22 shlokas
- 1
ब्रह्मयोनिर्महानासीत्कुशो नाम महातपाः
वैदर्भ्यां जनयामास चतुरः सदृशान्सुतान्
कुशाम्बं कुशनाभं च आधूर्तरजसं वसुम्
brahmayonirmahānāsītkuśo nāma mahātapāḥ
vaidarbhyāṃ janayāmāsa caturaḥ sadṛśānsutān
kuśāmbaṃ kuśanābhaṃ ca ādhūrtarajasaṃ vasum
- 2
दीप्तियुक्तान्महोत्साहान्क्षत्रधर्मचिकीर्षया
तानुवाच कुशः पुत्रान्धर्मिष्ठान्सत्यवादिनः
क्रियतां पालनं पुत्रा धर्मं प्राप्स्यथ पुष्कलम्
dīptiyuktānmahotsāhānkṣatradharmacikīrṣayā
tānuvāca kuśaḥ putrāndharmiṣṭhānsatyavādinaḥ
kriyatāṃ pālanaṃ putrā dharmaṃ prāpsyatha puṣkalam
- 3
कुशस्य वचनं श्रुत्वा चत्वारो लोकसंमताः
निवेशं चक्रिरे सर्वे पुराणां नृवरास्तदा
kuśasya vacanaṃ śrutvā catvāro lokasaṃmatāḥ
niveśaṃ cakrire sarve purāṇāṃ nṛvarāstadā
- 4
कुशाम्बस्तु महातेजाः कौशाम्बीमकरोत्पुरीम्
कुशनाभस्तु धर्मात्मा परं चक्रे महोदयम्
kuśāmbastu mahātejāḥ kauśāmbīmakarotpurīm
kuśanābhastu dharmātmā paraṃ cakre mahodayam
- 5
आधूर्तरजसो राम धर्मारण्यं महीपतिः
चक्रे पुरवरं राजा वसुश्चक्रे गिरिव्रजम्
ādhūrtarajaso rāma dharmāraṇyaṃ mahīpatiḥ
cakre puravaraṃ rājā vasuścakre girivrajam
- 6
एषा वसुमती राम वसोस्तस्य महात्मनः
एते शैलवराः पञ्च प्रकाशन्ते समन्ततः
eṣā vasumatī rāma vasostasya mahātmanaḥ
ete śailavarāḥ pañca prakāśante samantataḥ
- 7
सुमागधी नदी रम्या मागधान्विश्रुताययौ
पञ्चानां शैलमुख्यानां मध्ये मालेव शोभते
sumāgadhī nadī ramyā māgadhānviśrutāyayau
pañcānāṃ śailamukhyānāṃ madhye māleva śobhate
- 8
सैषा हि मागधी राम वसोस्तस्य महात्मनः
पूर्वाभिचरिता राम सुक्षेत्रा सस्यमालिनी
saiṣā hi māgadhī rāma vasostasya mahātmanaḥ
pūrvābhicaritā rāma sukṣetrā sasyamālinī
- 9
कुशनाभस्तु राजर्षिः कन्याशतमनुत्तमम्
जनयामास धर्मात्मा घृताच्यां रघुनन्दन
kuśanābhastu rājarṣiḥ kanyāśatamanuttamam
janayāmāsa dharmātmā ghṛtācyāṃ raghunandana
- 10
तास्तु यौवनशालिन्यो रूपवत्यः स्वलंकृताः
उद्यानभूमिमागम्य प्रावृषीव शतह्रदाः
tāstu yauvanaśālinyo rūpavatyaḥ svalaṃkṛtāḥ
udyānabhūmimāgamya prāvṛṣīva śatahradāḥ
- 11
गायन्त्यो नृत्यमानाश्च वादयन्त्यश्च राघव
आमोदं परमं जग्मुर्वराभरणभूषिताः
gāyantyo nṛtyamānāśca vādayantyaśca rāghava
āmodaṃ paramaṃ jagmurvarābharaṇabhūṣitāḥ
- 12
अथ ताश्चारुसर्वाङ्ग्यो रूपेणाप्रतिमा भुवि
उद्यानभूमिमागम्य तारा इव घनान्तरे
atha tāścārusarvāṅgyo rūpeṇāpratimā bhuvi
udyānabhūmimāgamya tārā iva ghanāntare
- 13
ताः सर्वगुणसम्पन्ना रूपयौवनसंयुताः
दृष्ट्वा सर्वात्मको वायुरिदं वचनमब्रवीत्
tāḥ sarvaguṇasampannā rūpayauvanasaṃyutāḥ
dṛṣṭvā sarvātmako vāyuridaṃ vacanamabravīt
- 14
अहं वः कामये सर्वा भार्या मम भविष्यथ
मानुषस्त्यज्यतां भावो दीर्घमायुरवाप्स्यथ
ahaṃ vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha
mānuṣastyajyatāṃ bhāvo dīrghamāyuravāpsyatha
- 15
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वायोरक्लिष्टकर्मणः
अपहास्य ततो वाक्यं कन्याशतमथाब्रवीत्
tasya tadvacanaṃ śrutvā vāyorakliṣṭakarmaṇaḥ
apahāsya tato vākyaṃ kanyāśatamathābravīt
- 16
अन्तश्चरसि भूतानां सर्वेषां त्वं सुरोत्तम
प्रभावज्ञाश्च ते सर्वाः किमस्मानवमन्यसे
antaścarasi bhūtānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ surottama
prabhāvajñāśca te sarvāḥ kimasmānavamanyase
- 17
कुशनाभसुताः सर्वाः समर्थास्त्वां सुरोत्तम
स्थानाच्च्यावयितुं देवं रक्षामस्तु तपो वयम्
kuśanābhasutāḥ sarvāḥ samarthāstvāṃ surottama
sthānāccyāvayituṃ devaṃ rakṣāmastu tapo vayam
- 18
मा भूत्स कालो दुर्मेधः पितरं सत्यवादिनम्
नावमन्यस्व धर्मेण स्वयंवरमुपास्महे
mā bhūtsa kālo durmedhaḥ pitaraṃ satyavādinam
nāvamanyasva dharmeṇa svayaṃvaramupāsmahe
- 19
पिता हि प्रभुरस्माकं दैवतं परमं हि सः
यस्य नो दास्यति पिता स नो भर्ता भविष्यति
pitā hi prabhurasmākaṃ daivataṃ paramaṃ hi saḥ
yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati
- 20
तासां तद्वचनं श्रुत्वा वायुः परमकोपनः
प्रविश्य सर्वगात्राणि बभञ्ज भगवान्प्रभुः
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā vāyuḥ paramakopanaḥ
praviśya sarvagātrāṇi babhañja bhagavānprabhuḥ
- 21
ताः कन्या वायुना भग्ना विविशुर्नृपतेर्गृहम्
दृष्ट्वा भग्नास्तदा राजा संभ्रान्त इदमब्रवीत्
tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśurnṛpatergṛham
dṛṣṭvā bhagnāstadā rājā saṃbhrānta idamabravīt
- 22
किमिदं कथ्यतां पुत्र्यः को धर्ममवमन्यते
कुब्जाः केन कृताः सर्वा वेष्टन्त्यो नाभिभाषथ
kimidaṃ kathyatāṃ putryaḥ ko dharmamavamanyate
kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvā veṣṭantyo nābhibhāṣatha