Sarga 9

32 shlokas

1. 1

   सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा

   यथर्ष्यशृङ्गस्त्वानीतः शृणु मे मन्त्रिभिः सह

   sumantraścodito rājñā provācedaṃ vacastadā

   yatharṣyaśṛṅgastvānītaḥ śṛṇu me mantribhiḥ saha

2. 2

   लोमपादमुवाचेदं सहामात्यः पुरोहितः

   उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तितः

   lomapādamuvācedaṃ sahāmātyaḥ purohitaḥ

   upāyo nirapāyo'yamasmābhirabhicintitaḥ

3. 3

   ऋश्यशृङ्गो वनचरस्तपःस्वाध्यायने रतः

   अनभिज्ञः स नारीणां विषयाणां सुखस्य च

   ṛśyaśṛṅgo vanacarastapaḥsvādhyāyane rataḥ

   anabhijñaḥ sa nārīṇāṃ viṣayāṇāṃ sukhasya ca

4. 4

   इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभिः

   पुरमानाययिष्यामः क्षिप्रं चाध्यवसीयताम्

   indriyārthairabhimatairnaracittapramāthibhiḥ

   puramānāyayiṣyāmaḥ kṣipraṃ cādhyavasīyatām

5. 5

   गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यः स्वलंकृताः

   प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृताः

   gaṇikāstatra gacchantu rūpavatyaḥ svalaṃkṛtāḥ

   pralobhya vividhopāyairāneṣyantīha satkṛtāḥ

6. 6

   श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम्

   पुरोहितो मन्त्रिणश्च तथा चक्रुश्च ते तदा

   śrutvā tatheti rājā ca pratyuvāca purohitam

   purohito mantriṇaśca tathā cakruśca te tadā

7. 7

   वारमुख्यास्तु तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत्

   आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन्यत्नं कुर्वन्ति दर्शने

   ऋषिपुत्रस्य घोरस्य नित्यमाश्रमवासिनः

   vāramukhyāstu tacchrutvā vanaṃ praviviśurmahat

   āśramasyāvidūre'sminyatnaṃ kurvanti darśane

   ṛṣiputrasya ghorasya nityamāśramavāsinaḥ

8. 8

   पितुः स नित्यसंतुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्

   pituḥ sa nityasaṃtuṣṭo nāticakrāma cāśramāt

9. 9

   न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना

   स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सत्त्वं नगरराष्ट्रजम्

   na tena janmaprabhṛti dṛṣṭapūrvaṃ tapasvinā

   strī vā pumānvā yaccānyatsattvaṃ nagararāṣṭrajam

10. 10

    ततः कदाचित्तं देशमाजगाम यदृच्छया

    विभाण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद्वराङ्गनाः

    tataḥ kadācittaṃ deśamājagāma yadṛcchayā

    vibhāṇḍakasutastatra tāścāpaśyadvarāṅganāḥ

11. 11

    ताश्चित्रवेषाः प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वरैः

    ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन्

    tāścitraveṣāḥ pramadā gāyantyo madhurasvaraiḥ

    ṛṣiputramupāgamya sarvā vacanamabruvan

12. 12

    कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मञ्ज्ञातुमिच्छामहे वयम्

    एकस्त्वं विजने घोरे वने चरसि शंस नः

    kastvaṃ kiṃ vartase brahmañjñātumicchāmahe vayam

    ekastvaṃ vijane ghore vane carasi śaṃsa naḥ

13. 13

    अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रियः

    हार्दात्तस्य मतिर्जाता आख्यातुं पितरं स्वकम्

    adṛṣṭarūpāstāstena kāmyarūpā vane striyaḥ

    hārdāttasya matirjātā ākhyātuṃ pitaraṃ svakam

14. 14

    पिता विभाण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरसः

    ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि

    pitā vibhāṇḍako'smākaṃ tasyāhaṃ suta aurasaḥ

    ṛśyaśṛṅga iti khyātaṃ nāma karma ca me bhuvi

15. 15

    इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शनाः

    करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम्

    ihāśramapado'smākaṃ samīpe śubhadarśanāḥ

    kariṣye vo'tra pūjāṃ vai sarveṣāṃ vidhipūrvakam

16. 16

    ऋषिपुत्रवचः श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै

    तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुः सर्वाश्च तेन ह

    ṛṣiputravacaḥ śrutvā sarvāsāṃ matirāsa vai

    tadāśramapadaṃ draṣṭuṃ jagmuḥ sarvāśca tena ha

17. 17

    गतानां तु ततः पूजामृषिपुत्रश्चकार ह

    इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलं फलं च नः

    gatānāṃ tu tataḥ pūjāmṛṣiputraścakāra ha

    idamarghyamidaṃ pādyamidaṃ mūlaṃ phalaṃ ca naḥ

18. 18

    प्रतिगृह्य तु तां पूजां सर्वा एव समुत्सुकाः

    ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं तु गमनाय मतिं दधुः

    pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ sarvā eva samutsukāḥ

    ṛṣerbhītāśca śīghraṃ tu gamanāya matiṃ dadhuḥ

19. 19

    अस्माकमपि मुख्यानि फलानीमानि वै द्विज

    गृहाण प्रति भद्रं ते भक्षयस्व च माचिरम्

    asmākamapi mukhyāni phalānīmāni vai dvija

    gṛhāṇa prati bhadraṃ te bhakṣayasva ca māciram

20. 20

    ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विताः

    मोदकान्प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधाञ्शुभान्

    tatastāstaṃ samāliṅgya sarvā harṣasamanvitāḥ

    modakānpradadustasmai bhakṣyāṃśca vividhāñśubhān

21. 21

    तानि चास्वाद्य तेजस्वी फलानीति स्म मन्यते

    अनास्वादितपूर्वाणि वने नित्यनिवासिना

    tāni cāsvādya tejasvī phalānīti sma manyate

    anāsvāditapūrvāṇi vane nityanivāsinā

22. 22

    आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च

    गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुः स्त्रियः

    āpṛcchya ca tadā vipraṃ vratacaryāṃ nivedya ca

    gacchanti smāpadeśāttā bhītāstasya pituḥ striyaḥ

23. 23

    गतासु तासु सर्वासु काश्यपस्यात्मजो द्विजः

    अस्वस्थहृदयश्चासीद्दुःखं स्म परिवर्तते

    gatāsu tāsu sarvāsu kāśyapasyātmajo dvijaḥ

    asvasthahṛdayaścāsīdduḥkhaṃ sma parivartate

24. 24

    ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान्

    मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्याः स्वलंकृताः

    tato'paredyustaṃ deśamājagāma sa vīryavān

    manojñā yatra tā dṛṣṭā vāramukhyāḥ svalaṃkṛtāḥ

25. 25

    दृष्ट्वैव च तदा विप्रमायान्तं हृष्टमानसाः

    उपसृत्य ततः सर्वास्तास्तमूचुरिदं वचः

    dṛṣṭvaiva ca tadā vipramāyāntaṃ hṛṣṭamānasāḥ

    upasṛtya tataḥ sarvāstāstamūcuridaṃ vacaḥ

26. 26

    एह्याश्रमपदं सौम्य अस्माकमिति चाब्रुवन्

    तत्राप्येष विधिः श्रीमान्विशेषेण भविष्यति

    ehyāśramapadaṃ saumya asmākamiti cābruvan

    tatrāpyeṣa vidhiḥ śrīmānviśeṣeṇa bhaviṣyati

27. 27

    श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयंगमम्

    गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तदा स्त्रियः

    śrutvā tu vacanaṃ tāsāṃ sarvāsāṃ hṛdayaṃgamam

    gamanāya matiṃ cakre taṃ ca ninyustadā striyaḥ

28. 28

    तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन्महात्मनि

    ववर्ष सहसा देवो जगत्प्रह्लादयंस्तदा

    tatra cānīyamāne tu vipre tasminmahātmani

    vavarṣa sahasā devo jagatprahlādayaṃstadā

29. 29

    वर्षेणैवागतं विप्रं विषयं स्वं नराधिपः

    प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वः शिरसा च महीं गतः

    varṣeṇaivāgataṃ vipraṃ viṣayaṃ svaṃ narādhipaḥ

    pratyudgamya muniṃ prahvaḥ śirasā ca mahīṃ gataḥ

30. 30

    अर्घ्यं च प्रददौ तस्मै न्यायतः सुसमाहितः

    वव्रे प्रसादं विप्रेन्द्रान्मा विप्रं मन्युराविशेत्

    arghyaṃ ca pradadau tasmai nyāyataḥ susamāhitaḥ

    vavre prasādaṃ viprendrānmā vipraṃ manyurāviśet