Sarga 74

28 shlokas

1. 1

   राम दाशरथे वीर वीर्यं ते श्रूयतेऽद्भुतम्

   धनुषो भेदनं चैव निखिलेन मया श्रुतम्

   rāma dāśarathe vīra vīryaṃ te śrūyate'dbhutam

   dhanuṣo bhedanaṃ caiva nikhilena mayā śrutam

2. 2

   तदद्भुतमचिन्त्यं च भेदनं धनुषस्त्वया

   तच्छ्रुत्वाहमनुप्राप्तो धनुर्गृह्यापरं शुभम्

   tadadbhutamacintyaṃ ca bhedanaṃ dhanuṣastvayā

   tacchrutvāhamanuprāpto dhanurgṛhyāparaṃ śubham

3. 3

   तदिदं घोरसंकाशं जामदग्न्यं महद्धनुः

   पूरयस्व शरेणैव स्वबलं दर्शयस्व च

   tadidaṃ ghorasaṃkāśaṃ jāmadagnyaṃ mahaddhanuḥ

   pūrayasva śareṇaiva svabalaṃ darśayasva ca

4. 4

   तदहं ते बलं दृष्ट्वा धनुषोऽस्य प्रपूरणे

   द्वंद्वयुद्धं प्रदास्यामि वीर्यश्लाघ्यमिदं तव

   tadahaṃ te balaṃ dṛṣṭvā dhanuṣo'sya prapūraṇe

   dvaṃdvayuddhaṃ pradāsyāmi vīryaślāghyamidaṃ tava

5. 5

   तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा दशरथस्तदा

   विषण्णवदनो दीनः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

   tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā daśarathastadā

   viṣaṇṇavadano dīnaḥ prāñjalirvākyamabravīt

6. 6

   क्षत्ररोषात्प्रशान्तस्त्वं ब्राह्मणस्य महायशाः

   बालानां मम पुत्राणामभयं दातुमर्हसि

   kṣatraroṣātpraśāntastvaṃ brāhmaṇasya mahāyaśāḥ

   bālānāṃ mama putrāṇāmabhayaṃ dātumarhasi

7. 7

   भार्गवाणां कुले जातः स्वाध्यायव्रतशालिनाम्

   सहस्राक्षे प्रतिज्ञाय शस्त्रं निक्षिप्तवानसि

   bhārgavāṇāṃ kule jātaḥ svādhyāyavrataśālinām

   sahasrākṣe pratijñāya śastraṃ nikṣiptavānasi

8. 8

   स त्वं धर्मपरो भूत्वा काश्यपाय वसुंधराम्

   दत्त्वा वनमुपागम्य महेन्द्रकृतकेतनः

   sa tvaṃ dharmaparo bhūtvā kāśyapāya vasuṃdharām

   dattvā vanamupāgamya mahendrakṛtaketanaḥ

9. 9

   मम सर्वविनाशाय सम्प्राप्तस्त्वं महामुने

   न चैकस्मिन्हते रामे सर्वे जीवामहे वयम्

   mama sarvavināśāya samprāptastvaṃ mahāmune

   na caikasminhate rāme sarve jīvāmahe vayam

10. 10

    ब्रुवत्येवं दशरथे जामदग्न्यः प्रतापवान्

    अनादृत्यैव तद्वाक्यं राममेवाभ्यभाषत

    bruvatyevaṃ daśarathe jāmadagnyaḥ pratāpavān

    anādṛtyaiva tadvākyaṃ rāmamevābhyabhāṣata

11. 11

    इमे द्वे धनुषी श्रेष्ठे दिव्ये लोकाभिविश्रुते

    दृढे बलवती मुख्ये सुकृते विश्वकर्मणा

    ime dve dhanuṣī śreṣṭhe divye lokābhiviśrute

    dṛḍhe balavatī mukhye sukṛte viśvakarmaṇā

12. 12

    अतिसृष्टं सुरैरेकं त्र्यम्बकाय युयुत्सवे

    त्रिपुरघ्नं नरश्रेष्ठ भग्नं काकुत्स्थ यत्त्वया

    atisṛṣṭaṃ surairekaṃ tryambakāya yuyutsave

    tripuraghnaṃ naraśreṣṭha bhagnaṃ kākutstha yattvayā

13. 13

    इदं द्वितीयं दुर्धर्षं विष्णोर्दत्तं सुरोत्तमैः

    समानसारं काकुत्स्थ रौद्रेण धनुषा त्विदम्

    idaṃ dvitīyaṃ durdharṣaṃ viṣṇordattaṃ surottamaiḥ

    samānasāraṃ kākutstha raudreṇa dhanuṣā tvidam

14. 14

    तदा तु देवताः सर्वाः पृच्छन्ति स्म पितामहम्

    शितिकण्ठस्य विष्णोश्च बलाबलनिरीक्षया

    tadā tu devatāḥ sarvāḥ pṛcchanti sma pitāmaham

    śitikaṇṭhasya viṣṇośca balābalanirīkṣayā

15. 15

    अभिप्रायं तु विज्ञाय देवतानां पितामहः

    विरोधं जनयामास तयोः सत्यवतां वरः

    abhiprāyaṃ tu vijñāya devatānāṃ pitāmahaḥ

    virodhaṃ janayāmāsa tayoḥ satyavatāṃ varaḥ

16. 16

    विरोधे च महद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम्

    शितिकण्ठस्य विष्णोश्च परस्परजयैषिणोः

    virodhe ca mahadyuddhamabhavadromaharṣaṇam

    śitikaṇṭhasya viṣṇośca parasparajayaiṣiṇoḥ

17. 17

    तदा तज्जृम्भितं शैवं धनुर्भीमपराक्रमम्

    हुंकारेण महादेवः स्तम्भितोऽथ त्रिलोचनः

    tadā tajjṛmbhitaṃ śaivaṃ dhanurbhīmaparākramam

    huṃkāreṇa mahādevaḥ stambhito'tha trilocanaḥ

18. 18

    देवैस्तदा समागम्य सर्षिसंघैः सचारणैः

    याचितौ प्रशमं तत्र जग्मतुस्तौ सुरोत्तमौ

    devaistadā samāgamya sarṣisaṃghaiḥ sacāraṇaiḥ

    yācitau praśamaṃ tatra jagmatustau surottamau

19. 19

    जृम्भितं तद्धनुर्दृष्ट्वा शैवं विष्णुपराक्रमैः

    अधिकं मेनिरे विष्णुं देवाः सर्षिगणास्तदा

    jṛmbhitaṃ taddhanurdṛṣṭvā śaivaṃ viṣṇuparākramaiḥ

    adhikaṃ menire viṣṇuṃ devāḥ sarṣigaṇāstadā

20. 20

    धनू रुद्रस्तु संक्रुद्धो विदेहेषु महायशाः

    देवरातस्य राजर्षेर्ददौ हस्ते ससायकम्

    dhanū rudrastu saṃkruddho videheṣu mahāyaśāḥ

    devarātasya rājarṣerdadau haste sasāyakam

21. 21

    इदं च वैष्णवं राम धनुः परपुरंजयम्

    ऋचीके भार्गवे प्रादाद्विष्णुः स न्यासमुत्तमम्

    idaṃ ca vaiṣṇavaṃ rāma dhanuḥ parapuraṃjayam

    ṛcīke bhārgave prādādviṣṇuḥ sa nyāsamuttamam

22. 22

    ऋचीकस्तु महातेजाः पुत्रस्याप्रतिकर्मणः

    पितुर्मम ददौ दिव्यं जमदग्नेर्महात्मनः

    ṛcīkastu mahātejāḥ putrasyāpratikarmaṇaḥ

    piturmama dadau divyaṃ jamadagnermahātmanaḥ

23. 23

    न्यस्तशस्त्रे पितरि मे तपोबलसमन्विते

    अर्जुनो विदधे मृत्युं प्राकृतां बुद्धिमास्थितः

    nyastaśastre pitari me tapobalasamanvite

    arjuno vidadhe mṛtyuṃ prākṛtāṃ buddhimāsthitaḥ

24. 24

    वधमप्रतिरूपं तु पितुः श्रुत्वा सुदारुणम्

    क्षत्रमुत्सादयन्रोषाज्जातं जातमनेकशः

    vadhamapratirūpaṃ tu pituḥ śrutvā sudāruṇam

    kṣatramutsādayanroṣājjātaṃ jātamanekaśaḥ

25. 25

    पृथिवीं चाखिलां प्राप्य काश्यपाय महात्मने

    यज्ञस्यान्ते तदा राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे

    pṛthivīṃ cākhilāṃ prāpya kāśyapāya mahātmane

    yajñasyānte tadā rāma dakṣiṇāṃ puṇyakarmaṇe

26. 26

    दत्त्वा महेन्द्रनिलयस्तपोबलसमन्वितः

    श्रुतवान्धनुषो भेदं ततोऽहं द्रुतमागतः

    dattvā mahendranilayastapobalasamanvitaḥ

    śrutavāndhanuṣo bhedaṃ tato'haṃ drutamāgataḥ

27. 27

    तदिदं वैष्णवं राम पितृपैतामहं महत्

    क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य गृह्णीष्व धनुरुत्तमम्

    tadidaṃ vaiṣṇavaṃ rāma pitṛpaitāmahaṃ mahat

    kṣatradharmaṃ puraskṛtya gṛhṇīṣva dhanuruttamam

28. 28

    योजयस्व धनुःश्रेष्ठे शरं परपुरंजयम्

    यदि शक्नोषि काकुत्स्थ द्वंद्वं दास्यामि ते ततः

    yojayasva dhanuḥśreṣṭhe śaraṃ parapuraṃjayam

    yadi śaknoṣi kākutstha dvaṃdvaṃ dāsyāmi te tataḥ