24 shlokas
- 1
तां कथां कौशिको रामे निवेद्य मधुराक्षरम्
पुनरेवापरं वाक्यं काकुत्स्थमिदमब्रवीत्
tāṃ kathāṃ kauśiko rāme nivedya madhurākṣaram
punarevāparaṃ vākyaṃ kākutsthamidamabravīt
- 2
अयोध्याधिपतिः शूरः पूर्वमासीन्नराधिपः
सगरो नाम धर्मात्मा प्रजाकामः स चाप्रजः
ayodhyādhipatiḥ śūraḥ pūrvamāsīnnarādhipaḥ
sagaro nāma dharmātmā prajākāmaḥ sa cāprajaḥ
- 3
वैदर्भदुहिता राम केशिनी नाम नामतः
ज्येष्ठा सगरपत्नी सा धर्मिष्ठा सत्यवादिनी
vaidarbhaduhitā rāma keśinī nāma nāmataḥ
jyeṣṭhā sagarapatnī sā dharmiṣṭhā satyavādinī
- 4
अरिष्टनेमिदुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि
द्वितीया सगरस्यासीत्पत्नी सुमतिसंज्ञिता
ariṣṭanemiduhitā rūpeṇāpratimā bhuvi
dvitīyā sagarasyāsītpatnī sumatisaṃjñitā
- 5
ताभ्यां सह तदा राजा पत्नीभ्यां तप्तवांस्तपः
हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ
tābhyāṃ saha tadā rājā patnībhyāṃ taptavāṃstapaḥ
himavantaṃ samāsādya bhṛguprasravaṇe girau
- 6
अथ वर्षशते पूर्णे तपसाराधितो मुनिः
सगराय वरं प्रादाद्भृगुः सत्यवतां वरः
atha varṣaśate pūrṇe tapasārādhito muniḥ
sagarāya varaṃ prādādbhṛguḥ satyavatāṃ varaḥ
- 7
अपत्यलाभः सुमहान्भविष्यति तवानघ
कीर्तिं चाप्रतिमां लोके प्राप्स्यसे पुरुषर्षभ
apatyalābhaḥ sumahānbhaviṣyati tavānagha
kīrtiṃ cāpratimāṃ loke prāpsyase puruṣarṣabha
- 8
एका जनयिता तात पुत्रं वंशकरं तव
षष्टिं पुत्रसहस्राणि अपरा जनयिष्यति
ekā janayitā tāta putraṃ vaṃśakaraṃ tava
ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi aparā janayiṣyati
- 9
भाषमाणं नरव्याघ्रं राजपत्न्यौ प्रसाद्य तम्
ऊचतुः परमप्रीते कृताञ्जलिपुटे तदा
bhāṣamāṇaṃ naravyāghraṃ rājapatnyau prasādya tam
ūcatuḥ paramaprīte kṛtāñjalipuṭe tadā
- 10
एकः कस्याः सुतो ब्रह्मन्का बहूञ्जनयिष्यति
श्रोतुमिच्छावहे ब्रह्मन्सत्यमस्तु वचस्तव
ekaḥ kasyāḥ suto brahmankā bahūñjanayiṣyati
śrotumicchāvahe brahmansatyamastu vacastava
- 11
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा भृगुः परमधार्मिकः
उवाच परमां वाणीं स्वच्छन्दोऽत्र विधीयताम्
tayostadvacanaṃ śrutvā bhṛguḥ paramadhārmikaḥ
uvāca paramāṃ vāṇīṃ svacchando'tra vidhīyatām
- 12
एको वंशकरो वास्तु बहवो वा महाबलाः
कीर्तिमन्तो महोत्साहाः का वा कं वरमिच्छति
eko vaṃśakaro vāstu bahavo vā mahābalāḥ
kīrtimanto mahotsāhāḥ kā vā kaṃ varamicchati
- 13
मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी रघुनन्दन
पुत्रं वंशकरं राम जग्राह नृपसंनिधौ
munestu vacanaṃ śrutvā keśinī raghunandana
putraṃ vaṃśakaraṃ rāma jagrāha nṛpasaṃnidhau
- 14
षष्टिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तदा
महोत्साहान्कीर्तिमतो जग्राह सुमतिः सुतान्
ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi suparṇabhaginī tadā
mahotsāhānkīrtimato jagrāha sumatiḥ sutān
- 15
प्रदक्षिणमृषिं कृत्वा शिरसाभिप्रणम्य च
जगाम स्वपुरं राजा सभार्यो रघुनन्दन
pradakṣiṇamṛṣiṃ kṛtvā śirasābhipraṇamya ca
jagāma svapuraṃ rājā sabhāryo raghunandana
- 16
अथ काले गते तस्मिञ्ज्येष्ठा पुत्रं व्यजायत
असमञ्ज इति ख्यातं केशिनी सगरात्मजम्
atha kāle gate tasmiñjyeṣṭhā putraṃ vyajāyata
asamañja iti khyātaṃ keśinī sagarātmajam
- 17
सुमतिस्तु नरव्याघ्र गर्भतुम्बं व्यजायत
षष्टिः पुत्रसहस्राणि तुम्बभेदाद्विनिःसृताः
sumatistu naravyāghra garbhatumbaṃ vyajāyata
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi tumbabhedādviniḥsṛtāḥ
- 18
घृतपूर्णेषु कुम्भेषु धात्र्यस्तान्समवर्धयन्
कालेन महता सर्वे यौवनं प्रतिपेदिरे
ghṛtapūrṇeṣu kumbheṣu dhātryastānsamavardhayan
kālena mahatā sarve yauvanaṃ pratipedire
- 19
अथ दीर्घेण कालेन रूपयौवनशालिनः
षष्टिः पुत्रसहस्राणि सगरस्याभवंस्तदा
atha dīrgheṇa kālena rūpayauvanaśālinaḥ
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi sagarasyābhavaṃstadā
- 20
स च ज्येष्ठो नरश्रेष्ठ सगरस्यात्मसम्भवः
बालान्गृहीत्वा तु जले सरय्वा रघुनन्दन
प्रक्षिप्य प्रहसन्नित्यं मज्जतस्तान्निरीक्ष्य वै
sa ca jyeṣṭho naraśreṣṭha sagarasyātmasambhavaḥ
bālāngṛhītvā tu jale sarayvā raghunandana
prakṣipya prahasannityaṃ majjatastānnirīkṣya vai
- 21
पौराणामहिते युक्तः पित्रा निर्वासितः पुरात्
paurāṇāmahite yuktaḥ pitrā nirvāsitaḥ purāt
- 22
तस्य पुत्रोऽंशुमान्नाम असमञ्जस्य वीर्यवान्
संमतः सर्वलोकस्य सर्वस्यापि प्रियंवदः
tasya putro'ṃśumānnāma asamañjasya vīryavān
saṃmataḥ sarvalokasya sarvasyāpi priyaṃvadaḥ
- 23
ततः कालेन महता मतिः समभिजायत
सगरस्य नरश्रेष्ठ यजेयमिति निश्चिता
tataḥ kālena mahatā matiḥ samabhijāyata
sagarasya naraśreṣṭha yajeyamiti niścitā
- 24
स कृत्वा निश्चयं राजा सोपाध्यायगणस्तदा
यज्ञकर्मणि वेदज्ञो यष्टुं समुपचक्रमे
sa kṛtvā niścayaṃ rājā sopādhyāyagaṇastadā
yajñakarmaṇi vedajño yaṣṭuṃ samupacakrame