45 shlokas
- 1
संजय उवाच
अर्जुनो द्रौणिना विद्धो युद्धे बहुभिर् आयसैः
तस्य चानुचरैः शूरैस्त्रिगर्तानां महारथैः
द्रौणिं विव्याध समरे त्रिभिर् एव शिलीमुखैः
saṃjaya uvāca
arjuno drauṇinā viddho yuddhe bahubhir āyasaiḥ
tasya cānucaraiḥ śūraistrigartānāṃ mahārathaiḥ
drauṇiṃ vivyādha samare tribhir eva śilīmukhaiḥ
- 2
तथेतरान्महेष्वासान्द्वाभ्यां द्वाभ्यां धनंजयः
भूयश्चैव महाबाहुः शरवर्षैर् अवाकिरत्
tathetarānmaheṣvāsāndvābhyāṃ dvābhyāṃ dhanaṃjayaḥ
bhūyaścaiva mahābāhuḥ śaravarṣair avākirat
- 3
शरकण्टकितास्ते तु तावका भरतर्षभ
न जहुः समरे पार्थं वध्यमानाः शितैः शरैः
śarakaṇṭakitāste tu tāvakā bharatarṣabha
na jahuḥ samare pārthaṃ vadhyamānāḥ śitaiḥ śaraiḥ
- 4
ते ऽर्जुनं रथवंशेन द्रोणपुत्रपुरोगमाः
अयोधयन्त समरे परिवार्य महारथाः
te 'rjunaṃ rathavaṃśena droṇaputrapurogamāḥ
ayodhayanta samare parivārya mahārathāḥ
- 5
तैस्तु क्षिप्ताः शरा राजन्कार्तस्वरविभूषिताः
अर्जुनस्य रथोपस्थं पूरयामासुर् अञ्जसा
taistu kṣiptāḥ śarā rājankārtasvaravibhūṣitāḥ
arjunasya rathopasthaṃ pūrayāmāsur añjasā
- 6
तथा कृष्णौ महेष्वासौ वृषभौ सर्वधन्विनाम्
शरैर्वीक्ष्य वितुन्नाङ्गौ प्रहृष्टौ युद्धदुर्मदौ
tathā kṛṣṇau maheṣvāsau vṛṣabhau sarvadhanvinām
śarairvīkṣya vitunnāṅgau prahṛṣṭau yuddhadurmadau
- 7
कूबरं रथचक्राणि ईषा योक्त्राणि चाभिभो
युगं चैवानुकर्षं च शरभूतम् अभूत्तदा
kūbaraṃ rathacakrāṇi īṣā yoktrāṇi cābhibho
yugaṃ caivānukarṣaṃ ca śarabhūtam abhūttadā
- 8
नैतादृशं दृष्टपूर्वं राजन्नैव च नः श्रुतम्
यादृशं तत्र पार्थस्य तावकाः सम्प्रचक्रिरे
naitādṛśaṃ dṛṣṭapūrvaṃ rājannaiva ca naḥ śrutam
yādṛśaṃ tatra pārthasya tāvakāḥ sampracakrire
- 9
स रथः सर्वतो भाति चित्रपुङ्खैः शितैः शरैः
उल्काशतैः संप्रदीप्तं विमानम् इव भूतले
sa rathaḥ sarvato bhāti citrapuṅkhaiḥ śitaiḥ śaraiḥ
ulkāśataiḥ saṃpradīptaṃ vimānam iva bhūtale
- 10
ततो ऽर्जुनो महाराज शरैः संनतपर्वभिः
अवाकिरत्तां पृतनां मेघो वृष्ट्या यथाचलम्
tato 'rjuno mahārāja śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
avākirattāṃ pṛtanāṃ megho vṛṣṭyā yathācalam
- 11
ते वध्यमानाः समरे पार्थनामाङ्कितैः शरैः
पार्थभूतम् अमन्यन्त प्रेक्षमाणास्तथाविधम्
te vadhyamānāḥ samare pārthanāmāṅkitaiḥ śaraiḥ
pārthabhūtam amanyanta prekṣamāṇāstathāvidham
- 12
ततो ऽद्भुतशरज्वालो धनुःशब्दानिलो महान्
सेनेन्धनं ददाहाशु तावकं पार्थपावकः
tato 'dbhutaśarajvālo dhanuḥśabdānilo mahān
senendhanaṃ dadāhāśu tāvakaṃ pārthapāvakaḥ
- 13
चक्राणां पततां चैव युगानां च धरातले
तूणीराणां पताकानां ध्वजानां च रथैः सह
cakrāṇāṃ patatāṃ caiva yugānāṃ ca dharātale
tūṇīrāṇāṃ patākānāṃ dhvajānāṃ ca rathaiḥ saha
- 14
ईषाणाम् अनुकर्षाणां त्रिवेणूनां च भारत
अक्षाणाम् अथ योक्त्राणां प्रतोदानां च सर्वशः
īṣāṇām anukarṣāṇāṃ triveṇūnāṃ ca bhārata
akṣāṇām atha yoktrāṇāṃ pratodānāṃ ca sarvaśaḥ
- 15
शिरसां पततां चैव कुण्डलोष्णीषधारिणाम्
भुजानां च महाराज स्कन्धानां च समन्ततः
śirasāṃ patatāṃ caiva kuṇḍaloṣṇīṣadhāriṇām
bhujānāṃ ca mahārāja skandhānāṃ ca samantataḥ
- 16
छत्राणां व्यजनैः सार्धं मुकुटानां च राशयः
समदृश्यन्त पार्थस्य रथमार्गेषु भारत
chatrāṇāṃ vyajanaiḥ sārdhaṃ mukuṭānāṃ ca rāśayaḥ
samadṛśyanta pārthasya rathamārgeṣu bhārata
- 17
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा
बभूव भरतश्रेष्ठ रुद्रस्याक्रीडनं यथा
भीरूणां त्रासजननी शूराणां हर्षवर्धनी
agamyarūpā pṛthivī māṃsaśoṇitakardamā
babhūva bharataśreṣṭha rudrasyākrīḍanaṃ yathā
bhīrūṇāṃ trāsajananī śūrāṇāṃ harṣavardhanī
- 18
हत्वा तु समरे पार्थः सहस्रे द्वे परंतप
रथानां सवरूथानां विधूमो ऽग्निर् इव ज्वलन्
hatvā tu samare pārthaḥ sahasre dve paraṃtapa
rathānāṃ savarūthānāṃ vidhūmo 'gnir iva jvalan
- 19
यथा हि भगवान् अग्निर्जगद्दग्ध्वा चराचरम्
विधूमो दृश्यते राजंस्तथा पार्थो महारथः
yathā hi bhagavān agnirjagaddagdhvā carācaram
vidhūmo dṛśyate rājaṃstathā pārtho mahārathaḥ
- 20
द्रौणिस्तु समरे दृष्ट्वा पाण्डवस्य पराक्रमम्
रथेनातिपताकेन पाण्डवं प्रत्यवारयत्
drauṇistu samare dṛṣṭvā pāṇḍavasya parākramam
rathenātipatākena pāṇḍavaṃ pratyavārayat
- 21
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ श्वेताश्वौ धन्विनां वरौ
समीयतुस्तदा तूर्णं परस्परवधैषिणौ
tāvubhau puruṣavyāghrau śvetāśvau dhanvināṃ varau
samīyatustadā tūrṇaṃ parasparavadhaiṣiṇau
- 22
तयोर् आसीन्महाराज बाणवर्षं सुदारुणम्
जीमूतानां यथा वृष्टिस्तपान्ते भरतर्षभ
tayor āsīnmahārāja bāṇavarṣaṃ sudāruṇam
jīmūtānāṃ yathā vṛṣṭistapānte bharatarṣabha
- 23
अन्योन्यस्पर्धिनौ तौ तु शरैः संनतपर्वभिः
ततक्षतुर्मृधे ऽन्योन्यं शृङ्गाभ्यां वृषभाविव
anyonyaspardhinau tau tu śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
tatakṣaturmṛdhe 'nyonyaṃ śṛṅgābhyāṃ vṛṣabhāviva
- 24
तयोर्युद्धं महाराज चिरं समम् इवाभवत्
अस्त्राणां संगमश्चैव घोरस्तत्राभवन्महान्
tayoryuddhaṃ mahārāja ciraṃ samam ivābhavat
astrāṇāṃ saṃgamaścaiva ghorastatrābhavanmahān
- 25
ततो ऽर्जुनं द्वादशभी रुक्मपुङ्खैः सुतेजनैः
वासुदेवं च दशभिर्द्रौणिर्विव्याध भारत
tato 'rjunaṃ dvādaśabhī rukmapuṅkhaiḥ sutejanaiḥ
vāsudevaṃ ca daśabhirdrauṇirvivyādha bhārata
- 26
ततः प्रहस्य बीभत्सुर्व्याक्षिपद्गाण्डिवं धनुः
मानयित्वा मुहूर्तं च गुरुपुत्रं महाहवे
tataḥ prahasya bībhatsurvyākṣipadgāṇḍivaṃ dhanuḥ
mānayitvā muhūrtaṃ ca guruputraṃ mahāhave
- 27
व्यश्वसूतरथं चक्रे सव्यसाची महारथः
मृदुपूर्वं ततश्चैनं त्रिभिर्विव्याध सायकैः
vyaśvasūtarathaṃ cakre savyasācī mahārathaḥ
mṛdupūrvaṃ tataścainaṃ tribhirvivyādha sāyakaiḥ
- 28
हताश्वे तु रथे तिष्ठन्द्रोणपुत्रस्त्वयस्मयम्
मुसलं पाण्डुपुत्राय चिक्षेप परिघोपमम्
hatāśve tu rathe tiṣṭhandroṇaputrastvayasmayam
musalaṃ pāṇḍuputrāya cikṣepa parighopamam
- 29
तम् आपतन्तं सहसा हेमपट्टविभूषितम्
चिछेद सप्तधा वीरः पार्थः शत्रुनिबर्हणः
tam āpatantaṃ sahasā hemapaṭṭavibhūṣitam
cicheda saptadhā vīraḥ pārthaḥ śatrunibarhaṇaḥ
- 30
स छिन्नं मुसलं दृष्ट्वा द्रौणिः परमकोपनः
आददे परिघं घोरं नगेन्द्रशिखरोपमम्
चिक्षेप चैव पार्थाय द्रौणिर्युद्धविशारदः
sa chinnaṃ musalaṃ dṛṣṭvā drauṇiḥ paramakopanaḥ
ādade parighaṃ ghoraṃ nagendraśikharopamam
cikṣepa caiva pārthāya drauṇiryuddhaviśāradaḥ

