41 shlokas
- 1
संजय उवाच
दुर्योधनो महाराज धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
चक्रतुः सुमहद्युद्धं शरशक्तिसमाकुलम्
saṃjaya uvāca
duryodhano mahārāja dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ
cakratuḥ sumahadyuddhaṃ śaraśaktisamākulam
- 2
तयोर् आसन्महाराज शरधाराः सहस्रशः
अम्बुदानां यथा काले जलधाराः समन्ततः
tayor āsanmahārāja śaradhārāḥ sahasraśaḥ
ambudānāṃ yathā kāle jaladhārāḥ samantataḥ
- 3
राजा तु पार्षतं विद्ध्वा शरैः पञ्चभिर् आयसैः
द्रोणहन्तारम् उग्रेषुः पुनर्विव्याध सप्तभिः
rājā tu pārṣataṃ viddhvā śaraiḥ pañcabhir āyasaiḥ
droṇahantāram ugreṣuḥ punarvivyādha saptabhiḥ
- 4
धृष्टद्युम्नस्तु समरे बलवान्दृढविक्रमः
सप्तत्या विशिखानां वै दुर्योधनम् अपीडयत्
dhṛṣṭadyumnastu samare balavāndṛḍhavikramaḥ
saptatyā viśikhānāṃ vai duryodhanam apīḍayat
- 5
पीडितं प्रेक्ष्य राजानं सोदर्या भरतर्षभ
महत्या सेनया सार्धं परिवव्रुः स्म पार्षतम्
pīḍitaṃ prekṣya rājānaṃ sodaryā bharatarṣabha
mahatyā senayā sārdhaṃ parivavruḥ sma pārṣatam
- 6
स तैः परिवृतः शूरैः सर्वतो ऽतिरथैर्भृशम्
व्यचरत्समरे राजन्दर्शयन्हस्तलाघवम्
sa taiḥ parivṛtaḥ śūraiḥ sarvato 'tirathairbhṛśam
vyacaratsamare rājandarśayanhastalāghavam
- 7
शिखण्डी कृतवर्माणं गौतमं च महारथम्
प्रभद्रकैः समायुक्तो योधयामास धन्विनौ
śikhaṇḍī kṛtavarmāṇaṃ gautamaṃ ca mahāratham
prabhadrakaiḥ samāyukto yodhayāmāsa dhanvinau
- 8
तत्रापि सुमहद्युद्धं घोररूपं विशां पते
प्राणान्संत्यजतां युद्धे प्राणद्यूताभिदेवने
tatrāpi sumahadyuddhaṃ ghorarūpaṃ viśāṃ pate
prāṇānsaṃtyajatāṃ yuddhe prāṇadyūtābhidevane
- 9
शल्यस्तु शरवर्षाणि विमुञ्चन्सर्वतोदिशम्
पाण्डवान्पीडयामास ससात्यकिवृकोदरान्
śalyastu śaravarṣāṇi vimuñcansarvatodiśam
pāṇḍavānpīḍayāmāsa sasātyakivṛkodarān
- 10
तथोभौ च यमौ युद्धे यमतुल्यपराक्रमौ
योधयामास राजेन्द्र वीर्येण च बलेन च
tathobhau ca yamau yuddhe yamatulyaparākramau
yodhayāmāsa rājendra vīryeṇa ca balena ca
- 11
शल्यसायकनुन्नानां पाण्डवानां महामृधे
त्रातारं नाध्यगच्छन्त केचित्तत्र महारथाः
śalyasāyakanunnānāṃ pāṇḍavānāṃ mahāmṛdhe
trātāraṃ nādhyagacchanta kecittatra mahārathāḥ
- 12
ततस्तु नकुलः शूरो धर्मराजे प्रपीडिते
अभिदुद्राव वेगेन मातुलं माद्रिनन्दनः
tatastu nakulaḥ śūro dharmarāje prapīḍite
abhidudrāva vegena mātulaṃ mādrinandanaḥ
- 13
संछाद्य समरे शल्यं नकुलः परवीरहा
विव्याध चैनं दशभिः स्मयमानः स्तनान्तरे
saṃchādya samare śalyaṃ nakulaḥ paravīrahā
vivyādha cainaṃ daśabhiḥ smayamānaḥ stanāntare
- 14
सर्वपारशवैर्बाणैः कर्मारपरिमार्जितैः
स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैर्धनुर्यन्त्रप्रचोदितैः
sarvapāraśavairbāṇaiḥ karmāraparimārjitaiḥ
svarṇapuṅkhaiḥ śilādhautairdhanuryantrapracoditaiḥ
- 15
शल्यस्तु पीडितस्तेन स्वस्रीयेण महात्मना
नकुलं पीडयामास पत्रिभिर्नतपर्वभिः
śalyastu pīḍitastena svasrīyeṇa mahātmanā
nakulaṃ pīḍayāmāsa patribhirnataparvabhiḥ
- 16
ततो युधिष्ठिरो राजा भीमसेनो ऽथ सात्यकिः
सहदेवश्च माद्रेयो मद्रराजम् उपाद्रवन्
tato yudhiṣṭhiro rājā bhīmaseno 'tha sātyakiḥ
sahadevaśca mādreyo madrarājam upādravan
- 17
तान् आपतत एवाशु पूरयानान्रथस्वनैः
दिशश्च प्रदिशश्चैव कम्पयानांश्च मेदिनीम्
प्रतिजग्राह समरे सेनापतिर् अमित्रजित्
tān āpatata evāśu pūrayānānrathasvanaiḥ
diśaśca pradiśaścaiva kampayānāṃśca medinīm
pratijagrāha samare senāpatir amitrajit
- 18
युधिष्ठिरं त्रिभिर्विद्ध्वा भीमसेनं च सप्तभिः
सात्यकिं च शतेनाजौ सहदेवं त्रिभिः शरैः
yudhiṣṭhiraṃ tribhirviddhvā bhīmasenaṃ ca saptabhiḥ
sātyakiṃ ca śatenājau sahadevaṃ tribhiḥ śaraiḥ
- 19
ततस्तु सशरं चापं नकुलस्य महात्मनः
मद्रेश्वरः क्षुरप्रेण तदा चिछेद मारिष
तद् अशीर्यत विच्छिन्नं धनुः शल्यस्य सायकैः
tatastu saśaraṃ cāpaṃ nakulasya mahātmanaḥ
madreśvaraḥ kṣurapreṇa tadā cicheda māriṣa
tad aśīryata vicchinnaṃ dhanuḥ śalyasya sāyakaiḥ
- 20
अथान्यद्धनुर् आदाय माद्रीपुत्रो महारथः
मद्रराजरथं तूर्णं पूरयामास पत्रिभिः
athānyaddhanur ādāya mādrīputro mahārathaḥ
madrarājarathaṃ tūrṇaṃ pūrayāmāsa patribhiḥ
- 21
युधिष्ठिरस्तु मद्रेशं सहदेवश्च मारिष
दशभिर्दशभिर्बाणैर् उरस्येनम् अविध्यताम्
yudhiṣṭhirastu madreśaṃ sahadevaśca māriṣa
daśabhirdaśabhirbāṇair urasyenam avidhyatām
- 22
भीमसेनस्ततः षष्ट्या सात्यकिर्नवभिः शरैः
मद्रराजम् अभिद्रुत्य जघ्नतुः कङ्कपत्रिभिः
bhīmasenastataḥ ṣaṣṭyā sātyakirnavabhiḥ śaraiḥ
madrarājam abhidrutya jaghnatuḥ kaṅkapatribhiḥ
- 23
मद्रराजस्ततः क्रुद्धः सात्यकिं नवभिः शरैः
विव्याध भूयः सप्तत्या शराणां नतपर्वणाम्
madrarājastataḥ kruddhaḥ sātyakiṃ navabhiḥ śaraiḥ
vivyādha bhūyaḥ saptatyā śarāṇāṃ nataparvaṇām
- 24
अथास्य सशरं चापं मुष्टौ चिछेद मारिष
हयांश्च चतुरः संख्ये प्रेषयामास मृत्यवे
athāsya saśaraṃ cāpaṃ muṣṭau cicheda māriṣa
hayāṃśca caturaḥ saṃkhye preṣayāmāsa mṛtyave
- 25
विरथं सात्यकिं कृत्वा मद्रराजो महाबलः
विशिखानां शतेनैनम् आजघान समन्ततः
virathaṃ sātyakiṃ kṛtvā madrarājo mahābalaḥ
viśikhānāṃ śatenainam ājaghāna samantataḥ
- 26
माद्रीपुत्रौ तु संरब्धौ भीमसेनं च पाण्डवम्
युधिष्ठिरं च कौरव्य विव्याध दशभिः शरैः
mādrīputrau tu saṃrabdhau bhīmasenaṃ ca pāṇḍavam
yudhiṣṭhiraṃ ca kauravya vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ
- 27
तत्राद्भुतम् अपश्याम मद्रराजस्य पौरुषम्
यद् एनं सहिताः पार्था नाभ्यवर्तन्त संयुगे
tatrādbhutam apaśyāma madrarājasya pauruṣam
yad enaṃ sahitāḥ pārthā nābhyavartanta saṃyuge
- 28
अथान्यं रथम् आस्थाय सात्यकिः सत्यविक्रमः
पीडितान्पाण्डवान्दृष्ट्वा मद्रराजवशं गतान्
अभिदुद्राव वेगेन मद्राणाम् अधिपं बली
athānyaṃ ratham āsthāya sātyakiḥ satyavikramaḥ
pīḍitānpāṇḍavāndṛṣṭvā madrarājavaśaṃ gatān
abhidudrāva vegena madrāṇām adhipaṃ balī
- 29
आपतन्तं रथं तस्य शल्यः समितिशोभनः
प्रत्युद्ययौ रथेनैव मत्तो मत्तम् इव द्विपम्
āpatantaṃ rathaṃ tasya śalyaḥ samitiśobhanaḥ
pratyudyayau rathenaiva matto mattam iva dvipam
- 30
स संनिपातस्तुमुलो बभूवाद्भुतदर्शनः
सात्यकेश्चैव शूरस्य मद्राणाम् अधिपस्य च
यादृशो वै पुरा वृत्तः शम्बरामरराजयोः
sa saṃnipātastumulo babhūvādbhutadarśanaḥ
sātyakeścaiva śūrasya madrāṇām adhipasya ca
yādṛśo vai purā vṛttaḥ śambarāmararājayoḥ

