39 shlokas
- 1
संजय उवाच
ततस्ते प्रययुः सर्वे निवासाय महीक्षितः
शङ्खान्प्रध्मापयन्तो वै हृष्टाः परिघबाहवः
saṃjaya uvāca
tataste prayayuḥ sarve nivāsāya mahīkṣitaḥ
śaṅkhānpradhmāpayanto vai hṛṣṭāḥ parighabāhavaḥ
- 2
पाण्डवान्गच्छतश्चापि शिबिरं नो विशां पते
महेष्वासो ऽन्वगात्पश्चाद्युयुत्सुः सात्यकिस्तथा
pāṇḍavāngacchataścāpi śibiraṃ no viśāṃ pate
maheṣvāso 'nvagātpaścādyuyutsuḥ sātyakistathā
- 3
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाश्च सर्वशः
सर्वे चान्ये महेष्वासा ययुः स्वशिबिराण्युत
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca draupadeyāśca sarvaśaḥ
sarve cānye maheṣvāsā yayuḥ svaśibirāṇyuta
- 4
ततस्ते प्राविशन्पार्था हतत्विट्कं हतेश्वरम्
दुर्योधनस्य शिबिरं रङ्गवद्विसृते जने
tataste prāviśanpārthā hatatviṭkaṃ hateśvaram
duryodhanasya śibiraṃ raṅgavadvisṛte jane
- 5
गतोत्सवं पुरम् इव हृतनागम् इव ह्रदम्
स्त्रीवर्षवरभूयिष्ठं वृद्धामात्यैर् अधिष्ठितम्
gatotsavaṃ puram iva hṛtanāgam iva hradam
strīvarṣavarabhūyiṣṭhaṃ vṛddhāmātyair adhiṣṭhitam
- 6
तत्रैतान्पर्युपातिष्ठन्दुर्योधनपुरःसराः
कृताञ्जलिपुटा राजन्काषायमलिनाम्बराः
tatraitānparyupātiṣṭhanduryodhanapuraḥsarāḥ
kṛtāñjalipuṭā rājankāṣāyamalināmbarāḥ
- 7
शिबिरं समनुप्राप्य कुरुराजस्य पाण्डवाः
अवतेरुर्महाराज रथेभ्यो रथसत्तमाः
śibiraṃ samanuprāpya kururājasya pāṇḍavāḥ
avaterurmahārāja rathebhyo rathasattamāḥ
- 8
ततो गाण्डीवधन्वानम् अभ्यभाषत केशवः
स्थितः प्रियहिते नित्यम् अतीव भरतर्षभ
tato gāṇḍīvadhanvānam abhyabhāṣata keśavaḥ
sthitaḥ priyahite nityam atīva bharatarṣabha
- 9
अवरोपय गाण्डीवम् अक्षय्यौ च महेषुधी
अथाहम् अवरोक्ष्यामि पश्चाद्भरतसत्तम
avaropaya gāṇḍīvam akṣayyau ca maheṣudhī
athāham avarokṣyāmi paścādbharatasattama
- 10
स्वयं चैवावरोह त्वम् एतच्छ्रेयस्तवानघ
तच्चाकरोत्तथा वीरः पाण्डुपुत्रो धनंजयः
svayaṃ caivāvaroha tvam etacchreyastavānagha
taccākarottathā vīraḥ pāṇḍuputro dhanaṃjayaḥ
- 11
अथ पश्चात्ततः कृष्णो रश्मीन् उत्सृज्य वाजिनाम्
अवारोहत मेधावी रथाद्गाण्डीवधन्वनः
atha paścāttataḥ kṛṣṇo raśmīn utsṛjya vājinām
avārohata medhāvī rathādgāṇḍīvadhanvanaḥ
- 12
अथावतीर्णे भूतानाम् ईश्वरे सुमहात्मनि
कपिर् अन्तर्दधे दिव्यो ध्वजो गाण्डीवधन्वनः
athāvatīrṇe bhūtānām īśvare sumahātmani
kapir antardadhe divyo dhvajo gāṇḍīvadhanvanaḥ
- 13
स दग्धो द्रोणकर्णाभ्यां दिव्यैर् अस्त्रैर्महारथः
अथ दीप्तो ऽग्निना ह्याशु प्रजज्वाल महीपते
sa dagdho droṇakarṇābhyāṃ divyair astrairmahārathaḥ
atha dīpto 'gninā hyāśu prajajvāla mahīpate
- 14
सोपासङ्गः सरश्मिश्च साश्वः सयुगबन्धुरः
भस्मीभूतो ऽपतद्भूमौ रथो गाण्डीवधन्वनः
sopāsaṅgaḥ saraśmiśca sāśvaḥ sayugabandhuraḥ
bhasmībhūto 'patadbhūmau ratho gāṇḍīvadhanvanaḥ
- 15
तं तथा भस्मभूतं तु दृष्ट्वा पाण्डुसुताः प्रभो
अभवन्विस्मिता राजन्न् अर्जुनश्चेदम् अब्रवीत्
taṃ tathā bhasmabhūtaṃ tu dṛṣṭvā pāṇḍusutāḥ prabho
abhavanvismitā rājann arjunaścedam abravīt
- 16
कृताञ्जलिः सप्रणयं प्रणिपत्याभिवाद्य च
गोविन्द कस्माद्भगवन्रथो दग्धो ऽयम् अग्निना
kṛtāñjaliḥ sapraṇayaṃ praṇipatyābhivādya ca
govinda kasmādbhagavanratho dagdho 'yam agninā
- 17
किम् एतन्महद् आश्चर्यम् अभवद्यदुनन्दन
तन्मे ब्रूहि महाबाहो श्रोतव्यं यदि मन्यसे
kim etanmahad āścaryam abhavadyadunandana
tanme brūhi mahābāho śrotavyaṃ yadi manyase
- 18
वासुदेव उवाच
अस्त्रैर्बहुविधैर्दग्धः पूर्वम् एवायम् अर्जुन
मदधिष्ठितत्वात्समरे न विशीर्णः परंतप
vāsudeva uvāca
astrairbahuvidhairdagdhaḥ pūrvam evāyam arjuna
madadhiṣṭhitatvātsamare na viśīrṇaḥ paraṃtapa
- 19
इदानीं तु विशीर्णो ऽयं दग्धो ब्रह्मास्त्रतेजसा
मया विमुक्तः कौन्तेय त्वय्यद्य कृतकर्मणि
idānīṃ tu viśīrṇo 'yaṃ dagdho brahmāstratejasā
mayā vimuktaḥ kaunteya tvayyadya kṛtakarmaṇi
- 20
संजय उवाच
ईषद् उत्स्मयमानश्च भगवान्केशवो ऽरिहा
परिष्वज्य च राजानं युधिष्ठिरम् अभाषत
saṃjaya uvāca
īṣad utsmayamānaśca bhagavānkeśavo 'rihā
pariṣvajya ca rājānaṃ yudhiṣṭhiram abhāṣata
- 21
दिष्ट्या जयसि कौन्तेय दिष्ट्या ते शत्रवो जिताः
दिष्ट्या गाण्डीवधन्वा च भीमसेनश्च पाण्डवः
diṣṭyā jayasi kaunteya diṣṭyā te śatravo jitāḥ
diṣṭyā gāṇḍīvadhanvā ca bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ
- 22
त्वं चापि कुशली राजन्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ
मुक्ता वीरक्षयाद् अस्मात्संग्रामान्निहतद्विषः
क्षिप्रम् उत्तरकालानि कुरु कार्याणि भारत
tvaṃ cāpi kuśalī rājanmādrīputrau ca pāṇḍavau
muktā vīrakṣayād asmātsaṃgrāmānnihatadviṣaḥ
kṣipram uttarakālāni kuru kāryāṇi bhārata
- 23
उपयातम् उपप्लव्यं सह गाण्डीवधन्वना
आनीय मधुपर्कं मां यत्पुरा त्वम् अवोचथाः
upayātam upaplavyaṃ saha gāṇḍīvadhanvanā
ānīya madhuparkaṃ māṃ yatpurā tvam avocathāḥ
- 24
एष भ्राता सखा चैव तव कृष्ण धनंजयः
रक्षितव्यो महाबाहो सर्वास्वापत्स्विति प्रभो
तव चैवं ब्रुवाणस्य तथेत्येवाहम् अब्रुवम्
eṣa bhrātā sakhā caiva tava kṛṣṇa dhanaṃjayaḥ
rakṣitavyo mahābāho sarvāsvāpatsviti prabho
tava caivaṃ bruvāṇasya tathetyevāham abruvam
- 25
स सव्यसाची गुप्तस्ते विजयी च नरेश्वर
भ्रातृभिः सह राजेन्द्र शूरः सत्यपराक्रमः
मुक्तो वीरक्षयाद् अस्मात्संग्रामाद्रोमहर्षणात्
sa savyasācī guptaste vijayī ca nareśvara
bhrātṛbhiḥ saha rājendra śūraḥ satyaparākramaḥ
mukto vīrakṣayād asmātsaṃgrāmādromaharṣaṇāt
- 26
एवम् उक्तस्तु कृष्णेन धर्मराजो युधिष्ठिरः
हृष्टरोमा महाराज प्रत्युवाच जनार्दनम्
evam uktastu kṛṣṇena dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
hṛṣṭaromā mahārāja pratyuvāca janārdanam
- 27
प्रमुक्तं द्रोणकर्णाभ्यां ब्रह्मास्त्रम् अरिमर्दन
कस्त्वद् अन्यः सहेत्साक्षाद् अपि वज्री पुरंदरः
pramuktaṃ droṇakarṇābhyāṃ brahmāstram arimardana
kastvad anyaḥ sahetsākṣād api vajrī puraṃdaraḥ
- 28
भवतस्तु प्रसादेन संग्रामे बहवो जिताः
महारणगतः पार्थो यच्च नासीत्पराङ्मुखः
bhavatastu prasādena saṃgrāme bahavo jitāḥ
mahāraṇagataḥ pārtho yacca nāsītparāṅmukhaḥ
- 29
तथैव च महाबाहो पर्यायैर्बहुभिर्मया
कर्मणाम् अनुसंतानं तेजसश्च गतिः शुभा
tathaiva ca mahābāho paryāyairbahubhirmayā
karmaṇām anusaṃtānaṃ tejasaśca gatiḥ śubhā
- 30
उपप्लव्ये महर्षिर्मे कृष्णद्वैपायनो ऽब्रवीत्
यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः
इत्येवम् उक्ते ते वीराः शिबिरं तव भारत
प्रविश्य प्रत्यपद्यन्त कोशरत्नर्द्धिसंचयान्
upaplavye maharṣirme kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt
yato dharmastataḥ kṛṣṇo yataḥ kṛṣṇastato jayaḥ
ityevam ukte te vīrāḥ śibiraṃ tava bhārata
praviśya pratyapadyanta kośaratnarddhisaṃcayān

