Sarga 71

24 shlokas

1. 1

   तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः

   उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम्

   tamuktavantaṃ vaidehaṃ viśvāmitro mahāmuniḥ

   uvāca vacanaṃ vīraṃ vasiṣṭhasahito nṛpam

2. 2

   अचिन्त्यान्यप्रमेयानि कुलानि नरपुंगव

   इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन

   acintyānyaprameyāni kulāni narapuṃgava

   ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo'sti kaścana

3. 3

   सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा

   रामलक्ष्मणयो राजन्सीता चोर्मिलया सह

   sadṛśo dharmasambandhaḥ sadṛśo rūpasampadā

   rāmalakṣmaṇayo rājansītā cormilayā saha

4. 4

   वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम

   vaktavyaṃ ca naraśreṣṭha śrūyatāṃ vacanaṃ mama

5. 5

   भ्राता यवीयान्धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः

   अस्य धर्मात्मनो राजन्रूपेणाप्रतिमं भुवि

   सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे

   bhrātā yavīyāndharmajña eṣa rājā kuśadhvajaḥ

   asya dharmātmano rājanrūpeṇāpratimaṃ bhuvi

   sutādvayaṃ naraśreṣṭha patnyarthaṃ varayāmahe

6. 6

   भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः

   वरयेम सुते राजंस्तयोरर्थे महात्मनोः

   bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ

   varayema sute rājaṃstayorarthe mahātmanoḥ

7. 7

   पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः

   लोकपालोपमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः

   putrā daśarathasyeme rūpayauvanaśālinaḥ

   lokapālopamāḥ sarve devatulyaparākramāḥ

8. 8

   उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम्

   इक्ष्वाकुकुलमव्यग्रं भवतः पुण्यकर्मणः

   ubhayorapi rājendra sambandhenānubadhyatām

   ikṣvākukulamavyagraṃ bhavataḥ puṇyakarmaṇaḥ

9. 9

   विश्वामित्रवचः श्रुत्वा वसिष्ठस्य मते तदा

   जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुंगवौ

   viśvāmitravacaḥ śrutvā vasiṣṭhasya mate tadā

   janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca munipuṃgavau

10. 10

    सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयथः स्वयम्

    एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे

    पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ

    sadṛśaṃ kulasambandhaṃ yadājñāpayathaḥ svayam

    evaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ kuśadhvajasute ime

    patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatāvubhau

11. 11

    एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसृणां महामुने

    पाणीन्गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः

    ekāhnā rājaputrīṇāṃ catasṛṇāṃ mahāmune

    pāṇīngṛhṇantu catvāro rājaputrā mahābalāḥ

12. 12

    उत्तरे दिवसे ब्रह्मन्फल्गुनीभ्यां मनीषिणः

    वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः

    uttare divase brahmanphalgunībhyāṃ manīṣiṇaḥ

    vaivāhikaṃ praśaṃsanti bhago yatra prajāpatiḥ

13. 13

    एवमुक्त्वा वचः सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः

    उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत्

    evamuktvā vacaḥ saumyaṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ

    ubhau munivarau rājā janako vākyamabravīt

14. 14

    परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मि भवतोः सदा

    इमान्यासनमुख्यानि आसेतां मुनिपुंगवौ

    paro dharmaḥ kṛto mahyaṃ śiṣyo'smi bhavatoḥ sadā

    imānyāsanamukhyāni āsetāṃ munipuṃgavau

15. 15

    यथा दशरथस्येयं तथायोध्या पुरी मम

    प्रभुत्वे नासीत्संदेहो यथार्हं कर्तुमर्हथः

    yathā daśarathasyeyaṃ tathāyodhyā purī mama

    prabhutve nāsītsaṃdeho yathārhaṃ kartumarhathaḥ

16. 16

    तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः

    राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम्

    tathā bruvati vaidehe janake raghunandanaḥ

    rājā daśaratho hṛṣṭaḥ pratyuvāca mahīpatim

17. 17

    युवामसंख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ

    ऋषयो राजसंघाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः

    yuvāmasaṃkhyeyaguṇau bhrātarau mithileśvarau

    ṛṣayo rājasaṃghāśca bhavadbhyāmabhipūjitāḥ

18. 18

    स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामि स्वमालयम्

    श्राद्धकर्माणि सर्वाणि विधास्य इति चाब्रवीत्

    svasti prāpnuhi bhadraṃ te gamiṣyāmi svamālayam

    śrāddhakarmāṇi sarvāṇi vidhāsya iti cābravīt

19. 19

    तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा

    मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः

    tamāpṛṣṭvā narapatiṃ rājā daśarathastadā

    munīndrau tau puraskṛtya jagāmāśu mahāyaśāḥ

20. 20

    स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः

    प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम्

    sa gatvā nilayaṃ rājā śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ

    prabhāte kālyamutthāya cakre godānamuttamam

21. 21

    गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः

    एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः

    gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyo narādhipaḥ

    ekaikaśo dadau rājā putrānuddiśya dharmataḥ

22. 22

    सुवर्णशृङ्गाः सम्पन्नाः सवत्साः कांस्यदोहनाः

    गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः

    suvarṇaśṛṅgāḥ sampannāḥ savatsāḥ kāṃsyadohanāḥ

    gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ

23. 23

    वित्तमन्यच्च सुबहु द्विजेभ्यो रघुनन्दनः

    ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः

    vittamanyacca subahu dvijebhyo raghunandanaḥ

    dadau godānamuddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ

24. 24

    स सुतैः कृतगोदानैर्वृतश्च नृपतिस्तदा

    लोकपालैरिवाभाति वृतः सौम्यः प्रजापतिः

    sa sutaiḥ kṛtagodānairvṛtaśca nṛpatistadā

    lokapālairivābhāti vṛtaḥ saumyaḥ prajāpatiḥ