21 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
प्रजापतेर् उत्तरवेदिर् उच्यते सनातना राम समन्तपञ्चकम्
समीजिरे यत्र पुरा दिवौकसो वरेण सत्रेण महावरप्रदाः
ṛṣaya ūcuḥ
prajāpater uttaravedir ucyate sanātanā rāma samantapañcakam
samījire yatra purā divaukaso vareṇa satreṇa mahāvarapradāḥ
- 2
पुरा च राजर्षिवरेण धीमता बहूनि वर्षाण्यमितेन तेजसा
प्रकृष्टम् एतत्कुरुणा महात्मना ततः कुरुक्षेत्रम् इतीह पप्रथे
purā ca rājarṣivareṇa dhīmatā bahūni varṣāṇyamitena tejasā
prakṛṣṭam etatkuruṇā mahātmanā tataḥ kurukṣetram itīha paprathe
- 3
राम उवाच
किमर्थं कुरुणा कृष्टं क्षेत्रम् एतन्महात्मना
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं कथ्यमानं तपोधनाः
rāma uvāca
kimarthaṃ kuruṇā kṛṣṭaṃ kṣetram etanmahātmanā
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ kathyamānaṃ tapodhanāḥ
- 4
ऋषय ऊचुः
पुरा किल कुरुं राम कृषन्तं सततोत्थितम्
अभ्येत्य शक्रस्त्रिदिवात्पर्यपृच्छत कारणम्
ṛṣaya ūcuḥ
purā kila kuruṃ rāma kṛṣantaṃ satatotthitam
abhyetya śakrastridivātparyapṛcchata kāraṇam
- 5
किम् इदं वर्तते राजन्प्रयत्नेन परेण च
राजर्षे किम् अभिप्रेतं येनेयं कृष्यते क्षितिः
kim idaṃ vartate rājanprayatnena pareṇa ca
rājarṣe kim abhipretaṃ yeneyaṃ kṛṣyate kṣitiḥ
- 6
कुरुर् उवाच
इह ये पुरुषाः क्षेत्रे मरिष्यन्ति शतक्रतो
ते गमिष्यन्ति सुकृतांल्लोकान्पापविवर्जितान्
kurur uvāca
iha ye puruṣāḥ kṣetre mariṣyanti śatakrato
te gamiṣyanti sukṛtāṃllokānpāpavivarjitān
- 7
अवहस्य ततः शक्रो जगाम त्रिदिवं प्रभुः
राजर्षिर् अप्यनिर्विण्णः कर्षत्येव वसुंधराम्
avahasya tataḥ śakro jagāma tridivaṃ prabhuḥ
rājarṣir apyanirviṇṇaḥ karṣatyeva vasuṃdharām
- 8
आगम्यागम्य चैवैनं भूयो भूयो ऽवहस्य च
शतक्रतुर् अनिर्विण्णं पृष्ट्वा पृष्ट्वा जगाम ह
āgamyāgamya caivainaṃ bhūyo bhūyo 'vahasya ca
śatakratur anirviṇṇaṃ pṛṣṭvā pṛṣṭvā jagāma ha
- 9
यदा तु तपसोग्रेण चकर्ष वसुधां नृपः
ततः शक्रो ऽब्रवीद्देवान्राजर्षेर्यच्चिकीर्षितम्
yadā tu tapasogreṇa cakarṣa vasudhāṃ nṛpaḥ
tataḥ śakro 'bravīddevānrājarṣeryaccikīrṣitam
- 10
तच्छ्रुत्वा चाब्रुवन्देवाः सहस्राक्षम् इदं वचः
वरेण छन्द्यतां शक्र राजर्षिर्यदि शक्यते
tacchrutvā cābruvandevāḥ sahasrākṣam idaṃ vacaḥ
vareṇa chandyatāṃ śakra rājarṣiryadi śakyate
- 11
यदि ह्यत्र प्रमीता वै स्वर्गं गच्छन्ति मानवाः
अस्मान् अनिष्ट्वा क्रतुभिर्भागो नो न भविष्यति
yadi hyatra pramītā vai svargaṃ gacchanti mānavāḥ
asmān aniṣṭvā kratubhirbhāgo no na bhaviṣyati
- 12
आगम्य च ततः शक्रस्तदा राजर्षिम् अब्रवीत्
अलं खेदेन भवतः क्रियतां वचनं मम
āgamya ca tataḥ śakrastadā rājarṣim abravīt
alaṃ khedena bhavataḥ kriyatāṃ vacanaṃ mama
- 13
मानवा ये निराहारा देहं त्यक्ष्यन्त्यतन्द्रिताः
युधि वा निहताः सम्यग् अपि तिर्यग्गता नृप
mānavā ye nirāhārā dehaṃ tyakṣyantyatandritāḥ
yudhi vā nihatāḥ samyag api tiryaggatā nṛpa
- 14
ते स्वर्गभाजो राजेन्द्र भवन्त्विति महामते
तथास्त्विति ततो राजा कुरुः शक्रम् उवाच ह
te svargabhājo rājendra bhavantviti mahāmate
tathāstviti tato rājā kuruḥ śakram uvāca ha
- 15
ततस्तम् अभ्यनुज्ञाप्य प्रहृष्टेनान्तरात्मना
जगाम त्रिदिवं भूयः क्षिप्रं बलनिषूदनः
tatastam abhyanujñāpya prahṛṣṭenāntarātmanā
jagāma tridivaṃ bhūyaḥ kṣipraṃ balaniṣūdanaḥ
- 16
एवम् एतद्यदुश्रेष्ठ कृष्टं राजर्षिणा पुरा
शक्रेण चाप्यनुज्ञातं पुण्यं प्राणान्विमुञ्चताम्
evam etadyaduśreṣṭha kṛṣṭaṃ rājarṣiṇā purā
śakreṇa cāpyanujñātaṃ puṇyaṃ prāṇānvimuñcatām
- 17
अपि चात्र स्वयं शक्रो जगौ गाथां सुराधिपः
कुरुक्षेत्रे निबद्धां वै तां शृणुष्व हलायुध
api cātra svayaṃ śakro jagau gāthāṃ surādhipaḥ
kurukṣetre nibaddhāṃ vai tāṃ śṛṇuṣva halāyudha
- 18
पांसवो ऽपि कुरुक्षेत्राद्वायुना समुदीरिताः
अपि दुष्कृतकर्माणं नयन्ति परमां गतिम्
pāṃsavo 'pi kurukṣetrādvāyunā samudīritāḥ
api duṣkṛtakarmāṇaṃ nayanti paramāṃ gatim
- 19
सुरर्षभा ब्राह्मणसत्तमाश्च तथा नृगाद्या नरदेवमुख्याः
इष्ट्वा महार्हैः क्रतुभिर्नृसिंह संन्यस्य देहान्सुगतिं प्रपन्नाः
surarṣabhā brāhmaṇasattamāśca tathā nṛgādyā naradevamukhyāḥ
iṣṭvā mahārhaiḥ kratubhirnṛsiṃha saṃnyasya dehānsugatiṃ prapannāḥ
- 20
तरन्तुकारन्तुकयोर्यद् अन्तरं रामह्रदानां च मचक्रुकस्य
एतत्कुरुक्षेत्रसमन्तपञ्चकं प्रजापतेर् उत्तरवेदिर् उच्यते
tarantukārantukayoryad antaraṃ rāmahradānāṃ ca macakrukasya
etatkurukṣetrasamantapañcakaṃ prajāpater uttaravedir ucyate
- 21
शिवं महत्पुण्यम् इदं दिवौकसां सुसंमतं स्वर्गगुणैः समन्वितम्
अतश्च सर्वे ऽपि वसुंधराधिपा हता गमिष्यन्ति महात्मनां गतिम्
śivaṃ mahatpuṇyam idaṃ divaukasāṃ susaṃmataṃ svargaguṇaiḥ samanvitam
ataśca sarve 'pi vasuṃdharādhipā hatā gamiṣyanti mahātmanāṃ gatim

