Sarga 11

34 shlokas

1. 1

   स प्रविश्याश्रमपदं लक्ष्मणो राघवानुजः

   अगस्त्यशिष्यमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह

   sa praviśyāśramapadaṃ lakṣmaṇo rāghavānujaḥ

   agastyaśiṣyamāsādya vākyametaduvāca ha

2. 2

   राजा दशरथो नाम ज्येष्ठस्तस्य सुतो बली

   रामः प्राप्तो मुनिं द्रष्टुं भार्यया सह सीतया

   rājā daśaratho nāma jyeṣṭhastasya suto balī

   rāmaḥ prāpto muniṃ draṣṭuṃ bhāryayā saha sītayā

3. 3

   लक्ष्मणो नाम तस्याहं भ्राता त्ववरजो हितः

   अनुकूलश्च भक्तश्च यदि ते श्रोत्रमागतः

   lakṣmaṇo nāma tasyāhaṃ bhrātā tvavarajo hitaḥ

   anukūlaśca bhaktaśca yadi te śrotramāgataḥ

4. 4

   ते वयं वनमत्युग्रं प्रविष्टाः पितृशासनात्

   द्रष्टुमिच्छामहे सर्वे भगवन्तं निवेद्यताम्

   te vayaṃ vanamatyugraṃ praviṣṭāḥ pitṛśāsanāt

   draṣṭumicchāmahe sarve bhagavantaṃ nivedyatām

5. 5

   तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य तपोधनः

   तथेत्युक्त्वाग्निशरणं प्रविवेश निवेदितुम्

   tasya tadvacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya tapodhanaḥ

   tathetyuktvāgniśaraṇaṃ praviveśa niveditum

6. 6

   स प्रविश्य मुनिश्रेष्ठं तपसा दुष्प्रधर्षणम्

   कृताञ्जलिरुवाचेदं रामागमनमञ्जसा

   sa praviśya muniśreṣṭhaṃ tapasā duṣpradharṣaṇam

   kṛtāñjaliruvācedaṃ rāmāgamanamañjasā

7. 7

   पुत्रौ दशरथस्येमौ रामो लक्ष्मण एव च

   प्रविष्टावाश्रमपदं सीतया सह भार्यया

   putrau daśarathasyemau rāmo lakṣmaṇa eva ca

   praviṣṭāvāśramapadaṃ sītayā saha bhāryayā

8. 8

   द्रष्टुं भवन्तमायातौ शुश्रूषार्थमरिंदमौ

   यदत्रानन्तरं तत्त्वमाज्ञापयितुमर्हसि

   draṣṭuṃ bhavantamāyātau śuśrūṣārthamariṃdamau

   yadatrānantaraṃ tattvamājñāpayitumarhasi

9. 9

   ततः शिष्यादुपश्रुत्य प्राप्तं रामं सलक्ष्मणम्

   वैदेहीं च महाभागामिदं वचनमब्रवीत्

   tataḥ śiṣyādupaśrutya prāptaṃ rāmaṃ salakṣmaṇam

   vaidehīṃ ca mahābhāgāmidaṃ vacanamabravīt

10. 10

    दिष्ट्या रामश्चिरस्याद्य द्रष्टुं मां समुपागतः

    मनसा काङ्क्षितं ह्यस्य मयाप्यागमनं प्रति

    diṣṭyā rāmaścirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ

    manasā kāṅkṣitaṃ hyasya mayāpyāgamanaṃ prati

11. 11

    गम्यतां सत्कृतो रामः सभार्यः सहलक्ष्मणः

    प्रवेश्यतां समीपं मे किं चासौ न प्रवेशितः

    gamyatāṃ satkṛto rāmaḥ sabhāryaḥ sahalakṣmaṇaḥ

    praveśyatāṃ samīpaṃ me kiṃ cāsau na praveśitaḥ

12. 12

    एवमुक्तस्तु मुनिना धर्मज्ञेन महात्मना

    अभिवाद्याब्रवीच्छिष्यस्तथेति नियताञ्जलिः

    evamuktastu muninā dharmajñena mahātmanā

    abhivādyābravīcchiṣyastatheti niyatāñjaliḥ

13. 13

    ततो निष्क्रम्य संभ्रान्तः शिष्यो लक्ष्मणमब्रवीत्

    क्वासौ रामो मुनिं द्रष्टुमेतु प्रविशतु स्वयम्

    tato niṣkramya saṃbhrāntaḥ śiṣyo lakṣmaṇamabravīt

    kvāsau rāmo muniṃ draṣṭumetu praviśatu svayam

14. 14

    ततो गत्वाश्रमपदं शिष्येण सहलक्ष्मणः

    दर्शयामास काकुत्स्थं सीतां च जनकात्मजाम्

    tato gatvāśramapadaṃ śiṣyeṇa sahalakṣmaṇaḥ

    darśayāmāsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām

15. 15

    तं शिष्यः प्रश्रितं वाक्यमगस्त्यवचनं ब्रुवन्

    प्रावेशयद्यथान्यायं सत्कारार्थं सुसत्कृतम्

    taṃ śiṣyaḥ praśritaṃ vākyamagastyavacanaṃ bruvan

    prāveśayadyathānyāyaṃ satkārārthaṃ susatkṛtam

16. 16

    प्रविवेश ततो रामः सीतया सहलक्ष्मणः

    प्रशान्तहरिणाकीर्णमाश्रमं ह्यवलोकयन्

    praviveśa tato rāmaḥ sītayā sahalakṣmaṇaḥ

    praśāntahariṇākīrṇamāśramaṃ hyavalokayan

17. 17

    स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च

    विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः

    sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca

    viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ

18. 18

    सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च

    धातुर्विधातुः स्थानं च वायोः स्थानं तथैव च

    somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca

    dhāturvidhātuḥ sthānaṃ ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca

19. 19

    ततः शिष्यैः परिवृतो मुनिरप्यभिनिष्पतत्

    तं ददर्शाग्रतो रामो मुनीनां दीप्ततेजसम्

    अब्रवीद्वचनं वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्

    tataḥ śiṣyaiḥ parivṛto munirapyabhiniṣpatat

    taṃ dadarśāgrato rāmo munīnāṃ dīptatejasam

    abravīdvacanaṃ vīro lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam

20. 20

    एष लक्ष्मण निष्क्रामत्यगस्त्यो भगवानृषिः

    औदार्येणावगच्छामि निधानं तपसामिमम्

    eṣa lakṣmaṇa niṣkrāmatyagastyo bhagavānṛṣiḥ

    audāryeṇāvagacchāmi nidhānaṃ tapasāmimam

21. 21

    एवमुक्त्वा महाबाहुरगस्त्यं सूर्यवर्चसम्

    जग्राह परमप्रीतस्तस्य पादौ परंतपः

    evamuktvā mahābāhuragastyaṃ sūryavarcasam

    jagrāha paramaprītastasya pādau paraṃtapaḥ

22. 22

    अभिवाद्य तु धर्मात्मा तस्थौ रामः कृताञ्जलिः

    सीतया सह वैदेह्या तदा रामः सलक्ष्मणः

    abhivādya tu dharmātmā tasthau rāmaḥ kṛtāñjaliḥ

    sītayā saha vaidehyā tadā rāmaḥ salakṣmaṇaḥ

23. 23

    प्रतिगृह्य च काकुत्स्थमर्चयित्वासनोदकैः

    कुशलप्रश्नमुक्त्वा च आस्यतामिति सोऽब्रवीत्

    pratigṛhya ca kākutsthamarcayitvāsanodakaiḥ

    kuśalapraśnamuktvā ca āsyatāmiti so'bravīt

24. 24

    अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथिं प्रतिपूज्य च

    वानप्रस्थेन धर्मेण स तेषां भोजनं ददौ

    agniṃ hutvā pradāyārghyamatithiṃ pratipūjya ca

    vānaprasthena dharmeṇa sa teṣāṃ bhojanaṃ dadau

25. 25

    प्रथमं चोपविश्याथ धर्मज्ञो मुनिपुंगवः

    उवाच राममासीनं प्राञ्जलिं धर्मकोविदम्

    prathamaṃ copaviśyātha dharmajño munipuṃgavaḥ

    uvāca rāmamāsīnaṃ prāñjaliṃ dharmakovidam

26. 26

    अन्यथा खलु काकुत्स्थ तपस्वी समुदाचरन्

    दुःसाक्षीव परे लोके स्वानि मांसानि भक्षयेत्

    anyathā khalu kākutstha tapasvī samudācaran

    duḥsākṣīva pare loke svāni māṃsāni bhakṣayet

27. 27

    राजा सर्वस्य लोकस्य धर्मचारी महारथः

    पूजनीयश्च मान्यश्च भवान्प्राप्तः प्रियातिथिः

    rājā sarvasya lokasya dharmacārī mahārathaḥ

    pūjanīyaśca mānyaśca bhavānprāptaḥ priyātithiḥ

28. 28

    एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैश्चान्यैश्च राघवम्

    पूजयित्वा यथाकामं पुनरेव ततोऽब्रवीत्

    evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpaiścānyaiśca rāghavam

    pūjayitvā yathākāmaṃ punareva tato'bravīt

29. 29

    इदं दिव्यं महच्चापं हेमवज्रविभूषितम्

    वैष्णवं पुरुषव्याघ्र निर्मितं विश्वकर्मणा

    idaṃ divyaṃ mahaccāpaṃ hemavajravibhūṣitam

    vaiṣṇavaṃ puruṣavyāghra nirmitaṃ viśvakarmaṇā

30. 30

    अमोघः सूर्यसंकाशो ब्रह्मदत्तः शरोत्तमः

    दत्तो मम महेन्द्रेण तूणी चाक्षयसायकौ

    amoghaḥ sūryasaṃkāśo brahmadattaḥ śarottamaḥ

    datto mama mahendreṇa tūṇī cākṣayasāyakau