21 shlokas
- 1
उपास्य रात्रिशेषं तु शोणाकूले महर्षिभिः
निशायां सुप्रभातायां विश्वामित्रोऽभ्यभाषत
upāsya rātriśeṣaṃ tu śoṇākūle maharṣibhiḥ
niśāyāṃ suprabhātāyāṃ viśvāmitro'bhyabhāṣata
- 2
सुप्रभाता निशा राम पूर्वा संध्या प्रवर्तते
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते गमनायाभिरोचय
suprabhātā niśā rāma pūrvā saṃdhyā pravartate
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te gamanāyābhirocaya
- 3
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम्
गमनं रोचयामास वाक्यं चेदमुवाच ह
tacchrutvā vacanaṃ tasya kṛtvā paurvāhṇikīṃ kriyām
gamanaṃ rocayāmāsa vākyaṃ cedamuvāca ha
- 4
अयं शोणः शुभजलो गाधः पुलिनमण्डितः
कतरेण पथा ब्रह्मन्संतरिष्यामहे वयम्
ayaṃ śoṇaḥ śubhajalo gādhaḥ pulinamaṇḍitaḥ
katareṇa pathā brahmansaṃtariṣyāmahe vayam
- 5
एवमुक्तस्तु रामेण विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम्
एष पन्था मयोद्दिष्टो येन यान्ति महर्षयः
evamuktastu rāmeṇa viśvāmitro'bravīdidam
eṣa panthā mayoddiṣṭo yena yānti maharṣayaḥ
- 6
ते गत्वा दूरमध्वानं गतेऽर्धदिवसे तदा
जाह्नवीं सरितां श्रेष्ठां ददृशुर्मुनिसेविताम्
te gatvā dūramadhvānaṃ gate'rdhadivase tadā
jāhnavīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ dadṛśurmunisevitām
- 7
तां दृष्ट्वा पुण्यसलिलां हंससारससेविताम्
बभूवुर्मुदिताः सर्वे मुनयः सहराघवाः
तस्यास्तीरे ततश्चक्रुस्ते आवासपरिग्रहम्
tāṃ dṛṣṭvā puṇyasalilāṃ haṃsasārasasevitām
babhūvurmuditāḥ sarve munayaḥ saharāghavāḥ
tasyāstīre tataścakruste āvāsaparigraham
- 8
ततः स्नात्वा यथान्यायं संतर्प्य पितृदेवताः
हुत्वा चैवाग्निहोत्राणि प्राश्य चामृतवद्धविः
tataḥ snātvā yathānyāyaṃ saṃtarpya pitṛdevatāḥ
hutvā caivāgnihotrāṇi prāśya cāmṛtavaddhaviḥ
- 9
विविशुर्जाह्नवीतीरे शुचौ मुदितमानसाः
विश्वामित्रं महात्मानं परिवार्य समन्ततः
viviśurjāhnavītīre śucau muditamānasāḥ
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ parivārya samantataḥ
- 10
सम्प्रहृष्टमना रामो विश्वामित्रमथाब्रवीत्
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि गङ्गां त्रिपथगां नदीम्
त्रैलोक्यं कथमाक्रम्य गता नदनदीपतिम्
samprahṛṣṭamanā rāmo viśvāmitramathābravīt
bhagavañśrotumicchāmi gaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm
trailokyaṃ kathamākramya gatā nadanadīpatim
- 11
चोदितो रामवाक्येन विश्वामित्रो महामुनिः
वृद्धिं जन्म च गङ्गाया वक्तुमेवोपचक्रमे
codito rāmavākyena viśvāmitro mahāmuniḥ
vṛddhiṃ janma ca gaṅgāyā vaktumevopacakrame
- 12
शैलेन्द्रो हिमवान्नाम धातूनामाकरो महान्
तस्य कन्याद्वयं राम रूपेणाप्रतिमं भुवि
śailendro himavānnāma dhātūnāmākaro mahān
tasya kanyādvayaṃ rāma rūpeṇāpratimaṃ bhuvi
- 13
या मेरुदुहिता राम तयोर्माता सुमध्यमा
नाम्ना मेना मनोज्ञा वै पत्नी हिमवतः प्रिया
yā meruduhitā rāma tayormātā sumadhyamā
nāmnā menā manojñā vai patnī himavataḥ priyā
- 14
तस्यां गङ्गेयमभवज्ज्येष्ठा हिमवतः सुता
उमा नाम द्वितीयाभूत्कन्या तस्यैव राघव
tasyāṃ gaṅgeyamabhavajjyeṣṭhā himavataḥ sutā
umā nāma dvitīyābhūtkanyā tasyaiva rāghava
- 15
अथ ज्येष्ठां सुराः सर्वे देवतार्थचिकीर्षया
शैलेन्द्रं वरयामासुर्गङ्गां त्रिपथगां नदीम्
atha jyeṣṭhāṃ surāḥ sarve devatārthacikīrṣayā
śailendraṃ varayāmāsurgaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm
- 16
ददौ धर्मेण हिमवांस्तनयां लोकपावनीम्
स्वच्छन्दपथगां गङ्गां त्रैलोक्यहितकाम्यया
dadau dharmeṇa himavāṃstanayāṃ lokapāvanīm
svacchandapathagāṃ gaṅgāṃ trailokyahitakāmyayā
- 17
प्रतिगृह्य त्रिलोकार्थं त्रिलोकहितकारिणः
गङ्गामादाय तेऽगच्छन्कृतार्थेनान्तरात्मना
pratigṛhya trilokārthaṃ trilokahitakāriṇaḥ
gaṅgāmādāya te'gacchankṛtārthenāntarātmanā
- 18
या चान्या शैलदुहिता कन्यासीद्रघुनन्दन
उग्रं सा व्रतमास्थाय तपस्तेपे तपोधना
yā cānyā śailaduhitā kanyāsīdraghunandana
ugraṃ sā vratamāsthāya tapastepe tapodhanā
- 19
उग्रेण तपसा युक्तां ददौ शैलवरः सुताम्
रुद्रायाप्रतिरूपाय उमां लोकनमस्कृताम्
ugreṇa tapasā yuktāṃ dadau śailavaraḥ sutām
rudrāyāpratirūpāya umāṃ lokanamaskṛtām
- 20
एते ते शैलराजस्य सुते लोकनमस्कृते
गङ्गा च सरितां श्रेष्ठा उमा देवी च राघव
ete te śailarājasya sute lokanamaskṛte
gaṅgā ca saritāṃ śreṣṭhā umā devī ca rāghava
- 21
एतत्ते धर्ममाख्यातं यथा त्रिपथगा नदी
खं गता प्रथमं तात गतिं गतिमतां वर
etatte dharmamākhyātaṃ yathā tripathagā nadī
khaṃ gatā prathamaṃ tāta gatiṃ gatimatāṃ vara