30 shlokas
- 1
अथ हैमवतीं राम दिशं त्यक्त्वा महामुनिः
पूर्वां दिशमनुप्राप्य तपस्तेपे सुदारुणम्
atha haimavatīṃ rāma diśaṃ tyaktvā mahāmuniḥ
pūrvāṃ diśamanuprāpya tapastepe sudāruṇam
- 2
मौनं वर्षसहस्रस्य कृत्वा व्रतमनुत्तमम्
चकाराप्रतिमं राम तपः परमदुष्करम्
maunaṃ varṣasahasrasya kṛtvā vratamanuttamam
cakārāpratimaṃ rāma tapaḥ paramaduṣkaram
- 3
पूर्णे वर्षसहस्रे तु काष्ठभूतं महामुनिम्
विघ्नैर्बहुभिराधूतं क्रोधो नान्तरमाविशत्
pūrṇe varṣasahasre tu kāṣṭhabhūtaṃ mahāmunim
vighnairbahubhirādhūtaṃ krodho nāntaramāviśat
- 4
ततो देवाः सगन्धर्वाः पन्नगासुरराक्षसाः
मोहितास्तेजसा तस्य तपसा मन्दरश्मयः
कश्मलोपहताः सर्वे पितामहमथाब्रुवन्
tato devāḥ sagandharvāḥ pannagāsurarākṣasāḥ
mohitāstejasā tasya tapasā mandaraśmayaḥ
kaśmalopahatāḥ sarve pitāmahamathābruvan
- 5
बहुभिः कारणैर्देव विश्वामित्रो महामुनिः
लोभितः क्रोधितश्चैव तपसा चाभिवर्धते
bahubhiḥ kāraṇairdeva viśvāmitro mahāmuniḥ
lobhitaḥ krodhitaścaiva tapasā cābhivardhate
- 6
न ह्यस्य वृजिनं किंचिद्दृश्यते सूक्ष्ममप्यथ
न दीयते यदि त्वस्य मनसा यदभीप्सितम्
विनाशयति त्रैलोक्यं तपसा सचराचरम्
व्याकुलाश्च दिशः सर्वा न च किंचित्प्रकाशते
na hyasya vṛjinaṃ kiṃciddṛśyate sūkṣmamapyatha
na dīyate yadi tvasya manasā yadabhīpsitam
vināśayati trailokyaṃ tapasā sacarācaram
vyākulāśca diśaḥ sarvā na ca kiṃcitprakāśate
- 7
सागराः क्षुभिताः सर्वे विशीर्यन्ते च पर्वताः
प्रकम्पते च पृथिवी वायुर्वाति भृशाकुलः
sāgarāḥ kṣubhitāḥ sarve viśīryante ca parvatāḥ
prakampate ca pṛthivī vāyurvāti bhṛśākulaḥ
- 8
बुद्धिं न कुरुते यावन्नाशे देव महामुनिः
तावत्प्रसाद्यो भगवानग्निरूपो महाद्युतिः
buddhiṃ na kurute yāvannāśe deva mahāmuniḥ
tāvatprasādyo bhagavānagnirūpo mahādyutiḥ
- 9
कालाग्निना यथा पूर्वं त्रैलोक्यं दह्यतेऽखिलम्
देवराज्ये चिकीर्षेत दीयतामस्य यन्मतम्
kālāgninā yathā pūrvaṃ trailokyaṃ dahyate'khilam
devarājye cikīrṣeta dīyatāmasya yanmatam
- 10
ततः सुरगणाः सर्वे पितामहपुरोगमाः
विश्वामित्रं महात्मानं वाक्यं मधुरमब्रुवन्
tataḥ suragaṇāḥ sarve pitāmahapurogamāḥ
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ vākyaṃ madhuramabruvan
- 11
ब्रह्मर्षे स्वागतं तेऽस्तु तपसा स्म सुतोषिताः
ब्राह्मण्यं तपसोग्रेण प्राप्तवानसि कौशिक
brahmarṣe svāgataṃ te'stu tapasā sma sutoṣitāḥ
brāhmaṇyaṃ tapasogreṇa prāptavānasi kauśika
- 12
दीर्घमायुश्च ते ब्रह्मन्ददामि समरुद्गणः
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गच्छ सौम्य यथासुखम्
dīrghamāyuśca te brahmandadāmi samarudgaṇaḥ
svasti prāpnuhi bhadraṃ te gaccha saumya yathāsukham
- 13
पितामहवचः श्रुत्वा सर्वेषां च दिवौकसाम्
कृत्वा प्रणामं मुदितो व्याजहार महामुनिः
pitāmahavacaḥ śrutvā sarveṣāṃ ca divaukasām
kṛtvā praṇāmaṃ mudito vyājahāra mahāmuniḥ
- 14
ब्राह्मण्यं यदि मे प्राप्तं दीर्घमायुस्तथैव च
ओंकारोऽथ वषट्कारो वेदाश्च वरयन्तु माम्
brāhmaṇyaṃ yadi me prāptaṃ dīrghamāyustathaiva ca
oṃkāro'tha vaṣaṭkāro vedāśca varayantu mām
- 15
क्षत्रवेदविदां श्रेष्ठो ब्रह्मवेदविदामपि
ब्रह्मपुत्रो वसिष्ठो मामेवं वदतु देवताः
यद्ययं परमः कामः कृतो यान्तु सुरर्षभाः
kṣatravedavidāṃ śreṣṭho brahmavedavidāmapi
brahmaputro vasiṣṭho māmevaṃ vadatu devatāḥ
yadyayaṃ paramaḥ kāmaḥ kṛto yāntu surarṣabhāḥ
- 16
ततः प्रसादितो देवैर्वसिष्ठो जपतां वरः
सख्यं चकार ब्रह्मर्षिरेवमस्त्विति चाब्रवीत्
tataḥ prasādito devairvasiṣṭho japatāṃ varaḥ
sakhyaṃ cakāra brahmarṣirevamastviti cābravīt
- 17
ब्रह्मर्षित्वं न संदेहः सर्वं सम्पत्स्यते तव
इत्युक्त्वा देवताश्चापि सर्वा जग्मुर्यथागतम्
brahmarṣitvaṃ na saṃdehaḥ sarvaṃ sampatsyate tava
ityuktvā devatāścāpi sarvā jagmuryathāgatam
- 18
विश्वामित्रोऽपि धर्मात्मा लब्ध्वा ब्राह्मण्यमुत्तमम्
पूजयामास ब्रह्मर्षिं वसिष्ठं जपतां वरम्
viśvāmitro'pi dharmātmā labdhvā brāhmaṇyamuttamam
pūjayāmāsa brahmarṣiṃ vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam
- 19
कृतकामो महीं सर्वां चचार तपसि स्थितः
एवं त्वनेन ब्राह्मण्यं प्राप्तं राम महात्मना
kṛtakāmo mahīṃ sarvāṃ cacāra tapasi sthitaḥ
evaṃ tvanena brāhmaṇyaṃ prāptaṃ rāma mahātmanā
- 20
एष राम मुनिश्रेष्ठ एष विग्रहवांस्तपः
एष धर्मः परो नित्यं वीर्यस्यैष परायणम्
eṣa rāma muniśreṣṭha eṣa vigrahavāṃstapaḥ
eṣa dharmaḥ paro nityaṃ vīryasyaiṣa parāyaṇam
- 21
शतानन्दवचः श्रुत्वा रामलक्ष्मणसंनिधौ
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच कुशिकात्मजम्
śatānandavacaḥ śrutvā rāmalakṣmaṇasaṃnidhau
janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca kuśikātmajam
- 22
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुंगव
यज्ञं काकुत्स्थ सहितः प्राप्तवानसि धार्मिक
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṃgava
yajñaṃ kākutstha sahitaḥ prāptavānasi dhārmika
- 23
पावितोऽहं त्वया ब्रह्मन्दर्शनेन महामुने
गुणा बहुविधाः प्राप्तास्तव संदर्शनान्मया
pāvito'haṃ tvayā brahmandarśanena mahāmune
guṇā bahuvidhāḥ prāptāstava saṃdarśanānmayā
- 24
विस्तरेण च ते ब्रह्मन्कीर्त्यमानं महत्तपः
श्रुतं मया महातेजो रामेण च महात्मना
vistareṇa ca te brahmankīrtyamānaṃ mahattapaḥ
śrutaṃ mayā mahātejo rāmeṇa ca mahātmanā
- 25
सदस्यैः प्राप्य च सदः श्रुतास्ते बहवो गुणाः
sadasyaiḥ prāpya ca sadaḥ śrutāste bahavo guṇāḥ
- 26
अप्रमेयं तपस्तुभ्यमप्रमेयं च ते बलम्
अप्रमेया गुणाश्चैव नित्यं ते कुशिकात्मज
aprameyaṃ tapastubhyamaprameyaṃ ca te balam
aprameyā guṇāścaiva nityaṃ te kuśikātmaja
- 27
तृप्तिराश्चर्यभूतानां कथानां नास्ति मे विभो
कर्मकालो मुनिश्रेष्ठ लम्बते रविमण्डलम्
tṛptirāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ nāsti me vibho
karmakālo muniśreṣṭha lambate ravimaṇḍalam
- 28
श्वः प्रभाते महातेजो द्रष्टुमर्हसि मां पुनः
स्वागतं तपसां श्रेष्ठ मामनुज्ञातुमर्हसि
śvaḥ prabhāte mahātejo draṣṭumarhasi māṃ punaḥ
svāgataṃ tapasāṃ śreṣṭha māmanujñātumarhasi
- 29
एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठं वैदेहो मिथिलाधिपः
प्रदक्षिणं चकाराशु सोपाध्यायः सबान्धवः
evamuktvā muniśreṣṭhaṃ vaideho mithilādhipaḥ
pradakṣiṇaṃ cakārāśu sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ
- 30
विश्वामित्रोऽपि धर्मात्मा सहरामः सलक्ष्मणः
स्वं वाटमभिचक्राम पूज्यमानो महर्षिभिः
viśvāmitro'pi dharmātmā saharāmaḥ salakṣmaṇaḥ
svaṃ vāṭamabhicakrāma pūjyamāno maharṣibhiḥ