23 shlokas
- 1
कामधेनुं वसिष्ठोऽपि यदा न त्यजते मुनिः
तदास्य शबलां राम विश्वामित्रोऽन्वकर्षत
kāmadhenuṃ vasiṣṭho'pi yadā na tyajate muniḥ
tadāsya śabalāṃ rāma viśvāmitro'nvakarṣata
- 2
नीयमाना तु शबला राम राज्ञा महात्मना
दुःखिता चिन्तयामास रुदन्ती शोककर्शिता
nīyamānā tu śabalā rāma rājñā mahātmanā
duḥkhitā cintayāmāsa rudantī śokakarśitā
- 3
परित्यक्ता वसिष्ठेन किमहं सुमहात्मना
याहं राजभृतैर्दीना ह्रियेयं भृशदुःखिता
parityaktā vasiṣṭhena kimahaṃ sumahātmanā
yāhaṃ rājabhṛtairdīnā hriyeyaṃ bhṛśaduḥkhitā
- 4
किं मयापकृतं तस्य महर्षेर्भावितात्मनः
यन्मामनागसं भक्तामिष्टां त्यजति धार्मिकः
kiṃ mayāpakṛtaṃ tasya maharṣerbhāvitātmanaḥ
yanmāmanāgasaṃ bhaktāmiṣṭāṃ tyajati dhārmikaḥ
- 5
इति सा चिन्तयित्वा तु निःश्वस्य च पुनः पुनः
जगाम वेगेन तदा वसिष्ठं परमौजसम्
iti sā cintayitvā tu niḥśvasya ca punaḥ punaḥ
jagāma vegena tadā vasiṣṭhaṃ paramaujasam
- 6
निर्धूय तांस्तदा भृत्याञ्शतशः शत्रुसूदन
जगामानिलवेगेन पादमूलं महात्मनः
nirdhūya tāṃstadā bhṛtyāñśataśaḥ śatrusūdana
jagāmānilavegena pādamūlaṃ mahātmanaḥ
- 7
शबला सा रुदन्ती च क्रोशन्ती चेदमब्रवीत्
वसिष्ठस्याग्रतः स्थित्वा मेघदुन्दुभिराविणी
śabalā sā rudantī ca krośantī cedamabravīt
vasiṣṭhasyāgrataḥ sthitvā meghadundubhirāviṇī
- 8
भगवन्किं परित्यक्ता त्वयाहं ब्रह्मणः सुत
यस्माद्राजभृता मां हि नयन्ते त्वत्सकाशतः
bhagavankiṃ parityaktā tvayāhaṃ brahmaṇaḥ suta
yasmādrājabhṛtā māṃ hi nayante tvatsakāśataḥ
- 9
एवमुक्तस्तु ब्रह्मर्षिरिदं वचनमब्रवीत्
शोकसंतप्तहृदयां स्वसारमिव दुःखिताम्
evamuktastu brahmarṣiridaṃ vacanamabravīt
śokasaṃtaptahṛdayāṃ svasāramiva duḥkhitām
- 10
न त्वां त्यजामि शबले नापि मेऽपकृतं त्वया
एष त्वां नयते राजा बलान्मत्तो महाबलः
na tvāṃ tyajāmi śabale nāpi me'pakṛtaṃ tvayā
eṣa tvāṃ nayate rājā balānmatto mahābalaḥ
- 11
न हि तुल्यं बलं मह्यं राजा त्वद्य विशेषतः
बली राजा क्षत्रियश्च पृथिव्याः पतिरेव च
na hi tulyaṃ balaṃ mahyaṃ rājā tvadya viśeṣataḥ
balī rājā kṣatriyaśca pṛthivyāḥ patireva ca
- 12
इयमक्षौहिणीपूर्णा सवाजिरथसंकुला
हस्तिध्वजसमाकीर्णा तेनासौ बलवत्तरः
iyamakṣauhiṇīpūrṇā savājirathasaṃkulā
hastidhvajasamākīrṇā tenāsau balavattaraḥ
- 13
एवमुक्ता वसिष्ठेन प्रत्युवाच विनीतवत्
वचनं वचनज्ञा सा ब्रह्मर्षिममितप्रभम्
evamuktā vasiṣṭhena pratyuvāca vinītavat
vacanaṃ vacanajñā sā brahmarṣimamitaprabham
- 14
न बलं क्षत्रियस्याहुर्ब्राह्मणो बलवत्तरः
ब्रह्मन्ब्रह्मबलं दिव्यं क्षत्रात्तु बलवत्तरम्
na balaṃ kṣatriyasyāhurbrāhmaṇo balavattaraḥ
brahmanbrahmabalaṃ divyaṃ kṣatrāttu balavattaram
- 15
अप्रमेयबलं तुभ्यं न त्वया बलवत्तरः
विश्वामित्रो महावीर्यस्तेजस्तव दुरासदम्
aprameyabalaṃ tubhyaṃ na tvayā balavattaraḥ
viśvāmitro mahāvīryastejastava durāsadam
- 16
नियुङ्क्ष्व मां महातेजस्त्वद्ब्रह्मबलसंभृताम्
तस्य दर्पं बलं यत्तन्नाशयामि दुरात्मनः
niyuṅkṣva māṃ mahātejastvadbrahmabalasaṃbhṛtām
tasya darpaṃ balaṃ yattannāśayāmi durātmanaḥ
- 17
इत्युक्तस्तु तया राम वसिष्ठः सुमहायशाः
सृजस्वेति तदोवाच बलं परबलारुजम्
ityuktastu tayā rāma vasiṣṭhaḥ sumahāyaśāḥ
sṛjasveti tadovāca balaṃ parabalārujam
- 18
तस्या हुम्भारवोत्सृष्टाः पह्लवाः शतशो नृप
नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यतः
tasyā humbhāravotsṛṣṭāḥ pahlavāḥ śataśo nṛpa
nāśayanti balaṃ sarvaṃ viśvāmitrasya paśyataḥ
- 19
स राजा परमक्रुद्धः क्रोधविस्फारितेक्षणः
पह्लवान्नाशयामास शस्त्रैरुच्चावचैरपि
sa rājā paramakruddhaḥ krodhavisphāritekṣaṇaḥ
pahlavānnāśayāmāsa śastrairuccāvacairapi
- 20
विश्वामित्रार्दितान्दृष्ट्वा पह्लवाञ्शतशस्तदा
भूय एवासृजद्घोराञ्शकान्यवनमिश्रितान्
viśvāmitrārditāndṛṣṭvā pahlavāñśataśastadā
bhūya evāsṛjadghorāñśakānyavanamiśritān
- 21
तैरासीत्संवृता भूमिः शकैर्यवनमिश्रितैः
प्रभावद्भिर्महावीर्यैर्हेमकिञ्जल्कसंनिभैः
tairāsītsaṃvṛtā bhūmiḥ śakairyavanamiśritaiḥ
prabhāvadbhirmahāvīryairhemakiñjalkasaṃnibhaiḥ
- 22
दीर्घासिपट्टिशधरैर्हेमवर्णाम्बरावृतैः
निर्दग्धं तद्बलं सर्वं प्रदीप्तैरिव पावकैः
dīrghāsipaṭṭiśadharairhemavarṇāmbarāvṛtaiḥ
nirdagdhaṃ tadbalaṃ sarvaṃ pradīptairiva pāvakaiḥ
- 23
ततोऽस्त्राणि महातेजा विश्वामित्रो मुमोच ह
tato'strāṇi mahātejā viśvāmitro mumoca ha