Sarga 59

33 shlokas

1. 1

   तपोबलहतान्कृत्वा वासिष्ठान्समहोदयान्

   ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत

   tapobalahatānkṛtvā vāsiṣṭhānsamahodayān

   ṛṣimadhye mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata

2. 2

   अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः

   धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गतः

   स्वेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया

   ayamikṣvākudāyādastriśaṅkuriti viśrutaḥ

   dharmiṣṭhaśca vadānyaśca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ

   svenānena śarīreṇa devalokajigīṣayā

3. 3

   यथायं स्वशरीरेण देवलोकं गमिष्यति

   तथा प्रवर्त्यतां यज्ञो भवद्भिश्च मया सह

   yathāyaṃ svaśarīreṇa devalokaṃ gamiṣyati

   tathā pravartyatāṃ yajño bhavadbhiśca mayā saha

4. 4

   विश्वामित्रवचः श्रुत्वा सर्व एव महर्षयः

   ऊचुः समेत्य सहिता धर्मज्ञा धर्मसंहितम्

   viśvāmitravacaḥ śrutvā sarva eva maharṣayaḥ

   ūcuḥ sametya sahitā dharmajñā dharmasaṃhitam

5. 5

   अयं कुशिकदायादो मुनिः परमकोपनः

   यदाह वचनं सम्यगेतत्कार्यं न संशयः

   ayaṃ kuśikadāyādo muniḥ paramakopanaḥ

   yadāha vacanaṃ samyagetatkāryaṃ na saṃśayaḥ

6. 6

   अग्निकल्पो हि भगवाञ्शापं दास्यति रोषितः

   तस्मात्प्रवर्त्यतां यज्ञः सशरीरो यथा दिवम्

   गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा

   agnikalpo hi bhagavāñśāpaṃ dāsyati roṣitaḥ

   tasmātpravartyatāṃ yajñaḥ saśarīro yathā divam

   gacchedikṣvākudāyādo viśvāmitrasya tejasā

7. 7

   ततः प्रवर्त्यतां यज्ञः सर्वे समधितिष्ठत

   tataḥ pravartyatāṃ yajñaḥ sarve samadhitiṣṭhata

8. 8

   एवमुक्त्वा महर्षयः संजह्रुस्ताः क्रियास्तदा

   याजकश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत्क्रतौ

   evamuktvā maharṣayaḥ saṃjahrustāḥ kriyāstadā

   yājakaśca mahātejā viśvāmitro'bhavatkratau

9. 9

   ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः

   चक्रुः सर्वाणि कर्माणि यथाकल्पं यथाविधि

   ṛtvijaścānupūrvyeṇa mantravanmantrakovidāḥ

   cakruḥ sarvāṇi karmāṇi yathākalpaṃ yathāvidhi

10. 10

    ततः कालेन महता विश्वामित्रो महातपाः

    चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवताः

    tataḥ kālena mahatā viśvāmitro mahātapāḥ

    cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ

11. 11

    नाभ्यागमंस्तदाहूता भागार्थं सर्वदेवताः

    ततः क्रोधसमाविष्टो विश्वमित्रो महामुनिः

    nābhyāgamaṃstadāhūtā bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ

    tataḥ krodhasamāviṣṭo viśvamitro mahāmuniḥ

12. 12

    स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत्

    पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर

    sruvamudyamya sakrodhastriśaṅkumidamabravīt

    paśya me tapaso vīryaṃ svārjitasya nareśvara

13. 13

    एष त्वां स्वशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा

    दुष्प्रापं स्वशरीरेण दिवं गच्छ नराधिप

    eṣa tvāṃ svaśarīreṇa nayāmi svargamojasā

    duṣprāpaṃ svaśarīreṇa divaṃ gaccha narādhipa

14. 14

    स्वार्जितं किंचिदप्यस्ति मया हि तपसः फलम्

    राजंस्त्वं तेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज

    svārjitaṃ kiṃcidapyasti mayā hi tapasaḥ phalam

    rājaṃstvaṃ tejasā tasya saśarīro divaṃ vraja

15. 15

    उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन्सशरीरो नरेश्वरः

    दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा

    uktavākye munau tasminsaśarīro nareśvaraḥ

    divaṃ jagāma kākutstha munīnāṃ paśyatāṃ tadā

16. 16

    देवलोकगतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासनः

    सह सर्वैः सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत्

    devalokagataṃ dṛṣṭvā triśaṅkuṃ pākaśāsanaḥ

    saha sarvaiḥ suragaṇairidaṃ vacanamabravīt

17. 17

    त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालयः

    गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्शिराः

    triśaṅko gaccha bhūyastvaṃ nāsi svargakṛtālayaḥ

    guruśāpahato mūḍha pata bhūmimavākśirāḥ

18. 18

    एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत्पुनः

    विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम्

    evamukto mahendreṇa triśaṅkurapatatpunaḥ

    vikrośamānastrāhīti viśvāmitraṃ tapodhanam

19. 19

    तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिकः

    रोषमाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

    tacchrutvā vacanaṃ tasya krośamānasya kauśikaḥ

    roṣamāhārayattīvraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

20. 20

    ऋषिमध्ये स तेजस्वी प्रजापतिरिवापरः

    सृजन्दक्षिणमार्गस्थान्सप्तर्षीनपरान्पुनः

    ṛṣimadhye sa tejasvī prajāpatirivāparaḥ

    sṛjandakṣiṇamārgasthānsaptarṣīnaparānpunaḥ

21. 21

    नक्षत्रमालामपरामसृजत्क्रोधमूर्छितः

    दक्षिणां दिशमास्थाय मुनिमध्ये महायशाः

    nakṣatramālāmaparāmasṛjatkrodhamūrchitaḥ

    dakṣiṇāṃ diśamāsthāya munimadhye mahāyaśāḥ

22. 22

    सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृतः

    अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रकः

    दैवतान्यपि स क्रोधात्स्रष्टुं समुपचक्रमे

    sṛṣṭvā nakṣatravaṃśaṃ ca krodhena kaluṣīkṛtaḥ

    anyamindraṃ kariṣyāmi loko vā syādanindrakaḥ

    daivatānyapi sa krodhātsraṣṭuṃ samupacakrame

23. 23

    ततः परमसंभ्रान्ताः सर्षिसंघाः सुरर्षभाः

    विश्वामित्रं महात्मानमूचुः सानुनयं वचः

    tataḥ paramasaṃbhrāntāḥ sarṣisaṃghāḥ surarṣabhāḥ

    viśvāmitraṃ mahātmānamūcuḥ sānunayaṃ vacaḥ

24. 24

    अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षतः

    सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन

    ayaṃ rājā mahābhāga guruśāpaparikṣataḥ

    saśarīro divaṃ yātuṃ nārhatyeva tapodhana

25. 25

    तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुंगवः

    अब्रवीत्सुमहद्वाक्यं कौशिकः सर्वदेवताः

    teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ munipuṃgavaḥ

    abravītsumahadvākyaṃ kauśikaḥ sarvadevatāḥ

26. 26

    सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपतेः

    आरोहणं प्रतिज्ञाय नानृतं कर्तुमुत्सहे

    saśarīrasya bhadraṃ vastriśaṅkorasya bhūpateḥ

    ārohaṇaṃ pratijñāya nānṛtaṃ kartumutsahe

27. 27

    सर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वतः

    नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ

    sargo'stu saśarīrasya triśaṅkorasya śāśvataḥ

    nakṣatrāṇi ca sarvāṇi māmakāni dhruvāṇyatha

28. 28

    यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः

    मत्कृतानि सुराः सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ

    yāvallokā dhariṣyanti tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ

    matkṛtāni surāḥ sarve tadanujñātumarhatha

29. 29

    एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुंगवम्

    evamuktāḥ surāḥ sarve pratyūcurmunipuṃgavam

30. 30

    एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः

    गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्बहिः

    evaṃ bhavatu bhadraṃ te tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ

    gagane tānyanekāni vaiśvānarapathādbahiḥ