Sarga 19

25 shlokas

1. 1

   तच्छ्रुत्वा राजशार्दूल विश्वामित्रस्य भाषितम्

   मुहूर्तमिव निःसंज्ञः संज्ञावानिदमब्रवीत्

   tacchrutvā rājaśārdūla viśvāmitrasya bhāṣitam

   muhūrtamiva niḥsaṃjñaḥ saṃjñāvānidamabravīt

2. 2

   ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः

   न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसैः

   ūnaṣoḍaśavarṣo me rāmo rājīvalocanaḥ

   na yuddhayogyatāmasya paśyāmi saha rākṣasaiḥ

3. 3

   इयमक्षौहिणी पूर्णा यस्याहं पतिरीश्वरः

   अनया संवृतो गत्वा योद्धाहं तैर्निशाचरैः

   iyamakṣauhiṇī pūrṇā yasyāhaṃ patirīśvaraḥ

   anayā saṃvṛto gatvā yoddhāhaṃ tairniśācaraiḥ

4. 4

   इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्या मेऽस्त्रविशारदाः

   योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि

   ime śūrāśca vikrāntā bhṛtyā me'straviśāradāḥ

   yogyā rakṣogaṇairyoddhuṃ na rāmaṃ netumarhasi

5. 5

   अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता समरमूर्धनि

   यावत्प्राणान्धरिष्यामि तावद्योत्स्ये निशाचरैः

   ahameva dhanuṣpāṇirgoptā samaramūrdhani

   yāvatprāṇāndhariṣyāmi tāvadyotsye niśācaraiḥ

6. 6

   निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता

   अहं तत्र गमिष्यामि न राम नेतुमर्हसि

   nirvighnā vratacaryā sā bhaviṣyati surakṣitā

   ahaṃ tatra gamiṣyāmi na rāma netumarhasi

7. 7

   बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति बलाबलम्

   न चास्त्रबलसंयुक्तो न च युद्धविशारदः

   न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि ते ध्रुवम्

   bālo hyakṛtavidyaśca na ca vetti balābalam

   na cāstrabalasaṃyukto na ca yuddhaviśāradaḥ

   na cāsau rakṣasāṃ yogyaḥ kūṭayuddhā hi te dhruvam

8. 8

   विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे

   जीवितुं मुनिशार्दूल न रामं नेतुमर्हसि

   viprayukto hi rāmeṇa muhūrtamapi notsahe

   jīvituṃ muniśārdūla na rāmaṃ netumarhasi

9. 9

   यदि वा राघवं ब्रह्मन्नेतुमिच्छसि सुव्रत

   चतुरङ्गसमायुक्तं मया सह च तं नय

   yadi vā rāghavaṃ brahmannetumicchasi suvrata

   caturaṅgasamāyuktaṃ mayā saha ca taṃ naya

10. 10

    षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक

    दुःखेनोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि

    ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi jātasya mama kauśika

    duḥkhenotpāditaścāyaṃ na rāmaṃ netumarhasi

11. 11

    चतुर्णामात्मजानां हि प्रीतिः परमिका मम

    ज्येष्ठं धर्मप्रधानं च न रामं नेतुमर्हसि

    caturṇāmātmajānāṃ hi prītiḥ paramikā mama

    jyeṣṭhaṃ dharmapradhānaṃ ca na rāmaṃ netumarhasi

12. 12

    किंवीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च के च ते

    कथंप्रमाणाः के चैतान्रक्षन्ति मुनिपुंगव

    kiṃvīryā rākṣasāste ca kasya putrāśca ke ca te

    kathaṃpramāṇāḥ ke caitānrakṣanti munipuṃgava

13. 13

    कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम्

    मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन्मया वा कूटयोधिनाम्

    kathaṃ ca pratikartavyaṃ teṣāṃ rāmeṇa rakṣasām

    māmakairvā balairbrahmanmayā vā kūṭayodhinām

14. 14

    सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे

    स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः

    sarvaṃ me śaṃsa bhagavankathaṃ teṣāṃ mayā raṇe

    sthātavyaṃ duṣṭabhāvānāṃ vīryotsiktā hi rākṣasāḥ

15. 15

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत

    पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः

    tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro'bhyabhāṣata

    paulastyavaṃśaprabhavo rāvaṇo nāma rākṣasaḥ

16. 16

    स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्

    महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

    sa brahmaṇā dattavarastrailokyaṃ bādhate bhṛśam

    mahābalo mahāvīryo rākṣasairbahubhirvṛtaḥ

17. 17

    श्रूयते हि महावीर्यो रावणो राक्षसाधिपः

    साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः

    śrūyate hi mahāvīryo rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

    sākṣādvaiśravaṇabhrātā putro viśravaso muneḥ

18. 18

    यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः

    तेन संचोदितौ तौ तु राक्षसौ सुमहाबलौ

    मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः

    yadā svayaṃ na yajñasya vighnakartā mahābalaḥ

    tena saṃcoditau tau tu rākṣasau sumahābalau

    mārīcaśca subāhuśca yajñavighnaṃ kariṣyataḥ

19. 19

    इत्युक्तो मुनिना तेन राजोवाच मुनिं तदा

    न हि शक्तोऽस्मि संग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मनः

    ityukto muninā tena rājovāca muniṃ tadā

    na hi śakto'smi saṃgrāme sthātuṃ tasya durātmanaḥ

20. 20

    स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके

    देवदानवगन्धर्वा यक्षाः पतगपन्नगाः

    sa tvaṃ prasādaṃ dharmajña kuruṣva mama putrake

    devadānavagandharvā yakṣāḥ patagapannagāḥ

21. 21

    न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि

    स हि वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि राक्षसः

    na śaktā rāvaṇaṃ soḍhuṃ kiṃ punarmānavā yudhi

    sa hi vīryavatāṃ vīryamādatte yudhi rākṣasaḥ

22. 22

    तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः

    सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः

    tena cāhaṃ na śakto'smi saṃyoddhuṃ tasya vā balaiḥ

    sabalo vā muniśreṣṭha sahito vā mamātmajaiḥ

23. 23

    कथमप्यमरप्रख्यं संग्रामाणामकोविदम्

    बालं मे तनयं ब्रह्मन्नैव दास्यामि पुत्रकम्

    kathamapyamaraprakhyaṃ saṃgrāmāṇāmakovidam

    bālaṃ me tanayaṃ brahmannaiva dāsyāmi putrakam

24. 24

    अथ कालोपमौ युद्धे सुतौ सुन्दोपसुन्दयोः

    यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम्

    atha kālopamau yuddhe sutau sundopasundayoḥ

    yajñavighnakarau tau te naiva dāsyāmi putrakam

25. 25

    मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ

    तयोरन्यतरेणाहं योद्धा स्यां ससुहृद्गणः

    mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau

    tayoranyatareṇāhaṃ yoddhā syāṃ sasuhṛdgaṇaḥ