24 shlokas

1. 1

   तद्द्रुमाणां शिलानां च वर्षं प्राणहरं महत्

   प्रतिजग्राह धर्मात्मा राघवस्तीक्ष्णसायकैः

   taddrumāṇāṃ śilānāṃ ca varṣaṃ prāṇaharaṃ mahat

   pratijagrāha dharmātmā rāghavastīkṣṇasāyakaiḥ

2. 2

   प्रतिगृह्य च तद्वरं निमीलित इवर्षभः

   रामः क्रोधं परं भेजे वधार्थं सर्वरक्षसाम्

   pratigṛhya ca tadvaraṃ nimīlita ivarṣabhaḥ

   rāmaḥ krodhaṃ paraṃ bheje vadhārthaṃ sarvarakṣasām

3. 3

   ततः क्रोधसमाविष्टः प्रदीप्त इव तेजसा

   शरैरभ्यकिरत्सैन्यं सर्वतः सहदूषणम्

   tataḥ krodhasamāviṣṭaḥ pradīpta iva tejasā

   śarairabhyakiratsainyaṃ sarvataḥ sahadūṣaṇam

4. 4

   ततः सेनापतिः क्रुद्धो दूषणः शत्रुदूषणः

   जग्राह गिरिशृङ्गाभं परिघं रोमहर्षणम्

   tataḥ senāpatiḥ kruddho dūṣaṇaḥ śatrudūṣaṇaḥ

   jagrāha giriśṛṅgābhaṃ parighaṃ romaharṣaṇam

5. 5

   वेष्टितं काञ्चनैः पट्टैर्देवसैन्याभिमर्दनम्

   आयसैः शङ्कुभिस्तीक्ष्णैः कीर्णं परवसोक्षितम्

   veṣṭitaṃ kāñcanaiḥ paṭṭairdevasainyābhimardanam

   āyasaiḥ śaṅkubhistīkṣṇaiḥ kīrṇaṃ paravasokṣitam

6. 6

   वज्राशनिसमस्पर्शं परगोपुरदारणम्

   तं महोरगसंकाशं प्रगृह्य परिघं रणे

   दूषणोऽभ्यपतद्रामं क्रूरकर्मा निशाचरः

   vajrāśanisamasparśaṃ paragopuradāraṇam

   taṃ mahoragasaṃkāśaṃ pragṛhya parighaṃ raṇe

   dūṣaṇo'bhyapatadrāmaṃ krūrakarmā niśācaraḥ

7. 7

   तस्याभिपतमानस्य दूषणस्य स राघवः

   द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद सहस्ताभरणौ भुजौ

   tasyābhipatamānasya dūṣaṇasya sa rāghavaḥ

   dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda sahastābharaṇau bhujau

8. 8

   भ्रष्टस्तस्य महाकायः पपात रणमूर्धनि

   परिघश्छिन्नहस्तस्य शक्रध्वज इवाग्रतः

   bhraṣṭastasya mahākāyaḥ papāta raṇamūrdhani

   parighaśchinnahastasya śakradhvaja ivāgrataḥ

9. 9

   स कराभ्यां विकीर्णाभ्यां पपात भुवि दूषणः

   विषाणाभ्यां विशीर्णाभ्यां मनस्वीव महागजः

   sa karābhyāṃ vikīrṇābhyāṃ papāta bhuvi dūṣaṇaḥ

   viṣāṇābhyāṃ viśīrṇābhyāṃ manasvīva mahāgajaḥ

10. 10

    दृष्ट्वा तं पतितं भूमौ दूषणं निहतं रणे

    साधु साध्विति काकुत्स्थं सर्वभूतान्यपूजयन्

    dṛṣṭvā taṃ patitaṃ bhūmau dūṣaṇaṃ nihataṃ raṇe

    sādhu sādhviti kākutsthaṃ sarvabhūtānyapūjayan

11. 11

    एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धास्त्रयः सेनाग्रयायिनः

    संहत्याभ्यद्रवन्रामं मृत्युपाशावपाशिताः

    महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी च महाबलः

    etasminnantare kruddhāstrayaḥ senāgrayāyinaḥ

    saṃhatyābhyadravanrāmaṃ mṛtyupāśāvapāśitāḥ

    mahākapālaḥ sthūlākṣaḥ pramāthī ca mahābalaḥ

12. 12

    महाकपालो विपुलं शूलमुद्यम्य राक्षसः

    स्थूलाक्षः पट्टिशं गृह्य प्रमाथी च परश्वधम्

    mahākapālo vipulaṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ

    sthūlākṣaḥ paṭṭiśaṃ gṛhya pramāthī ca paraśvadham

13. 13

    दृष्ट्वैवापततस्तांस्तु राघवः सायकैः शितैः

    तीक्ष्णाग्रैः प्रतिजग्राह सम्प्राप्तानतिथीनिव

    dṛṣṭvaivāpatatastāṃstu rāghavaḥ sāyakaiḥ śitaiḥ

    tīkṣṇāgraiḥ pratijagrāha samprāptānatithīniva

14. 14

    महाकपालस्य शिरश्चिछेद रघुनन्दनः

    असंख्येयैस्तु बाणौघैः प्रममाथ प्रमाथिनम्

    mahākapālasya śiraścicheda raghunandanaḥ

    asaṃkhyeyaistu bāṇaughaiḥ pramamātha pramāthinam

15. 15

    स्थूलाक्षस्याक्षिणी तीक्ष्णैः पूरयामास सायकैः

    स पपात हतो भूमौ विटपीव महाद्रुमः

    sthūlākṣasyākṣiṇī tīkṣṇaiḥ pūrayāmāsa sāyakaiḥ

    sa papāta hato bhūmau viṭapīva mahādrumaḥ

16. 16

    ततः पावकसंकाशैर्हेमवज्रविभूषितैः

    जघनशेषं तेजस्वी तस्य सैन्यस्य सायकैः

    tataḥ pāvakasaṃkāśairhemavajravibhūṣitaiḥ

    jaghanaśeṣaṃ tejasvī tasya sainyasya sāyakaiḥ

17. 17

    ते रुक्मपुङ्खा विशिखाः सधूमा इव पावकाः

    निजघ्नुस्तानि रक्षांसि वज्रा इव महाद्रुमान्

    te rukmapuṅkhā viśikhāḥ sadhūmā iva pāvakāḥ

    nijaghnustāni rakṣāṃsi vajrā iva mahādrumān

18. 18

    रक्षसां तु शतं रामः शतेनैकेन कर्णिना

    सहस्रं च सहस्रेण जघान रणमूर्धनि

    rakṣasāṃ tu śataṃ rāmaḥ śatenaikena karṇinā

    sahasraṃ ca sahasreṇa jaghāna raṇamūrdhani

19. 19

    तैर्भिन्नवर्माभरणाश्छिन्नभिन्नशरासनाः

    निपेतुः शोणितादिग्धा धरण्यां रजनीचराः

    tairbhinnavarmābharaṇāśchinnabhinnaśarāsanāḥ

    nipetuḥ śoṇitādigdhā dharaṇyāṃ rajanīcarāḥ

20. 20

    तैर्मुक्तकेशैः समरे पतितैः शोणितोक्षितैः

    आस्तीर्णा वसुधा कृत्स्ना महावेदिः कुशैरिव

    tairmuktakeśaiḥ samare patitaiḥ śoṇitokṣitaiḥ

    āstīrṇā vasudhā kṛtsnā mahāvediḥ kuśairiva

21. 21

    क्षणेन तु महाघोरं वनं निहतराक्षसम्

    बभूव निरयप्रख्यं मांसशोणितकर्दमम्

    kṣaṇena tu mahāghoraṃ vanaṃ nihatarākṣasam

    babhūva nirayaprakhyaṃ māṃsaśoṇitakardamam

22. 22

    चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्

    हतान्येकेन रामेण मानुषेण पदातिना

    caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām

    hatānyekena rāmeṇa mānuṣeṇa padātinā

23. 23

    तस्य सैन्यस्य सर्वस्य खरः शेषो महारथः

    राक्षसस्त्रिशिराश्चैव रामश्च रिपुसूदनः

    tasya sainyasya sarvasya kharaḥ śeṣo mahārathaḥ

    rākṣasastriśirāścaiva rāmaśca ripusūdanaḥ

24. 24

    ततस्तु तद्भीमबलं महाहवे समीक्ष्य रामेण हतं बलीयसा

    रथेन रामं महता खरस्ततः समाससादेन्द्र इवोद्यताशनिः

    tatastu tadbhīmabalaṃ mahāhave samīkṣya rāmeṇa hataṃ balīyasā

    rathena rāmaṃ mahatā kharastataḥ samāsasādendra ivodyatāśaniḥ