Sarga 73

22 shlokas

1. 1

   अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः

   आपृच्छ्य तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम्

   atha rātryāṃ vyatītāyāṃ viśvāmitro mahāmuniḥ

   āpṛcchya tau ca rājānau jagāmottaraparvatam

2. 2

   विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम्

   आपृच्छ्याथ जगामाशु राजा दशरथः पुरीम्

   viśvāmitre gate rājā vaidehaṃ mithilādhipam

   āpṛcchyātha jagāmāśu rājā daśarathaḥ purīm

3. 3

   अथ राजा विदेहानां ददौ कन्याधनं बहु

   गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वरः

   atha rājā videhānāṃ dadau kanyādhanaṃ bahu

   gavāṃ śatasahasrāṇi bahūni mithileśvaraḥ

4. 4

   कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमकोट्यम्बराणि च

   हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलंकृतम्

   kambalānāṃ ca mukhyānāṃ kṣaumakoṭyambarāṇi ca

   hastyaśvarathapādātaṃ divyarūpaṃ svalaṃkṛtam

5. 5

   ददौ कन्यापिता तासां दासीदासमनुत्तमम्

   हिरण्यस्य सुवर्णस्य मुक्तानां विद्रुमस्य च

   dadau kanyāpitā tāsāṃ dāsīdāsamanuttamam

   hiraṇyasya suvarṇasya muktānāṃ vidrumasya ca

6. 6

   ददौ परमसंहृष्टः कन्याधनमनुत्तमम्

   दत्त्वा बहुधनं राजा समनुज्ञाप्य पार्थिवम्

   dadau paramasaṃhṛṣṭaḥ kanyādhanamanuttamam

   dattvā bahudhanaṃ rājā samanujñāpya pārthivam

7. 7

   प्रविवेश स्वनिलयं मिथिलां मिथिलेश्वरः

   राजाप्ययोध्याधिपतिः सह पुत्रैर्महात्मभिः

   praviveśa svanilayaṃ mithilāṃ mithileśvaraḥ

   rājāpyayodhyādhipatiḥ saha putrairmahātmabhiḥ

8. 8

   ऋषीन्सर्वान्पुरस्कृत्य जगाम सबलानुगः

   गच्छन्तं तु नरव्याघ्रं सर्षिसंघं सराघवम्

   ṛṣīnsarvānpuraskṛtya jagāma sabalānugaḥ

   gacchantaṃ tu naravyāghraṃ sarṣisaṃghaṃ sarāghavam

9. 9

   घोराः स्म पक्षिणो वाचो व्याहरन्ति ततस्ततः

   भौमाश्चैव मृगाः सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम्

   ghorāḥ sma pakṣiṇo vāco vyāharanti tatastataḥ

   bhaumāścaiva mṛgāḥ sarve gacchanti sma pradakṣiṇam

10. 10

    तान्दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत

    असौम्याः पक्षिणो घोरा मृगाश्चापि प्रदक्षिणाः

    किमिदं हृदयोत्कम्पि मनो मम विषीदति

    tāndṛṣṭvā rājaśārdūlo vasiṣṭhaṃ paryapṛcchata

    asaumyāḥ pakṣiṇo ghorā mṛgāścāpi pradakṣiṇāḥ

    kimidaṃ hṛdayotkampi mano mama viṣīdati

11. 11

    राज्ञो दशरथस्यैतच्छ्रुत्वा वाक्यं महानृषिः

    उवाच मधुरां वाणीं श्रूयतामस्य यत्फलम्

    rājño daśarathasyaitacchrutvā vākyaṃ mahānṛṣiḥ

    uvāca madhurāṃ vāṇīṃ śrūyatāmasya yatphalam

12. 12

    उपस्थितं भयं घोरं दिव्यं पक्षिमुखाच्च्युतम्

    मृगाः प्रशमयन्त्येते संतापस्त्यज्यतामयम्

    upasthitaṃ bhayaṃ ghoraṃ divyaṃ pakṣimukhāccyutam

    mṛgāḥ praśamayantyete saṃtāpastyajyatāmayam

13. 13

    तेषां संवदतां तत्र वायुः प्रादुर्बभूव ह

    कम्पयन्मेदिनीं सर्वां पातयंश्च द्रुमाञ्शुभान्

    teṣāṃ saṃvadatāṃ tatra vāyuḥ prādurbabhūva ha

    kampayanmedinīṃ sarvāṃ pātayaṃśca drumāñśubhān

14. 14

    तमसा संवृतः सूर्यः सर्वा न प्रबभुर्दिशः

    भस्मना चावृतं सर्वं संमूढमिव तद्बलम्

    tamasā saṃvṛtaḥ sūryaḥ sarvā na prababhurdiśaḥ

    bhasmanā cāvṛtaṃ sarvaṃ saṃmūḍhamiva tadbalam

15. 15

    वसिष्ठ ऋषयश्चान्ये राजा च ससुतस्तदा

    ससंज्ञा इव तत्रासन्सर्वमन्यद्विचेतनम्

    vasiṣṭha ṛṣayaścānye rājā ca sasutastadā

    sasaṃjñā iva tatrāsansarvamanyadvicetanam

16. 16

    तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमूः

    ददर्श भीमसंकाशं जटामण्डलधारिणम्

    tasmiṃstamasi ghore tu bhasmacchanneva sā camūḥ

    dadarśa bhīmasaṃkāśaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam

17. 17

    कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुःसहम्

    ज्वलन्तमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनैः

    kailāsamiva durdharṣaṃ kālāgnimiva duḥsaham

    jvalantamiva tejobhirdurnirīkṣyaṃ pṛthagjanaiḥ

18. 18

    स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम्

    प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा हरम्

    skandhe cāsajya paraśuṃ dhanurvidyudgaṇopamam

    pragṛhya śaramukhyaṃ ca tripuraghnaṃ yathā haram

19. 19

    तं दृष्ट्वा भीमसंकाशं ज्वलन्तमिव पावकम्

    वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणाः

    संगता मुनयः सर्वे संजजल्पुरथो मिथः

    taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṃkāśaṃ jvalantamiva pāvakam

    vasiṣṭhapramukhā viprā japahomaparāyaṇāḥ

    saṃgatā munayaḥ sarve saṃjajalpuratho mithaḥ

20. 20

    कच्चित्पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति

    पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वरः

    क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम्

    kaccitpitṛvadhāmarṣī kṣatraṃ notsādayiṣyati

    pūrvaṃ kṣatravadhaṃ kṛtvā gatamanyurgatajvaraḥ

    kṣatrasyotsādanaṃ bhūyo na khalvasya cikīrṣitam

21. 21

    एवमुक्त्वार्घ्यमादाय भार्गवं भीमदर्शनम्

    ऋषयो राम रामेति मधुरां वाचमब्रुवन्

    evamuktvārghyamādāya bhārgavaṃ bhīmadarśanam

    ṛṣayo rāma rāmeti madhurāṃ vācamabruvan

22. 22

    प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिदत्तां प्रतापवान्

    रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्योऽभ्यभाषत

    pratigṛhya tu tāṃ pūjāmṛṣidattāṃ pratāpavān

    rāmaṃ dāśarathiṃ rāmo jāmadagnyo'bhyabhāṣata