Sarga 62

26 shlokas

1. 1

   पूर्णे वर्षसहस्रे तु व्रतस्नातं महामुनिम्

   अभ्यागच्छन्सुराः सर्वे तपःफलचिकीर्षवः

   pūrṇe varṣasahasre tu vratasnātaṃ mahāmunim

   abhyāgacchansurāḥ sarve tapaḥphalacikīrṣavaḥ

2. 2

   अब्रवीत्सुमहातेजा ब्रह्मा सुरुचिरं वचः

   ऋषिस्त्वमसि भद्रं ते स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः

   abravītsumahātejā brahmā suruciraṃ vacaḥ

   ṛṣistvamasi bhadraṃ te svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ

3. 3

   तमेवमुक्त्वा देवेशस्त्रिदिवं पुनरभ्यगात्

   विश्वामित्रो महातेजा भूयस्तेपे महत्तपः

   tamevamuktvā deveśastridivaṃ punarabhyagāt

   viśvāmitro mahātejā bhūyastepe mahattapaḥ

4. 4

   ततः कालेन महता मेनका परमाप्सराः

   पुष्करेषु नरश्रेष्ठ स्नातुं समुपचक्रमे

   tataḥ kālena mahatā menakā paramāpsarāḥ

   puṣkareṣu naraśreṣṭha snātuṃ samupacakrame

5. 5

   तां ददर्श महातेजा मेनकां कुशिकात्मजः

   रूपेणाप्रतिमां तत्र विद्युतं जलदे यथा

   tāṃ dadarśa mahātejā menakāṃ kuśikātmajaḥ

   rūpeṇāpratimāṃ tatra vidyutaṃ jalade yathā

6. 6

   दृष्ट्वा कन्दर्पवशगो मुनिस्तामिदमब्रवीत्

   अप्सरः स्वागतं तेऽस्तु वस चेह ममाश्रमे

   अनुगृह्णीष्व भद्रं ते मदनेन सुमोहितम्

   dṛṣṭvā kandarpavaśago munistāmidamabravīt

   apsaraḥ svāgataṃ te'stu vasa ceha mamāśrame

   anugṛhṇīṣva bhadraṃ te madanena sumohitam

7. 7

   इत्युक्ता सा वरारोहा तत्रावासमथाकरोत्

   तपसो हि महाविघ्नो विश्वामित्रमुपागतः

   ityuktā sā varārohā tatrāvāsamathākarot

   tapaso hi mahāvighno viśvāmitramupāgataḥ

8. 8

   तस्यां वसन्त्यां वर्षाणि पञ्च पञ्च च राघव

   विश्वामित्राश्रमे सौम्य सुखेन व्यतिचक्रमुः

   tasyāṃ vasantyāṃ varṣāṇi pañca pañca ca rāghava

   viśvāmitrāśrame saumya sukhena vyaticakramuḥ

9. 9

   अथ काले गते तस्मिन्विश्वामित्रो महामुनिः

   सव्रीड इव संवृत्तश्चिन्ताशोकपरायणः

   atha kāle gate tasminviśvāmitro mahāmuniḥ

   savrīḍa iva saṃvṛttaścintāśokaparāyaṇaḥ

10. 10

    बुद्धिर्मुनेः समुत्पन्ना सामर्षा रघुनन्दन

    सर्वं सुराणां कर्मैतत्तपोऽपहरणं महत्

    buddhirmuneḥ samutpannā sāmarṣā raghunandana

    sarvaṃ surāṇāṃ karmaitattapo'paharaṇaṃ mahat

11. 11

    अहोरात्रापदेशेन गताः संवत्सरा दश

    काममोहाभिभूतस्य विघ्नोऽयं प्रत्युपस्थितः

    ahorātrāpadeśena gatāḥ saṃvatsarā daśa

    kāmamohābhibhūtasya vighno'yaṃ pratyupasthitaḥ

12. 12

    विनिःश्वसन्मुनिवरः पश्चात्तापेन दुःखितः

    viniḥśvasanmunivaraḥ paścāttāpena duḥkhitaḥ

13. 13

    भीतामप्सरसं दृष्ट्वा वेपन्तीं प्राञ्जलिं स्थिताम्

    मेनकां मधुरैर्वाक्यैर्विसृज्य कुशिकात्मजः

    उत्तरं पर्वतं राम विश्वामित्रो जगाम ह

    bhītāmapsarasaṃ dṛṣṭvā vepantīṃ prāñjaliṃ sthitām

    menakāṃ madhurairvākyairvisṛjya kuśikātmajaḥ

    uttaraṃ parvataṃ rāma viśvāmitro jagāma ha

14. 14

    स कृत्वा नैष्ठिकीं बुद्धिं जेतुकामो महायशाः

    कौशिकीतीरमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

    sa kṛtvā naiṣṭhikīṃ buddhiṃ jetukāmo mahāyaśāḥ

    kauśikītīramāsādya tapastepe sudāruṇam

15. 15

    तस्य वर्षसहस्रं तु घोरं तप उपासतः

    उत्तरे पर्वते राम देवतानामभूद्भयम्

    tasya varṣasahasraṃ tu ghoraṃ tapa upāsataḥ

    uttare parvate rāma devatānāmabhūdbhayam

16. 16

    अमन्त्रयन्समागम्य सर्वे सर्षिगणाः सुराः

    महर्षिशब्दं लभतां साध्वयं कुशिकात्मजः

    amantrayansamāgamya sarve sarṣigaṇāḥ surāḥ

    maharṣiśabdaṃ labhatāṃ sādhvayaṃ kuśikātmajaḥ

17. 17

    देवतानां वचः श्रुत्वा सर्वलोकपितामहः

    अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं तपोधनम्

    devatānāṃ vacaḥ śrutvā sarvalokapitāmahaḥ

    abravīnmadhuraṃ vākyaṃ viśvāmitraṃ tapodhanam

18. 18

    महर्षे स्वागतं वत्स तपसोग्रेण तोषितः

    महत्त्वमृषिमुख्यत्वं ददामि तव कौशिक

    maharṣe svāgataṃ vatsa tapasogreṇa toṣitaḥ

    mahattvamṛṣimukhyatvaṃ dadāmi tava kauśika

19. 19

    ब्रह्मणः स वचः श्रुत्वा विश्वामित्रस्तपोधनः

    प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा प्रत्युवाच पितामहम्

    brahmaṇaḥ sa vacaḥ śrutvā viśvāmitrastapodhanaḥ

    prāñjaliḥ praṇato bhūtvā pratyuvāca pitāmaham

20. 20

    ब्रह्मर्षिशब्दमतुलं स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः

    यदि मे भगवानाह ततोऽहं विजितेन्द्रियः

    brahmarṣiśabdamatulaṃ svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ

    yadi me bhagavānāha tato'haṃ vijitendriyaḥ

21. 21

    तमुवाच ततो ब्रह्मा न तावत्त्वं जितेन्द्रियः

    यतस्व मुनिशार्दूल इत्युक्त्वा त्रिदिवं गतः

    tamuvāca tato brahmā na tāvattvaṃ jitendriyaḥ

    yatasva muniśārdūla ityuktvā tridivaṃ gataḥ

22. 22

    विप्रस्थितेषु देवेषु विश्वामित्रो महामुनिः

    ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बो वायुभक्षस्तपश्चरन्

    viprasthiteṣu deveṣu viśvāmitro mahāmuniḥ

    ūrdhvabāhurnirālambo vāyubhakṣastapaścaran

23. 23

    धर्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षास्वाकाशसंश्रयः

    शिशिरे सलिलस्थायी रात्र्यहानि तपोधनः

    dharme pañcatapā bhūtvā varṣāsvākāśasaṃśrayaḥ

    śiśire salilasthāyī rātryahāni tapodhanaḥ

24. 24

    एवं वर्षसहस्रं हि तपो घोरमुपागमत्

    evaṃ varṣasahasraṃ hi tapo ghoramupāgamat

25. 25

    तस्मिन्संतप्यमाने तु विश्वामित्रे महामुनौ

    सम्भ्रमः सुमहानासीत्सुराणां वासवस्य च

    tasminsaṃtapyamāne tu viśvāmitre mahāmunau

    sambhramaḥ sumahānāsītsurāṇāṃ vāsavasya ca

26. 26

    रम्भामप्सरसं शक्रः सह सर्वैर्मरुद्गणैः

    उवाचात्महितं वाक्यमहितं कौशिकस्य च

    rambhāmapsarasaṃ śakraḥ saha sarvairmarudgaṇaiḥ

    uvācātmahitaṃ vākyamahitaṃ kauśikasya ca