Sarga 49

25 shlokas

1. 1

   ततः प्रागुत्तरां गत्वा रामः सौमित्रिणा सह

   विश्वामित्रं पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत्

   tataḥ prāguttarāṃ gatvā rāmaḥ saumitriṇā saha

   viśvāmitraṃ puraskṛtya yajñavāṭamupāgamat

2. 2

   रामस्तु मुनिशार्दूलमुवाच सहलक्ष्मणः

   साध्वी यज्ञसमृद्धिर्हि जनकस्य महात्मनः

   rāmastu muniśārdūlamuvāca sahalakṣmaṇaḥ

   sādhvī yajñasamṛddhirhi janakasya mahātmanaḥ

3. 3

   बहूनीह सहस्राणि नानादेशनिवासिनाम्

   ब्राह्मणानां महाभाग वेदाध्ययनशालिनाम्

   bahūnīha sahasrāṇi nānādeśanivāsinām

   brāhmaṇānāṃ mahābhāga vedādhyayanaśālinām

4. 4

   ऋषिवाटाश्च दृश्यन्ते शकटीशतसंकुलाः

   देशो विधीयतां ब्रह्मन्यत्र वत्स्यामहे वयम्

   ṛṣivāṭāśca dṛśyante śakaṭīśatasaṃkulāḥ

   deśo vidhīyatāṃ brahmanyatra vatsyāmahe vayam

5. 5

   रामस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः

   निवेशमकरोद्देशे विविक्ते सलिलायुते

   rāmasya vacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ

   niveśamakaroddeśe vivikte salilāyute

6. 6

   विश्वामित्रं मुनिश्रेष्ठं श्रुत्वा स नृपतिस्तदा

   शतानन्दं पुरस्कृत्य पुरोहितमनिन्दितम्

   viśvāmitraṃ muniśreṣṭhaṃ śrutvā sa nṛpatistadā

   śatānandaṃ puraskṛtya purohitamaninditam

7. 7

   ऋत्विजोऽपि महात्मानस्त्वर्घ्यमादाय सत्वरम्

   विश्वामित्राय धर्मेण ददुर्मन्त्रपुरस्कृतम्

   ṛtvijo'pi mahātmānastvarghyamādāya satvaram

   viśvāmitrāya dharmeṇa dadurmantrapuraskṛtam

8. 8

   प्रतिगृह्य तु तां पूजां जनकस्य महात्मनः

   पप्रच्छ कुशलं राज्ञो यज्ञस्य च निरामयम्

   pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ janakasya mahātmanaḥ

   papraccha kuśalaṃ rājño yajñasya ca nirāmayam

9. 9

   स तांश्चापि मुनीन्पृष्ट्वा सोपाध्यायपुरोधसः

   यथान्यायं ततः सर्वैः समागच्छत्प्रहृष्टवान्

   sa tāṃścāpi munīnpṛṣṭvā sopādhyāyapurodhasaḥ

   yathānyāyaṃ tataḥ sarvaiḥ samāgacchatprahṛṣṭavān

10. 10

    अथ राजा मुनिश्रेष्ठं कृताञ्जलिरभाषत

    आसने भगवानास्तां सहैभिर्मुनिसत्तमैः

    atha rājā muniśreṣṭhaṃ kṛtāñjalirabhāṣata

    āsane bhagavānāstāṃ sahaibhirmunisattamaiḥ

11. 11

    जनकस्य वचः श्रुत्वा निषसाद महामुनिः

    पुरोधा ऋत्विजश्चैव राजा च सह मन्त्रिभिः

    janakasya vacaḥ śrutvā niṣasāda mahāmuniḥ

    purodhā ṛtvijaścaiva rājā ca saha mantribhiḥ

12. 12

    आसनेषु यथान्यायमुपविष्टान्समन्ततः

    दृष्ट्वा स नृपतिस्तत्र विश्वामित्रमथाब्रवीत्

    āsaneṣu yathānyāyamupaviṣṭānsamantataḥ

    dṛṣṭvā sa nṛpatistatra viśvāmitramathābravīt

13. 13

    अद्य यज्ञसमृद्धिर्मे सफला दैवतैः कृता

    अद्य यज्ञफलं प्राप्तं भगवद्दर्शनान्मया

    adya yajñasamṛddhirme saphalā daivataiḥ kṛtā

    adya yajñaphalaṃ prāptaṃ bhagavaddarśanānmayā

14. 14

    धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुंगव

    यज्ञोपसदनं ब्रह्मन्प्राप्तोऽसि मुनिभिः सह

    dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṃgava

    yajñopasadanaṃ brahmanprāpto'si munibhiḥ saha

15. 15

    द्वादशाहं तु ब्रह्मर्षे शेषमाहुर्मनीषिणः

    ततो भागार्थिनो देवान्द्रष्टुमर्हसि कौशिक

    dvādaśāhaṃ tu brahmarṣe śeṣamāhurmanīṣiṇaḥ

    tato bhāgārthino devāndraṣṭumarhasi kauśika

16. 16

    इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलं प्रहृष्टवदनस्तदा

    पुनस्तं परिपप्रच्छ प्राञ्जलिः प्रयतो नृपः

    ityuktvā muniśārdūlaṃ prahṛṣṭavadanastadā

    punastaṃ paripapraccha prāñjaliḥ prayato nṛpaḥ

17. 17

    इमौ कुमारौ भद्रं ते देवतुल्यपराक्रमौ

    गजसिंहगती वीरौ शार्दूलवृषभोपमौ

    imau kumārau bhadraṃ te devatulyaparākramau

    gajasiṃhagatī vīrau śārdūlavṛṣabhopamau

18. 18

    पद्मपत्रविशालाक्षौ खड्गतूणीधनुर्धरौ

    अश्विनाविव रूपेण समुपस्थितयौवनौ

    padmapatraviśālākṣau khaḍgatūṇīdhanurdharau

    aśvināviva rūpeṇa samupasthitayauvanau

19. 19

    यदृच्छयैव गां प्राप्तौ देवलोकादिवामरौ

    कथं पद्भ्यामिह प्राप्तौ किमर्थं कस्य वा मुने

    yadṛcchayaiva gāṃ prāptau devalokādivāmarau

    kathaṃ padbhyāmiha prāptau kimarthaṃ kasya vā mune

20. 20

    वरायुधधरौ वीरौ कस्य पुत्रौ महामुने

    भूषयन्ताविमं देशं चन्द्रसूर्याविवाम्बरम्

    varāyudhadharau vīrau kasya putrau mahāmune

    bhūṣayantāvimaṃ deśaṃ candrasūryāvivāmbaram

21. 21

    परस्परस्य सदृशौ प्रमाणेङ्गितचेष्टितैः

    काकपक्षधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

    parasparasya sadṛśau pramāṇeṅgitaceṣṭitaiḥ

    kākapakṣadharau vīrau śrotumicchāmi tattvataḥ

22. 22

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जनकस्य महात्मनः

    न्यवेदयन्महात्मानौ पुत्रौ दशरथस्य तौ

    tasya tadvacanaṃ śrutvā janakasya mahātmanaḥ

    nyavedayanmahātmānau putrau daśarathasya tau

23. 23

    सिद्धाश्रमनिवासं च राक्षसानां वधं तथा

    तच्चागमनमव्यग्रं विशालायाश्च दर्शनम्

    siddhāśramanivāsaṃ ca rākṣasānāṃ vadhaṃ tathā

    taccāgamanamavyagraṃ viśālāyāśca darśanam

24. 24

    अहल्यादर्शनं चैव गौतमेन समागमम्

    महाधनुषि जिज्ञासां कर्तुमागमनं तथा

    ahalyādarśanaṃ caiva gautamena samāgamam

    mahādhanuṣi jijñāsāṃ kartumāgamanaṃ tathā

25. 25

    एतत्सर्वं महातेजा जनकाय महात्मने

    निवेद्य विररामाथ विश्वामित्रो महामुनिः

    etatsarvaṃ mahātejā janakāya mahātmane

    nivedya virarāmātha viśvāmitro mahāmuniḥ