Sarga 5

23 shlokas

1. 1

   सर्वापूर्वमियं येषामासीत्कृत्स्ना वसुंधरा

   प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम्

   sarvāpūrvamiyaṃ yeṣāmāsītkṛtsnā vasuṃdharā

   prajāpatimupādāya nṛpāṇāṃ jayaśālinām

2. 2

   येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः

   षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन्

   yeṣāṃ sa sagaro nāma sāgaro yena khānitaḥ

   ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi yaṃ yāntaṃ paryavārayan

3. 3

   इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम्

   महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम्

   ikṣvākūṇāmidaṃ teṣāṃ rājñāṃ vaṃśe mahātmanām

   mahadutpannamākhyānaṃ rāmāyaṇamiti śrutam

4. 4

   तदिदं वर्तयिष्यामि सर्वं निखिलमादितः

   धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयया

   tadidaṃ vartayiṣyāmi sarvaṃ nikhilamāditaḥ

   dharmakāmārthasahitaṃ śrotavyamanasūyayā

5. 5

   कोसलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान्

   निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान्

   kosalo nāma muditaḥ sphīto janapado mahān

   niviṣṭaḥ sarayūtīre prabhūtadhanadhānyavān

6. 6

   अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता

   मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम्

   ayodhyā nāma nagarī tatrāsīllokaviśrutā

   manunā mānavendreṇa yā purī nirmitā svayam

7. 7

   आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी

   श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा

   āyatā daśa ca dve ca yojanāni mahāpurī

   śrīmatī trīṇi vistīrṇā suvibhaktamahāpathā

8. 8

   राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता

   मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यशः

   rājamārgeṇa mahatā suvibhaktena śobhitā

   muktapuṣpāvakīrṇena jalasiktena nityaśaḥ

9. 9

   तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धनः

   पुरीमावासयामास दिवि देवपतिर्यथा

   tāṃ tu rājā daśaratho mahārāṣṭravivardhanaḥ

   purīmāvāsayāmāsa divi devapatiryathā

10. 10

    कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम्

    सर्वयन्त्रायुधवतीमुपेतां सर्वशिल्पिभिः

    kapāṭatoraṇavatīṃ suvibhaktāntarāpaṇām

    sarvayantrāyudhavatīmupetāṃ sarvaśilpibhiḥ

11. 11

    सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम्

    उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसंकुलाम्

    sūtamāgadhasambādhāṃ śrīmatīmatulaprabhām

    uccāṭṭāladhvajavatīṃ śataghnīśatasaṃkulām

12. 12

    वधूनाटकसंघैश्च संयुक्तां सर्वतः पुरीम्

    उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम्

    vadhūnāṭakasaṃghaiśca saṃyuktāṃ sarvataḥ purīm

    udyānāmravaṇopetāṃ mahatīṃ sālamekhalām

13. 13

    दुर्गगम्भीरपरिखां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम्

    वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रैः खरैस्तथा

    durgagambhīraparikhāṃ durgāmanyairdurāsadām

    vājivāraṇasampūrṇāṃ gobhiruṣṭraiḥ kharaistathā

14. 14

    सामन्तराजसंघैश्च बलिकर्मभिरावृताम्

    नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम्

    sāmantarājasaṃghaiśca balikarmabhirāvṛtām

    nānādeśanivāsaiśca vaṇigbhirupaśobhitām

15. 15

    प्रसादै रत्नविकृतैः पर्वतैरुपशोभिताम्

    कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम्

    prasādai ratnavikṛtaiḥ parvatairupaśobhitām

    kūṭāgāraiśca sampūrṇāmindrasyevāmarāvatīm

16. 16

    चित्रामष्टापदाकारां वरनारीगणैर्युताम्

    सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम्

    citrāmaṣṭāpadākārāṃ varanārīgaṇairyutām

    sarvaratnasamākīrṇāṃ vimānagṛhaśobhitām

17. 17

    गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम्

    शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम्

    gṛhagāḍhāmavicchidrāṃ samabhūmau niveśitām

    śālitaṇḍulasampūrṇāmikṣukāṇḍarasodakām

18. 18

    दुन्दुभीभिर्मृदङ्गैश्च वीणाभिः पणवैस्तथा

    नादितां भृशमत्यर्थं पृथिव्यां तामनुत्तमाम्

    dundubhībhirmṛdaṅgaiśca vīṇābhiḥ paṇavaistathā

    nāditāṃ bhṛśamatyarthaṃ pṛthivyāṃ tāmanuttamām

19. 19

    विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि

    सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम्

    vimānamiva siddhānāṃ tapasādhigataṃ divi

    suniveśitaveśmāntāṃ narottamasamāvṛtām

20. 20

    ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम्

    शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदाः

    ye ca bāṇairna vidhyanti viviktamaparāparam

    śabdavedhyaṃ ca vitataṃ laghuhastā viśāradāḥ

21. 21

    सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नदतां वने

    हन्तारो निशितैः शस्त्रैर्बलाद्बाहुबलैरपि

    siṃhavyāghravarāhāṇāṃ mattānāṃ nadatāṃ vane

    hantāro niśitaiḥ śastrairbalādbāhubalairapi

22. 22

    तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः

    पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा

    tādṛśānāṃ sahasraistāmabhipūrṇāṃ mahārathaiḥ

    purīmāvāsayāmāsa rājā daśarathastadā

23. 23

    तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां द्विजोत्तमैर्वेदषडङ्गपारगैः

    सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभिर्महर्षिकल्पैरृषिभिश्च केवलैः

    tāmagnimadbhirguṇavadbhirāvṛtāṃ dvijottamairvedaṣaḍaṅgapāragaiḥ

    sahasradaiḥ satyaratairmahātmabhirmaharṣikalpairṛṣibhiśca kevalaiḥ