36 shlokas
- 1
संजय उवाच
तस्मिंस्तु निहते शूरे शाल्वे समितिशोभने
तवाभज्यद्बलं वेगाद्वातेनेव महाद्रुमः
saṃjaya uvāca
tasmiṃstu nihate śūre śālve samitiśobhane
tavābhajyadbalaṃ vegādvāteneva mahādrumaḥ
- 2
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कृतवर्मा महारथः
दधार समरे शूरः शत्रुसैन्यं महाबलः
tatprabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā kṛtavarmā mahārathaḥ
dadhāra samare śūraḥ śatrusainyaṃ mahābalaḥ
- 3
संनिवृत्तास्तु ते शूरा दृष्ट्वा सात्वतम् आहवे
शैलोपमं स्थितं राजन्कीर्यमाणं शरैर्युधि
saṃnivṛttāstu te śūrā dṛṣṭvā sātvatam āhave
śailopamaṃ sthitaṃ rājankīryamāṇaṃ śarairyudhi
- 4
ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां पाण्डवैः सह
निवृत्तानां महाराज मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ kurūṇāṃ pāṇḍavaiḥ saha
nivṛttānāṃ mahārāja mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam
- 5
तत्राश्चर्यम् अभूद्युद्धं सात्वतस्य परैः सह
यद् एको वारयामास पाण्डुसेनां दुरासदाम्
tatrāścaryam abhūdyuddhaṃ sātvatasya paraiḥ saha
yad eko vārayāmāsa pāṇḍusenāṃ durāsadām
- 6
तेषाम् अन्योन्यसुहृदां कृते कर्मणि दुष्करे
सिंहनादः प्रहृष्टानां दिवःस्पृक्सुमहान् अभूत्
teṣām anyonyasuhṛdāṃ kṛte karmaṇi duṣkare
siṃhanādaḥ prahṛṣṭānāṃ divaḥspṛksumahān abhūt
- 7
तेन शब्देन वित्रस्तान्पाञ्चालान्भरतर्षभ
शिनेर्नप्ता महाबाहुर् अन्वपद्यत सात्यकिः
tena śabdena vitrastānpāñcālānbharatarṣabha
śinernaptā mahābāhur anvapadyata sātyakiḥ
- 8
स समासाद्य राजानं क्षेमधूर्तिं महाबलम्
सप्तभिर्निशितैर्बाणैर् अनयद्यमसादनम्
sa samāsādya rājānaṃ kṣemadhūrtiṃ mahābalam
saptabhirniśitairbāṇair anayadyamasādanam
- 9
तम् आयान्तं महाबाहुं प्रवपन्तं शिताञ्शरान्
जवेनाभ्यपतद्धीमान्हार्दिक्यः शिनिपुंगवम्
tam āyāntaṃ mahābāhuṃ pravapantaṃ śitāñśarān
javenābhyapataddhīmānhārdikyaḥ śinipuṃgavam
- 10
तौ सिंहाविव नर्दन्तौ धन्विनौ रथिनां वरौ
अन्योन्यम् अभ्यधावेतां शस्त्रप्रवरधारिणौ
tau siṃhāviva nardantau dhanvinau rathināṃ varau
anyonyam abhyadhāvetāṃ śastrapravaradhāriṇau
- 11
पाण्डवाः सह पाञ्चालैर्योधाश्चान्ये नृपोत्तमाः
प्रेक्षकाः समपद्यन्त तयोः पुरुषसिंहयोः
pāṇḍavāḥ saha pāñcālairyodhāścānye nṛpottamāḥ
prekṣakāḥ samapadyanta tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ
- 12
नाराचैर्वत्सदन्तैश्च वृष्ण्यन्धकमहारथौ
अभिजघ्नतुर् अन्योन्यं प्रहृष्टाविव कुञ्जरौ
nārācairvatsadantaiśca vṛṣṇyandhakamahārathau
abhijaghnatur anyonyaṃ prahṛṣṭāviva kuñjarau
- 13
चरन्तौ विविधान्मार्गान्हार्दिक्यशिनिपुंगवौ
मुहुर् अन्तर्दधाते तौ बाणवृष्ट्या परस्परम्
carantau vividhānmārgānhārdikyaśinipuṃgavau
muhur antardadhāte tau bāṇavṛṣṭyā parasparam
- 14
चापवेगबलोद्धूतान्मार्गणान्वृष्णिसिंहयोः
आकाशे समपश्याम पतंगान् इव शीघ्रगान्
cāpavegabaloddhūtānmārgaṇānvṛṣṇisiṃhayoḥ
ākāśe samapaśyāma pataṃgān iva śīghragān
- 15
तम् एकं सत्यकर्माणम् आसाद्य हृदिकात्मजः
अविध्यन्निशितैर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान्
tam ekaṃ satyakarmāṇam āsādya hṛdikātmajaḥ
avidhyanniśitairbāṇaiścaturbhiścaturo hayān
- 16
स दीर्घबाहुः संक्रुद्धस्तोत्त्रार्दित इव द्विपः
अष्टाभिः कृतवर्माणम् अविध्यत्परमेषुभिः
sa dīrghabāhuḥ saṃkruddhastottrārdita iva dvipaḥ
aṣṭābhiḥ kṛtavarmāṇam avidhyatparameṣubhiḥ
- 17
ततः पूर्णायतोत्सृष्टैः कृतवर्मा शिलाशितैः
सात्यकिं त्रिभिर् आहत्य धनुर् एकेन चिच्छिदे
tataḥ pūrṇāyatotsṛṣṭaiḥ kṛtavarmā śilāśitaiḥ
sātyakiṃ tribhir āhatya dhanur ekena cicchide
- 18
निकृत्तं तद्धनुःश्रेष्ठम् अपास्य शिनिपुंगवः
अन्यद् आदत्त वेगेन शैनेयः सशरं धनुः
nikṛttaṃ taddhanuḥśreṣṭham apāsya śinipuṃgavaḥ
anyad ādatta vegena śaineyaḥ saśaraṃ dhanuḥ
- 19
तद् आदाय धनुःश्रेष्ठं वरिष्ठः सर्वधन्विनाम्
आरोप्य च महावीर्यो महाबुद्धिर्महाबलः
tad ādāya dhanuḥśreṣṭhaṃ variṣṭhaḥ sarvadhanvinām
āropya ca mahāvīryo mahābuddhirmahābalaḥ
- 20
अमृष्यमाणो धनुषश्छेदनं कृतवर्मणा
कुपितो ऽतिरथः शीघ्रं कृतवर्माणम् अभ्ययात्
amṛṣyamāṇo dhanuṣaśchedanaṃ kṛtavarmaṇā
kupito 'tirathaḥ śīghraṃ kṛtavarmāṇam abhyayāt
- 21
ततः सुनिशितैर्बाणैर्दशभिः शिनिपुंगवः
जघान सूतम् अश्वांश्च ध्वजं च कृतवर्मणः
tataḥ suniśitairbāṇairdaśabhiḥ śinipuṃgavaḥ
jaghāna sūtam aśvāṃśca dhvajaṃ ca kṛtavarmaṇaḥ
- 22
ततो राजन्महेष्वासः कृतवर्मा महारथः
हताश्वसूतं सम्प्रेक्ष्य रथं हेमपरिष्कृतम्
tato rājanmaheṣvāsaḥ kṛtavarmā mahārathaḥ
hatāśvasūtaṃ samprekṣya rathaṃ hemapariṣkṛtam
- 23
रोषेण महताविष्टः शूलम् उद्यम्य मारिष
चिक्षेप भुजवेगेन जिघांसुः शिनिपुंगवम्
roṣeṇa mahatāviṣṭaḥ śūlam udyamya māriṣa
cikṣepa bhujavegena jighāṃsuḥ śinipuṃgavam
- 24
तच्छूलं सात्वतो ह्याजौ निर्भिद्य निशितैः शरैः
चूर्णितं पातयामास मोहयन्न् इव माधवम्
ततो ऽपरेण भल्लेन हृद्येनं समताडयत्
tacchūlaṃ sātvato hyājau nirbhidya niśitaiḥ śaraiḥ
cūrṇitaṃ pātayāmāsa mohayann iva mādhavam
tato 'pareṇa bhallena hṛdyenaṃ samatāḍayat
- 25
स युद्धे युयुधानेन हताश्वो हतसारथिः
कृतवर्मा कृतास्त्रेण धरणीम् अन्वपद्यत
sa yuddhe yuyudhānena hatāśvo hatasārathiḥ
kṛtavarmā kṛtāstreṇa dharaṇīm anvapadyata
- 26
तस्मिन्सात्यकिना वीरे द्वैरथे विरथीकृते
समपद्यत सर्वेषां सैन्यानां सुमहद्भयम्
tasminsātyakinā vīre dvairathe virathīkṛte
samapadyata sarveṣāṃ sainyānāṃ sumahadbhayam
- 27
पुत्रस्य तव चात्यर्थं विषादः समपद्यत
हतसूते हताश्वे च विरथे कृतवर्मणि
putrasya tava cātyarthaṃ viṣādaḥ samapadyata
hatasūte hatāśve ca virathe kṛtavarmaṇi
- 28
हताश्वं च समालक्ष्य हतसूतम् अरिंदमम्
अभ्यधावत्कृपो राजञ्जिघांसुः शिनिपुंगवम्
hatāśvaṃ ca samālakṣya hatasūtam ariṃdamam
abhyadhāvatkṛpo rājañjighāṃsuḥ śinipuṃgavam
- 29
तम् आरोप्य रथोपस्थे मिषतां सर्वधन्विनाम्
अपोवाह महाबाहुस्तूर्णम् आयोधनाद् अपि
tam āropya rathopasthe miṣatāṃ sarvadhanvinām
apovāha mahābāhustūrṇam āyodhanād api
- 30
शैनेये ऽधिष्ठिते राजन्विरथे कृतवर्मणि
दुर्योधनबलं सर्वं पुनर् आसीत्पराङ्मुखम्
śaineye 'dhiṣṭhite rājanvirathe kṛtavarmaṇi
duryodhanabalaṃ sarvaṃ punar āsītparāṅmukham

