Sarga 50

28 shlokas

1. 1

   तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रस्य धीमतः

   हृष्टरोमा महातेजाः शतानन्दो महातपाः

   tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitrasya dhīmataḥ

   hṛṣṭaromā mahātejāḥ śatānando mahātapāḥ

2. 2

   गौतमस्य सुतो ज्येष्ठस्तपसा द्योतितप्रभः

   रामसंदर्शनादेव परं विस्मयमागतः

   gautamasya suto jyeṣṭhastapasā dyotitaprabhaḥ

   rāmasaṃdarśanādeva paraṃ vismayamāgataḥ

3. 3

   स तौ निषण्णौ सम्प्रेक्ष्य सुखासीनौ नृपात्मजौ

   शतानन्दो मुनिश्रेष्ठं विश्वामित्रमथाब्रवीत्

   sa tau niṣaṇṇau samprekṣya sukhāsīnau nṛpātmajau

   śatānando muniśreṣṭhaṃ viśvāmitramathābravīt

4. 4

   अपि ते मुनिशार्दूल मम माता यशस्विनी

   दर्शिता राजपुत्राय तपो दीर्घमुपागता

   api te muniśārdūla mama mātā yaśasvinī

   darśitā rājaputrāya tapo dīrghamupāgatā

5. 5

   अपि रामे महातेजो मम माता यशस्विनी

   वन्यैरुपाहरत्पूजां पूजार्हे सर्वदेहिनाम्

   api rāme mahātejo mama mātā yaśasvinī

   vanyairupāharatpūjāṃ pūjārhe sarvadehinām

6. 6

   अपि रामाय कथितं यथावृत्तं पुरातनम्

   मम मातुर्महातेजो देवेन दुरनुष्ठितम्

   api rāmāya kathitaṃ yathāvṛttaṃ purātanam

   mama māturmahātejo devena duranuṣṭhitam

7. 7

   अपि कौशिक भद्रं ते गुरुणा मम संगता

   माता मम मुनिश्रेष्ठ रामसंदर्शनादितः

   api kauśika bhadraṃ te guruṇā mama saṃgatā

   mātā mama muniśreṣṭha rāmasaṃdarśanāditaḥ

8. 8

   अपि मे गुरुणा रामः पूजितः कुशिकात्मज

   इहागतो महातेजाः पूजां प्राप्य महात्मनः

   api me guruṇā rāmaḥ pūjitaḥ kuśikātmaja

   ihāgato mahātejāḥ pūjāṃ prāpya mahātmanaḥ

9. 9

   अपि शान्तेन मनसा गुरुर्मे कुशिकात्मज

   इहागतेन रामेण प्रयतेनाभिवादितः

   api śāntena manasā gururme kuśikātmaja

   ihāgatena rāmeṇa prayatenābhivāditaḥ

10. 10

    तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विश्वामित्रो महामुनिः

    प्रत्युवाच शतानन्दं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम्

    tacchrutvā vacanaṃ tasya viśvāmitro mahāmuniḥ

    pratyuvāca śatānandaṃ vākyajño vākyakovidam

11. 11

    नातिक्रान्तं मुनिश्रेष्ठ यत्कर्तव्यं कृतं मया

    संगता मुनिना पत्नी भार्गवेणेव रेणुका

    nātikrāntaṃ muniśreṣṭha yatkartavyaṃ kṛtaṃ mayā

    saṃgatā muninā patnī bhārgaveṇeva reṇukā

12. 12

    तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः

    शतानन्दो महातेजा रामं वचनमब्रवीत्

    tacchrutvā vacanaṃ tasya viśvāmitrasya dhīmataḥ

    śatānando mahātejā rāmaṃ vacanamabravīt

13. 13

    स्वागतं ते नरश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि राघव

    विश्वामित्रं पुरस्कृत्य महर्षिमपराजितम्

    svāgataṃ te naraśreṣṭha diṣṭyā prāpto'si rāghava

    viśvāmitraṃ puraskṛtya maharṣimaparājitam

14. 14

    अचिन्त्यकर्मा तपसा ब्रह्मर्षिरमितप्रभः

    विश्वामित्रो महातेजा वेत्स्येनं परमां गतिम्

    acintyakarmā tapasā brahmarṣiramitaprabhaḥ

    viśvāmitro mahātejā vetsyenaṃ paramāṃ gatim

15. 15

    नास्ति धन्यतरो राम त्वत्तोऽन्यो भुवि कश्चन

    गोप्ता कुशिकपुत्रस्ते येन तप्तं महत्तपः

    nāsti dhanyataro rāma tvatto'nyo bhuvi kaścana

    goptā kuśikaputraste yena taptaṃ mahattapaḥ

16. 16

    श्रूयतां चाभिदास्यामि कौशिकस्य महात्मनः

    यथाबलं यथावृत्तं तन्मे निगदतः शृणु

    śrūyatāṃ cābhidāsyāmi kauśikasya mahātmanaḥ

    yathābalaṃ yathāvṛttaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu

17. 17

    राजाभूदेष धर्मात्मा दीर्घकालमरिंदमः

    धर्मज्ञः कृतविद्यश्च प्रजानां च हिते रतः

    rājābhūdeṣa dharmātmā dīrghakālamariṃdamaḥ

    dharmajñaḥ kṛtavidyaśca prajānāṃ ca hite rataḥ

18. 18

    प्रजापतिसुतस्त्वासीत्कुशो नाम महीपतिः

    कुशस्य पुत्रो बलवान्कुशनाभः सुधार्मिकः

    prajāpatisutastvāsītkuśo nāma mahīpatiḥ

    kuśasya putro balavānkuśanābhaḥ sudhārmikaḥ

19. 19

    कुशनाभसुतस्त्वासीद्गाधिरित्येव विश्रुतः

    गाधेः पुत्रो महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः

    kuśanābhasutastvāsīdgādhirityeva viśrutaḥ

    gādheḥ putro mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ

20. 20

    विश्वमित्रो महातेजाः पालयामास मेदिनीम्

    बहुवर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत्

    viśvamitro mahātejāḥ pālayāmāsa medinīm

    bahuvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat

21. 21

    कदाचित्तु महातेजा योजयित्वा वरूथिनीम्

    अक्षौहिणीपरिवृतः परिचक्राम मेदिनीम्

    kadācittu mahātejā yojayitvā varūthinīm

    akṣauhiṇīparivṛtaḥ paricakrāma medinīm

22. 22

    नगराणि च राष्ट्राणि सरितश्च तथा गिरीन्

    आश्रमान्क्रमशो राजा विचरन्नाजगाम ह

    nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn

    āśramānkramaśo rājā vicarannājagāma ha

23. 23

    वसिष्ठस्याश्रमपदं नानापुष्पफलद्रुमम्

    नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्

    vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāpuṣpaphaladrumam

    nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam

24. 24

    देवदानवगन्धर्वैः किंनरैरुपशोभितम्

    प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसंघनिषेवितम्

    devadānavagandharvaiḥ kiṃnarairupaśobhitam

    praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṃghaniṣevitam

25. 25

    ब्रह्मर्षिगणसंकीर्णं देवर्षिगणसेवितम्

    तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभिः

    brahmarṣigaṇasaṃkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam

    tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhiḥ

26. 26

    सततं संकुलं श्रीमद्ब्रह्मकल्पैर्महात्मभिः

    अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा

    satataṃ saṃkulaṃ śrīmadbrahmakalpairmahātmabhiḥ

    abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā

27. 27

    फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितरोषैर्जितेन्द्रियैः

    ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणैः

    phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyaiḥ

    ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇaiḥ

28. 28

    वसिष्ठस्याश्रमपदं ब्रह्मलोकमिवापरम्

    ददर्श जयतां श्रेष्ठविश्वामित्रो महाबलः

    vasiṣṭhasyāśramapadaṃ brahmalokamivāparam

    dadarśa jayatāṃ śreṣṭhaviśvāmitro mahābalaḥ