24 shlokas
- 1
कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजनाः
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम्
kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ
rājānaṃ rocayāmāsuraṃśumantaṃ sudhārmikam
- 2
स राजा सुमहानासीदंशुमान्रघुनन्दन
तस्य पुत्रो महानासीद्दिलीप इति विश्रुतः
sa rājā sumahānāsīdaṃśumānraghunandana
tasya putro mahānāsīddilīpa iti viśrutaḥ
- 3
तस्मिन्राज्यं समावेश्य दिलीपे रघुनन्दन
हिमवच्छिखरे रम्ये तपस्तेपे सुदारुणम्
tasminrājyaṃ samāveśya dilīpe raghunandana
himavacchikhare ramye tapastepe sudāruṇam
- 4
द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणि सुमहायशाः
तपोवनगतो राजा स्वर्गं लेभे तपोधनः
dvātriṃśacca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ
tapovanagato rājā svargaṃ lebhe tapodhanaḥ
- 5
दिलीपस्तु महातेजाः श्रुत्वा पैतामहं वधम्
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत
dilīpastu mahātejāḥ śrutvā paitāmahaṃ vadham
duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata
- 6
कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत्
kathaṃ gaṅgāvataraṇaṃ kathaṃ teṣāṃ jalakriyā
tārayeyaṃ kathaṃ caitāniti cintāparo'bhavat
- 7
तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मनः
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः
tasya cintayato nityaṃ dharmeṇa viditātmanaḥ
putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ
- 8
दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान्
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत्
dilīpastu mahātejā yajñairbahubhiriṣṭavān
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat
- 9
अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान्
agatvā niścayaṃ rājā teṣāmuddharaṇaṃ prati
vyādhinā naraśārdūla kāladharmamupeyivān
- 10
इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः
indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā
rājye bhagīrathaṃ putramabhiṣicya nararṣabhaḥ
- 11
भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन
अनपत्यो महातेजाः प्रजाकामः स चाप्रजः
bhagīrathastu rājarṣirdhārmiko raghunandana
anapatyo mahātejāḥ prajākāmaḥ sa cāprajaḥ
- 12
स तपो दीर्घमातिष्ठद्गोकर्णे रघुनन्दन
ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रियः
sa tapo dīrghamātiṣṭhadgokarṇe raghunandana
ūrdhvabāhuḥ pañcatapā māsāhāro jitendriyaḥ
- 13
तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः
सुप्रीतो भगवान्ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वरः
tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ
suprīto bhagavānbrahmā prajānāṃ patirīśvaraḥ
- 14
ततः सुरगणैः सार्धमुपागम्य पितामहः
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत्
tataḥ suragaṇaiḥ sārdhamupāgamya pitāmahaḥ
bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānamathābravīt
- 15
भगीरथ महाभाग प्रीतस्तेऽहं जनेश्वर
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत
bhagīratha mahābhāga prītaste'haṃ janeśvara
tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata
- 16
तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम्
भगीरथो महाभागः कृताञ्जलिरवस्थितः
tamuvāca mahātejāḥ sarvalokapitāmaham
bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjaliravasthitaḥ
- 17
यदि मे भगवान्प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम्
सगरस्यात्मजाः सर्वे मत्तः सलिलमाप्नुयुः
yadi me bhagavānprīto yadyasti tapasaḥ phalam
sagarasyātmajāḥ sarve mattaḥ salilamāpnuyuḥ
- 18
गङ्गायाः सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम्
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे मे प्रपितामहाः
gaṅgāyāḥ salilaklinne bhasmanyeṣāṃ mahātmanām
svargaṃ gaccheyuratyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ
- 19
देया च संततिर्देव नावसीदेत्कुलं च नः
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरः परः
deyā ca saṃtatirdeva nāvasīdetkulaṃ ca naḥ
ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me'stu varaḥ paraḥ
- 20
उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम्
uktavākyaṃ tu rājānaṃ sarvalokapitāmahaḥ
pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām
- 21
मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन
manoratho mahāneṣa bhagīratha mahāratha
evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana
- 22
इयं हैमवती गङ्गा ज्येष्ठा हिमवतः सुता
तां वै धारयितुं राजन्हरस्तत्र नियुज्यताम्
iyaṃ haimavatī gaṅgā jyeṣṭhā himavataḥ sutā
tāṃ vai dhārayituṃ rājanharastatra niyujyatām
- 23
गङ्गायाः पतनं राजन्पृथिवी न सहिष्यते
तां वै धारयितुं वीर नान्यं पश्यामि शूलिनः
gaṅgāyāḥ patanaṃ rājanpṛthivī na sahiṣyate
tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ
- 24
तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत्
जगाम त्रिदिवं देवः सह सर्वैर्मरुद्गणैः
tamevamuktvā rājānaṃ gaṅgāṃ cābhāṣya lokakṛt
jagāma tridivaṃ devaḥ saha sarvairmarudgaṇaiḥ