Sarga 69

32 shlokas

1. 1

   ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः

   उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः शतानन्दं पुरोहितम्

   tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ

   uvāca vākyaṃ vākyajñaḥ śatānandaṃ purohitam

2. 2

   भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिकः

   कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम्

   bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ

   kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām

3. 3

   वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्

   सांकाश्यां पुण्यसंकाशां विमानमिव पुष्पकम्

   vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm

   sāṃkāśyāṃ puṇyasaṃkāśāṃ vimānamiva puṣpakam

4. 4

   तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः

   प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह

   tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ

   prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha

5. 5

   शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुः शीघ्रवाजिभिः

   समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा

   śāsanāttu narendrasya prayayuḥ śīghravājibhiḥ

   samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā

6. 6

   आज्ञया तु नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः

   ājñayā tu narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ

7. 7

   स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्

   सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम्

   sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam

   so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam

8. 8

   राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाध्यरोहत

   उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावमितौजसौ

   rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cādhyarohata

   upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvamitaujasau

9. 9

   प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्

   गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकममितप्रभम्

   आत्मजैः सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्

   preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam

   gaccha mantripate śīghramaikṣvākamamitaprabham

   ātmajaiḥ saha durdharṣamānayasva samantriṇam

10. 10

    औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम्

    ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्

    aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam

    dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt

11. 11

    अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः

    स त्वां द्रष्टुं व्यवसितः सोपाध्यायपुरोहितम्

    ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ

    sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitaḥ sopādhyāyapurohitam

12. 12

    मन्त्रिश्रेष्ठवचः श्रुत्वा राजा सर्षिगणस्तदा

    सबन्धुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते

    mantriśreṣṭhavacaḥ śrutvā rājā sarṣigaṇastadā

    sabandhuragamattatra janako yatra vartate

13. 13

    स राजा मन्त्रिसहितः सोपाध्यायः सबान्धवः

    वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्

    sa rājā mantrisahitaḥ sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ

    vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt

14. 14

    विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम्

    वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः

    viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam

    vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ

15. 15

    विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः सह सर्वैर्महर्षिभिः

    एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्

    viśvāmitrābhyanujñātaḥ saha sarvairmaharṣibhiḥ

    eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam

16. 16

    तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः

    उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोहितम्

    tūṣṇīṃbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ

    uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurohitam

17. 17

    अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः

    तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः

    avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ

    tasmānmarīciḥ saṃjajñe marīceḥ kaśyapaḥ sutaḥ

18. 18

    विवस्वान्कश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वतः स्मृतः

    मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोः सुतः

    vivasvānkaśyapājjajñe manurvaivasvataḥ smṛtaḥ

    manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manoḥ sutaḥ

19. 19

    तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम्

    इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान्विकुक्षिरुदपद्यत

    tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam

    ikṣvākostu sutaḥ śrīmānvikukṣirudapadyata

20. 20

    विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान्

    बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान्

    vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān

    bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān

21. 21

    अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोः सुतः

    त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो धुन्धुमारो महायशाः

    anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthoḥ sutaḥ

    triśaṅkorabhavatputro dhundhumāro mahāyaśāḥ

22. 22

    धुन्धुमारान्महातेजा युवनाश्वो महारथः

    युवनाश्वसुतः श्रीमान्मान्धाता पृथिवीपतिः

    dhundhumārānmahātejā yuvanāśvo mahārathaḥ

    yuvanāśvasutaḥ śrīmānmāndhātā pṛthivīpatiḥ

23. 23

    मान्धातुस्तु सुतः श्रीमान्सुसंधिरुदपद्यत

    सुसंधेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसंधिः प्रसेनजित्

    māndhātustu sutaḥ śrīmānsusaṃdhirudapadyata

    susaṃdherapi putrau dvau dhruvasaṃdhiḥ prasenajit

24. 24

    यशस्वी ध्रुवसंधेस्तु भरतो नाम नामतः

    भरतात्तु महातेजा असितो नाम जायत

    yaśasvī dhruvasaṃdhestu bharato nāma nāmataḥ

    bharatāttu mahātejā asito nāma jāyata

25. 25

    सह तेन गरेणैव जातः स सगरोऽभवत्

    सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जादथांशुमान्

    saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat

    sagarasyāsamañjastu asamañjādathāṃśumān

26. 26

    दिलीपोऽंशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः

    भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्तथा

    dilīpo'ṃśumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ

    bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghustathā

27. 27

    रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः

    कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शङ्खणः

    raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ

    kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ

28. 28

    सुदर्शनः शङ्खणस्य अग्निवर्णः सुदर्शनात्

    शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरुः सुतः

    sudarśanaḥ śaṅkhaṇasya agnivarṇaḥ sudarśanāt

    śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maruḥ sutaḥ

29. 29

    मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रुकात्

    अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषः पृथिवीपतिः

    maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrukāt

    ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ

30. 30

    नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः

    नाभागस्य बभूवाज अजाद्दशरथोऽभवत्

    तस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

    nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ

    nābhāgasya babhūvāja ajāddaśaratho'bhavat

    tasmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau