41 shlokas
- 1
संजय उवाच
एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञो मद्रराजः प्रतापवान्
दुर्योधनं तदा राजन्वाक्यम् एतद् उवाच ह
saṃjaya uvāca
etacchrutvā vaco rājño madrarājaḥ pratāpavān
duryodhanaṃ tadā rājanvākyam etad uvāca ha
- 2
दुर्योधन महाबाहो शृणु वाक्यविदां वर
यावेतौ मन्यसे कृष्णौ रथस्थौ रथिनां वरौ
न मे तुल्यावुभावेतौ बाहुवीर्ये कथंचन
duryodhana mahābāho śṛṇu vākyavidāṃ vara
yāvetau manyase kṛṣṇau rathasthau rathināṃ varau
na me tulyāvubhāvetau bāhuvīrye kathaṃcana
- 3
उद्यतां पृथिवीं सर्वां ससुरासुरमानवाम्
योधयेयं रणमुखे संक्रुद्धः किमु पाण्डवान्
विजेष्ये च रणे पार्थान्सोमकांश्च समागतान्
udyatāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ sasurāsuramānavām
yodhayeyaṃ raṇamukhe saṃkruddhaḥ kimu pāṇḍavān
vijeṣye ca raṇe pārthānsomakāṃśca samāgatān
- 4
अहं सेनाप्रणेता ते भविष्यामि न संशयः
तं च व्यूहं विधास्यामि न तरिष्यन्ति यं परे
इति सत्यं ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशयः
ahaṃ senāpraṇetā te bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ
taṃ ca vyūhaṃ vidhāsyāmi na tariṣyanti yaṃ pare
iti satyaṃ bravīmyeṣa duryodhana na saṃśayaḥ
- 5
एवम् उक्तस्ततो राजा मद्राधिपतिम् अञ्जसा
अभ्यषिञ्चत सेनाया मध्ये भरतसत्तम
विधिना शास्त्रदृष्टेन हृष्टरूपो विशां पते
evam uktastato rājā madrādhipatim añjasā
abhyaṣiñcata senāyā madhye bharatasattama
vidhinā śāstradṛṣṭena hṛṣṭarūpo viśāṃ pate
- 6
अभिषिक्ते ततस्तस्मिन्सिंहनादो महान् अभूत्
तव सैन्येष्ववाद्यन्त वादित्राणि च भारत
abhiṣikte tatastasminsiṃhanādo mahān abhūt
tava sainyeṣvavādyanta vāditrāṇi ca bhārata
- 7
हृष्टाश्चासंस्तदा योधा मद्रकाश्च महारथाः
तुष्टुवुश्चैव राजानं शल्यम् आहवशोभिनम्
hṛṣṭāścāsaṃstadā yodhā madrakāśca mahārathāḥ
tuṣṭuvuścaiva rājānaṃ śalyam āhavaśobhinam
- 8
जय राजंश्चिरं जीव जहि शत्रून्समागतान्
तव बाहुबलं प्राप्य धार्तराष्ट्रा महाबलाः
निखिलां पृथिवीं सर्वां प्रशासन्तु हतद्विषः
jaya rājaṃściraṃ jīva jahi śatrūnsamāgatān
tava bāhubalaṃ prāpya dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ
nikhilāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ praśāsantu hatadviṣaḥ
- 9
त्वं हि शक्तो रणे जेतुं ससुरासुरमानवान्
मर्त्यधर्माण इह तु किमु सोमकसृञ्जयान्
tvaṃ hi śakto raṇe jetuṃ sasurāsuramānavān
martyadharmāṇa iha tu kimu somakasṛñjayān
- 10
एवं संस्तूयमानस्तु मद्राणाम् अधिपो बली
हर्षं प्राप तदा वीरो दुरापम् अकृतात्मभिः
evaṃ saṃstūyamānastu madrāṇām adhipo balī
harṣaṃ prāpa tadā vīro durāpam akṛtātmabhiḥ
- 11
शल्य उवाच
अद्यैवाहं रणे सर्वान्पाञ्चालान्सह पाण्डवैः
निहनिष्यामि राजेन्द्र स्वर्गं यास्यामि वा हतः
śalya uvāca
adyaivāhaṃ raṇe sarvānpāñcālānsaha pāṇḍavaiḥ
nihaniṣyāmi rājendra svargaṃ yāsyāmi vā hataḥ
- 12
अद्य पश्यन्तु मां लोका विचरन्तम् अभीतवत्
अद्य पाण्डुसुताः सर्वे वासुदेवः ससात्यकिः
adya paśyantu māṃ lokā vicarantam abhītavat
adya pāṇḍusutāḥ sarve vāsudevaḥ sasātyakiḥ
- 13
पाञ्चालाश्चेदयश्चैव द्रौपदेयाश्च सर्वशः
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सर्वे चापि प्रभद्रकाः
pāñcālāścedayaścaiva draupadeyāśca sarvaśaḥ
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca sarve cāpi prabhadrakāḥ
- 14
विक्रमं मम पश्यन्तु धनुषश्च महद्बलम्
लाघवं चास्त्रवीर्यं च भुजयोश्च बलं युधि
vikramaṃ mama paśyantu dhanuṣaśca mahadbalam
lāghavaṃ cāstravīryaṃ ca bhujayośca balaṃ yudhi
- 15
अद्य पश्यन्तु मे पार्थाः सिद्धाश्च सह चारणैः
यादृशं मे बलं बाह्वोः संपद् अस्त्रेषु या च मे
adya paśyantu me pārthāḥ siddhāśca saha cāraṇaiḥ
yādṛśaṃ me balaṃ bāhvoḥ saṃpad astreṣu yā ca me
- 16
अद्य मे विक्रमं दृष्ट्वा पाण्डवानां महारथाः
प्रतीकारपरा भूत्वा चेष्टन्तां विविधाः क्रियाः
adya me vikramaṃ dṛṣṭvā pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ
pratīkāraparā bhūtvā ceṣṭantāṃ vividhāḥ kriyāḥ
- 17
अद्य सैन्यानि पाण्डूनां द्रावयिष्ये समन्ततः
द्रोणभीष्मावति विभो सूतपुत्रं च संयुगे
विचरिष्ये रणे युध्यन्प्रियार्थं तव कौरव
adya sainyāni pāṇḍūnāṃ drāvayiṣye samantataḥ
droṇabhīṣmāvati vibho sūtaputraṃ ca saṃyuge
vicariṣye raṇe yudhyanpriyārthaṃ tava kaurava
- 18
संजय उवाच
अभिषिक्ते तदा शल्ये तव सैन्येषु मानद
न कर्णव्यसनं किंचिन्मेनिरे तत्र भारत
saṃjaya uvāca
abhiṣikte tadā śalye tava sainyeṣu mānada
na karṇavyasanaṃ kiṃcinmenire tatra bhārata
- 19
हृष्टाः सुमनसश्चैव बभूवुस्तत्र सैनिकाः
मेनिरे निहतान्पार्थान्मद्रराजवशं गतान्
hṛṣṭāḥ sumanasaścaiva babhūvustatra sainikāḥ
menire nihatānpārthānmadrarājavaśaṃ gatān
- 20
प्रहर्षं प्राप्य सेना तु तावकी भरतर्षभ
तां रात्रिं सुखिनी सुप्ता स्वस्थचित्तेव साभवत्
praharṣaṃ prāpya senā tu tāvakī bharatarṣabha
tāṃ rātriṃ sukhinī suptā svasthacitteva sābhavat
- 21
सैन्यस्य तव तं शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः
वार्ष्णेयम् अब्रवीद्वाक्यं सर्वक्षत्रस्य शृण्वतः
sainyasya tava taṃ śabdaṃ śrutvā rājā yudhiṣṭhiraḥ
vārṣṇeyam abravīdvākyaṃ sarvakṣatrasya śṛṇvataḥ
- 22
मद्रराजः कृतः शल्यो धार्तराष्ट्रेण माधव
सेनापतिर्महेष्वासः सर्वसैन्येषु पूजितः
madrarājaḥ kṛtaḥ śalyo dhārtarāṣṭreṇa mādhava
senāpatirmaheṣvāsaḥ sarvasainyeṣu pūjitaḥ
- 23
एतच्छ्रुत्वा यथाभूतं कुरु माधव यत्क्षमम्
भवान्नेता च गोप्ता च विधत्स्व यद् अनन्तरम्
etacchrutvā yathābhūtaṃ kuru mādhava yatkṣamam
bhavānnetā ca goptā ca vidhatsva yad anantaram
- 24
तम् अब्रवीन्महाराज वासुदेवो जनाधिपम्
आर्तायनिम् अहं जाने यथातत्त्वेन भारत
tam abravīnmahārāja vāsudevo janādhipam
ārtāyanim ahaṃ jāne yathātattvena bhārata
- 25
वीर्यवांश्च महातेजा महात्मा च विशेषतः
कृती च चित्रयोधी च संयुक्तो लाघवेन च
vīryavāṃśca mahātejā mahātmā ca viśeṣataḥ
kṛtī ca citrayodhī ca saṃyukto lāghavena ca
- 26
यादृग्भीष्मस्तथा द्रोणो यादृक्कर्णश्च संयुगे
तादृशस्तद्विशिष्टो वा मद्रराजो मतो मम
yādṛgbhīṣmastathā droṇo yādṛkkarṇaśca saṃyuge
tādṛśastadviśiṣṭo vā madrarājo mato mama
- 27
युध्यमानस्य तस्याजौ चिन्तयन्न् एव भारत
योद्धारं नाधिगच्छामि तुल्यरूपं जनाधिप
yudhyamānasya tasyājau cintayann eva bhārata
yoddhāraṃ nādhigacchāmi tulyarūpaṃ janādhipa
- 28
शिखण्ड्यर्जुनभीमानां सात्वतस्य च भारत
धृष्टद्युम्नस्य च तथा बलेनाभ्यधिको रणे
śikhaṇḍyarjunabhīmānāṃ sātvatasya ca bhārata
dhṛṣṭadyumnasya ca tathā balenābhyadhiko raṇe
- 29
मद्रराजो महाराज सिंहद्विरदविक्रमः
विचरिष्यत्य् अभीः काले कालः क्रुद्धः प्रजास्विव
madrarājo mahārāja siṃhadviradavikramaḥ
vicariṣyaty abhīḥ kāle kālaḥ kruddhaḥ prajāsviva
- 30
तस्याद्य न प्रपश्यामि प्रतियोद्धारम् आहवे
त्वाम् ऋते पुरुषव्याघ्र शार्दूलसमविक्रमम्
tasyādya na prapaśyāmi pratiyoddhāram āhave
tvām ṛte puruṣavyāghra śārdūlasamavikramam

