Sarga 61

27 shlokas

1. 1

   शुनःशेपं नरश्रेष्ठ गृहीत्वा तु महायशाः

   व्यश्राम्यत्पुष्करे राजा मध्याह्ने रघुनन्दन

   śunaḥśepaṃ naraśreṣṭha gṛhītvā tu mahāyaśāḥ

   vyaśrāmyatpuṣkare rājā madhyāhne raghunandana

2. 2

   तस्य विश्रममाणस्य शुनःशेपो महायशाः

   पुष्करं श्रेष्ठमागम्य विश्वामित्रं ददर्श ह

   tasya viśramamāṇasya śunaḥśepo mahāyaśāḥ

   puṣkaraṃ śreṣṭhamāgamya viśvāmitraṃ dadarśa ha

3. 3

   विषण्णवदनो दीनस्तृष्णया च श्रमेण च

   पपाताङ्के मुने राम वाक्यं चेदमुवाच ह

   viṣaṇṇavadano dīnastṛṣṇayā ca śrameṇa ca

   papātāṅke mune rāma vākyaṃ cedamuvāca ha

4. 4

   न मेऽस्ति माता न पिता ज्ञातयो बान्धवाः कुतः

   त्रातुमर्हसि मां सौम्य धर्मेण मुनिपुंगव

   na me'sti mātā na pitā jñātayo bāndhavāḥ kutaḥ

   trātumarhasi māṃ saumya dharmeṇa munipuṃgava

5. 5

   त्राता त्वं हि मुनिश्रेष्ठ सर्वेषां त्वं हि भावनः

   राजा च कृतकार्यः स्यादहं दीर्घायुरव्ययः

   trātā tvaṃ hi muniśreṣṭha sarveṣāṃ tvaṃ hi bhāvanaḥ

   rājā ca kṛtakāryaḥ syādahaṃ dīrghāyuravyayaḥ

6. 6

   स्वर्गलोकमुपाश्नीयां तपस्तप्त्वा ह्यनुत्तमम्

   स मे नाथो ह्यनाथस्य भव भव्येन चेतसा

   पितेव पुत्रं धर्मात्मंस्त्रातुमर्हसि किल्बिषात्

   svargalokamupāśnīyāṃ tapastaptvā hyanuttamam

   sa me nātho hyanāthasya bhava bhavyena cetasā

   piteva putraṃ dharmātmaṃstrātumarhasi kilbiṣāt

7. 7

   तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महातपाः

   सान्त्वयित्वा बहुविधं पुत्रानिदमुवाच ह

   tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahātapāḥ

   sāntvayitvā bahuvidhaṃ putrānidamuvāca ha

8. 8

   यत्कृते पितरः पुत्राञ्जनयन्ति शुभार्थिनः

   परलोकहितार्थाय तस्य कालोऽयमागतः

   yatkṛte pitaraḥ putrāñjanayanti śubhārthinaḥ

   paralokahitārthāya tasya kālo'yamāgataḥ

9. 9

   अयं मुनिसुतो बालो मत्तः शरणमिच्छति

   अस्य जीवितमात्रेण प्रियं कुरुत पुत्रकाः

   ayaṃ munisuto bālo mattaḥ śaraṇamicchati

   asya jīvitamātreṇa priyaṃ kuruta putrakāḥ

10. 10

    सर्वे सुकृतकर्माणः सर्वे धर्मपरायणाः

    पशुभूता नरेन्द्रस्य तृप्तिमग्नेः प्रयच्छत

    sarve sukṛtakarmāṇaḥ sarve dharmaparāyaṇāḥ

    paśubhūtā narendrasya tṛptimagneḥ prayacchata

11. 11

    नाथवांश्च शुनःशेपो यज्ञश्चाविघ्नतो भवेत्

    देवतास्तर्पिताश्च स्युर्मम चापि कृतं वचः

    nāthavāṃśca śunaḥśepo yajñaścāvighnato bhavet

    devatāstarpitāśca syurmama cāpi kṛtaṃ vacaḥ

12. 12

    मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा मधुष्यन्दादयः सुताः

    साभिमानं नरश्रेष्ठ सलीलमिदमब्रुवन्

    munestu vacanaṃ śrutvā madhuṣyandādayaḥ sutāḥ

    sābhimānaṃ naraśreṣṭha salīlamidamabruvan

13. 13

    कथमात्मसुतान्हित्वा त्रायसेऽन्यसुतं विभो

    अकार्यमिव पश्यामः श्वमांसमिव भोजने

    kathamātmasutānhitvā trāyase'nyasutaṃ vibho

    akāryamiva paśyāmaḥ śvamāṃsamiva bhojane

14. 14

    तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां मुनिपुंगवः

    क्रोधसंरक्तनयनो व्याहर्तुमुपचक्रमे

    teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā putrāṇāṃ munipuṃgavaḥ

    krodhasaṃraktanayano vyāhartumupacakrame

15. 15

    निःसाध्वसमिदं प्रोक्तं धर्मादपि विगर्हितम्

    अतिक्रम्य तु मद्वाक्यं दारुणं रोमहर्षणम्

    niḥsādhvasamidaṃ proktaṃ dharmādapi vigarhitam

    atikramya tu madvākyaṃ dāruṇaṃ romaharṣaṇam

16. 16

    श्वमांसभोजिनः सर्वे वासिष्ठा इव जातिषु

    पूर्णं वर्षसहस्रं तु पृथिव्यामनुवत्स्यथ

    śvamāṃsabhojinaḥ sarve vāsiṣṭhā iva jātiṣu

    pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu pṛthivyāmanuvatsyatha

17. 17

    कृत्वा शापसमायुक्तान्पुत्रान्मुनिवरस्तदा

    शुनःशेपमुवाचार्तं कृत्वा रक्षां निरामयाम्

    kṛtvā śāpasamāyuktānputrānmunivarastadā

    śunaḥśepamuvācārtaṃ kṛtvā rakṣāṃ nirāmayām

18. 18

    पवित्रपाशैरासक्तो रक्तमाल्यानुलेपनः

    वैष्णवं यूपमासाद्य वाग्भिरग्निमुदाहर

    pavitrapāśairāsakto raktamālyānulepanaḥ

    vaiṣṇavaṃ yūpamāsādya vāgbhiragnimudāhara

19. 19

    इमे तु गाथे द्वे दिव्ये गायेथा मुनिपुत्रक

    अम्बरीषस्य यज्ञेऽस्मिंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

    ime tu gāthe dve divye gāyethā muniputraka

    ambarīṣasya yajñe'smiṃstataḥ siddhimavāpsyasi

20. 20

    शुनःशेपो गृहीत्वा ते द्वे गाथे सुसमाहितः

    त्वरया राजसिंहं तमम्बरीषमुवाच ह

    śunaḥśepo gṛhītvā te dve gāthe susamāhitaḥ

    tvarayā rājasiṃhaṃ tamambarīṣamuvāca ha

21. 21

    राजसिंह महासत्त्व शीघ्रं गच्छावहे सदः

    निवर्तयस्व राजेन्द्र दीक्षां च समुपाहर

    rājasiṃha mahāsattva śīghraṃ gacchāvahe sadaḥ

    nivartayasva rājendra dīkṣāṃ ca samupāhara

22. 22

    तद्वाक्यमृषिपुत्रस्य श्रुत्वा हर्षं समुत्सुकः

    जगाम नृपतिः शीघ्रं यज्ञवाटमतन्द्रितः

    tadvākyamṛṣiputrasya śrutvā harṣaṃ samutsukaḥ

    jagāma nṛpatiḥ śīghraṃ yajñavāṭamatandritaḥ

23. 23

    सदस्यानुमते राजा पवित्रकृतलक्षणम्

    पशुं रक्ताम्बरं कृत्वा यूपे तं समबन्धयत्

    sadasyānumate rājā pavitrakṛtalakṣaṇam

    paśuṃ raktāmbaraṃ kṛtvā yūpe taṃ samabandhayat

24. 24

    स बद्धो वाग्भिरग्र्याभिरभितुष्टाव वै सुरौ

    इन्द्रमिन्द्रानुजं चैव यथावन्मुनिपुत्रकः

    sa baddho vāgbhiragryābhirabhituṣṭāva vai surau

    indramindrānujaṃ caiva yathāvanmuniputrakaḥ

25. 25

    ततः प्रीतः सहस्राक्षो रहस्यस्तुतितर्पितः

    दीर्घमायुस्तदा प्रादाच्छुनःशेपाय राघव

    tataḥ prītaḥ sahasrākṣo rahasyastutitarpitaḥ

    dīrghamāyustadā prādācchunaḥśepāya rāghava

26. 26

    स च राजा नरश्रेष्ठ यज्ञस्य च समाप्तवान्

    फलं बहुगुणं राम सहस्राक्षप्रसादजम्

    sa ca rājā naraśreṣṭha yajñasya ca samāptavān

    phalaṃ bahuguṇaṃ rāma sahasrākṣaprasādajam

27. 27

    विश्वामित्रोऽपि धर्मात्मा भूयस्तेपे महातपाः

    पुष्करेषु नरश्रेष्ठ दशवर्षशतानि च

    viśvāmitro'pi dharmātmā bhūyastepe mahātapāḥ

    puṣkareṣu naraśreṣṭha daśavarṣaśatāni ca